&#x4D8;&#x431;&#x456;&#x43B;&#x49B;&#x430;&#x439;&#x44B;&#x440; &#x421;&#x43F;&#x430;&#x43D;

Аудандағы алғашқы орта мектеп

Әбілқайыр Спан — «Аудандағы алғашқы орта мектеп» (Көркем әңгіме). — Ол баршаға мәлім Шахта орта мектебі. Кетекеңе 40 жылы мектепте етсе, соның 32 жылы бір орында— осы Таушықта, сол 32 жылдың 18 жылы осы Шахта орта мектебінің басшылық жұмысында болған. Кетекең...

Аудандағы мектепте

Әбілқайыр Спан — «Аудандағы мектепте» (Көркем әңгіме). 1948жылы кенеттен Кетекеңді аудандық партия комитеті шақыртты. Шақырту әдеттегідей аудандық оқу бөлімі, не атқару комитет арқылы емес. Және бірінші хатшының өзі. Не де болса тегін шақырыс емес екенін...

Ауыл мұғалімі

Әбілқайыр Спан — «Ауыл мұғалімі» (Көркем әңгіме). Осы күнгі жер ортасы жастағылардың дені — ауыл мектептерінің түлегіміз. Ауыл мұғалімдерінің алдын көрдік. Олардың бейнесі әлі күнге жадымызда жаттаулы. Бәріне дерлік ортақ бейнелері: үстерінде бір...

Айтжан ауылы

Әбілқайыр Спан — «Айтжан ауылы» (Көркем әңгіме). Иманбай шаңырағын ұстап қалған кенже ұл Шиғұл болғанда баланың үлкені, яғни Ноқтаға Айтжан. Кейінгі бауырларына қамқор әке орнын басар дерлік Ноқтаға баланың орны бөлек деп білген қазақ. Ол аға үш,...

Тесік өкпе

Әбілқайыр Спан — «Тесік өкпе» (Көркем әңгіме). Бұл Кетекеңнің Форт-Шевченкодан 8-ші сыныпты, оған қоса педагогикалық курсты да бітірген жылдың жазында болған оқиға.

Ана. алыста қалған балалық

Әбілқайыр Спан — «Ана. алыста қалған балалық» (Көркем әңгіме). Әкесіз бала жартылай жетім. Әкесіз, шешесіз бала тұл жетім. Кетебай мен Көшер балалар соның алдыңғысы. Сол бір қысталаң кезде әкенің орны біліңкірегені белгілі. Тепсе темір үзетін ер азаматтың өзі...

Шиғұл аға

Әбілқайыр Спан — «Шиғұл аға» (Көркем әңгіме). Ол туралы кеңірек тоқтаудың кезегі енді келді.

Әкелер мен ағалар

Әбілқайыр Спан — «Әкелер мен ағалар» (Көркем әңгіме). 1928 жылдың жазы. Бұл Маңғыстаулықтар өміріндегі ең бір қиын-қысталаң шақ болып қалды жадта. Соның алдындағы қыс қатты болып қырдағы,ойдағы ел қатты жұтады. Талай мыңды айдаған байлар тиерге тұяқсыз...

Жерұйық

Әбілқайыр Спан — «Жерұйық» (Көркем әңгіме). Адай елінің алды Маңғыстаудың Қара ойына құлаған соң әр ру, әр атаның қонысы белгіленген. Жаттан жеткен дерек бұл үлкен ағайынгершілік мәмлемен шешілген іс болды дейді. Өйткені жер дауы қазақтың ең...

Жетеген баба жайлы бір хикая

Әбілқайыр Спан — «Жетеген баба жайлы бір хикая» (Көркем әңгіме). Тіл байлығы мол, қалам қабілетінен де кенде емес Кетекең біз ендігі жебегелі отырған хикаяның повесть етіп жазып әуелі "Жұлдызға " артынан "Жалынға" жібергенмен ауылдағы белгісіз мұғалім түгілі...

Үнің кетпес құлақтан

Әбілқайыр Спан — «Үнің кетпес құлақтан» (Көркем әңгіме). Ой, Алла-ай, зымыраған уақыт деген осы. Менің сыныптастарымның да аудандағы академия атанған Шахта орта мектебін бітіргеніне биыл, 2006 жылы елу жыл толыпты. Данышпан қазақ, қалай тауып айтқан "елу...

Моладан табылған тәбәрік

Әбілқайыр Спан — «Моладан табылған тәбәрік» (Көркем әңгіме). Ертегідегі Сандыбад жиһанкездей болмағанмен, мен осы Маңғыстауды көп кезген кісімін. Ол сапарларым мәстәтіне сандалу емес, журналистік қызметіме орай іссапарлар, соған әр уақытта орайластырылған...

Қаработа-дөңқара аңызы

Әбілқайыр Спан — «Қаработа-дөңқара аңызы» (Көркем әңгіме). Бірін-бірі жөңкіле қуған таудай толқындар жағадағы жартасқа келіп гүрс етіп соғады да кейін қайтады. Жолында кездескен қандай кедергі болса да өзімен бірге алып кетердей түнере келгенімен, жартасқа...

Үш тораңғы

Әбілқайыр Спан — «Үш тораңғы» (Көркем әңгіме). (Баллада)

Махаббат және қос тораңғы туралы жыр

Әбілқайыр Спан — «Махаббат және қос тораңғы туралы жыр» (Көркем әңгіме). Кететұғын адам жанын жаралап,

Үстірт балладасы

Әбілқайыр Спан — «Үстірт балладасы» (Көркем әңгіме). Үстірт жазығындағы конус сияқты төрткүл шыңның ұшар басында тұрған Дөңқара биіктігі - екі сажындай биік тастардан қаланған, төрт бұрышты қиық пирамида тәрізді ескерткіш.

Рапорт

Әбілқайыр Спан — «Рапорт» (Көркем әңгіме). ...Бұған қоса айта кетуді қажет деп санаймын. Поручик Алексеев аталған жарақатын 1841 жылы Қазақ даласындағы Керуен көлінің жағасына жақын жерде Бұхарамен Хиуаға бара жатқан миссияны алып жүрген...

Кездесу

Әбілқайыр Спан — «Кездесу» (Көркем әңгіме). Сөзімнің бісміллә илхамын осылай бастағанымның символикалық мәні бар. Әдейі солай деп отырмын. Әйтпесе 1809 жылы башқұрт топырағында Уфа жерінде дүниеге келген Петр Вагапович Алексеев пен 1949 жылы...

Менің мекке мекенім

Әбілқайыр Спан — «Менің мекке мекенім» (Көркем әңгіме). Түйте ахұн мен Түмен ақын - пейіште нұры шалқығыр марқұмдар Маңғыстаудың абыздық дәстүрінің біздің заманға аман жете алған соңғы сарқыты екен. Әйтеуір аман жетті демесек, олардың көрген құқайы мен...

Мөлдір махаббат

Әбілқайыр Спан — «Мөлдір махаббат» (Көркем әңгіме). Қаратаудың басынан көш келеді...

Менің кекілбаевым

Әбілқайыр Спан — «Менің кекілбаевым» (Көркем әңгіме). Айтпақшы, "әңгіме басынан болсын" дейтін Әбекең туралы айтып отырып, мен онымен бір кісідей білістігіме тоқталмай тарта беріппін. Қадірменді ұстазым Зейнолла Қабдолов: -осы кейбіреу Мұхаң - Мұхтар...

Үстірт үсті

Әбілқайыр Спан — «Үстірт үсті» (Көркем әңгіме). Маңғыстау - айна-қатесі жоқ айдың беті. Қорғалаған ай жарықтықтың жүзіндегі анау қаралтым тұсы Маңғыстаудың қиырын бір шетке созып әкететін қара ойының көшірмесі. Оның ортасындағы сәл қошқылырақ...

Колхоз қыздарының тақпағы

Әбілқайыр Спан — «Колхоз қыздарының тақпағы» (Көркем әңгіме). 1-қыз.

Ондының оңтүстігі

Әбілқайыр Спан — «Ондының оңтүстігі» (Көркем әңгіме). Әбекеңнің тұңғыш баспа жүзін көрген еңбегі - газетте жарияланған "Екпінді" егін екпей ме?" атты шағын мақаласы. Бұл тырнақ алдысын ол оқушы күнінде жазған еді. Ол уақытта оқушының газетке мақала және...

Шыңнан – шыңғысқа

Әбілқайыр Спан — «Шыңнан – шыңғысқа» (Көркем әңгіме). "Ханша дария хиқаясы" - Ә.Кекілбаевтың аңыз желісі негізінде жазылған екінші шығармасы. "Күйге" іле-шала жазылды. Бұл бірден "жолы бола кеткен" шығарма деуге болады. Үзіндісі, әуелі, "Лениншіл жас"...

«Шыңыраудан» - шыңға

Әбілқайыр Спан — ««Шыңыраудан» - шыңға» (Көркем әңгіме). Өзге өңірде су тіршіліктің көзі десек, ол Маңғыстау үшін барша тіршіліктің өзі де болған ғой. Әріге бармай-ақ, айтулы ақын Қашаған Күржіманұлының толғауында.

«Бір шөкім бұлт»

Әбілқайыр Спан — ««Бір шөкім бұлт»» (Көркем әңгіме). 1966 жылдың жазында Алматының кітап дүкендерін аралап жүрсем, сөреде Әбекеңнің "Бір шөкім бұлты" тұр. Алғашқы прозалық жинағы шыққанынан хабардар едім. Іздеп жүргенмін. Қуанып кетіп, бірнеше данасын...

Аш бөрі

Әбілқайыр Спан — «Аш бөрі» (Көркем әңгіме). Бұл алғаш "Бір шөкім бұлт" жинағында жарық көрген әңгіме. Етек-жеңі жинақы, шап-шағын ғана шығарма. Бас сап оқығаннан үйіріп ала жөнелетін шытырман оқиғадан ада. Қажет десеңіз, негізгі кейіпкердің...

Өмірбаяны және шығармашылық жолы

Энциклопедиялық деректер, өмір кезеңдері мен әдеби мұрасы

Әбілқайыр Спан шығармаларындағы кейіпкер психологиясы және көркемдік деталь қызметі

Telegei энциклопедиясы

Әдеби шығарманың өміршеңдігі ондағы кейіпкерлер бейнесінің шынайылығымен өлшенеді. Әбілқайыр Спан өз туындыларында адам психологиясының күрделі қатпарларын, сезім мен парасат тартысын нанымды суреттейтін шебер психолог ретінде танылады.

Сөз өнерінің бедері: Әбілқайыр Спан мұрасы туралы әдеби-эстетикалық эссе

Telegei энциклопедиясы

Нағыз қаламгердің әрбір кітабы мен мақаласы — уақытпен бетпе-бет келген ойшыл жүректің лүпілі. Әбілқайыр Спан шығармаларын парақтаған сайын, сөз қадірін білетін, ой тереңдігіне ұмтылған суреткердің рухани әлеміне енгендей боламыз.

Әбілқайыр Спан туындыларындағы ұлттық болмыс пен рухани құндылықтар жүйесі

Telegei энциклопедиясы

Көркем әдебиеттегі ұлттық болмыс пен рухани құндылықтар мәселесін сөз еткенде, Әбілқайыр Спан шығармашылығы ерекше назар аудартады. Қаламгер туындыларында халықтың дүниетанымы, этикалық ұстанымдары мен тарихи тәжірибесі терең көркемдік жинақтаудан өтеді.

Әбілқайыр Спан поэтикасы: тілдік-стильдік шеберлік пен баяндау ерекшеліктері

Telegei энциклопедиясы

Қаламгердің даралығы ең алдымен оның тілдік кестесі мен стильдік мәнерінен танылады. Әбілқайыр Спан поэтикасын зерттеу оның сөз таңдау мәдениеті, сөйлем құру ырғағы және композициялық тұтастық сақтау шеберлігі жоғары деңгейде екенін көрсетеді.

Әбілқайыр Спан шығармашылық жолы мен әдеби тұлғасы: ғылыми-зерттеу шолуы

Telegei энциклопедиясы

Әбілқайыр Спан — отандық сөз өнері мен рухани мәдениет кеңістігінде өзіндік қолтаңбасымен танылған көрнекті қаламгер. Автордың әдеби мұрасы мен шығармашылық ізденістері ұлттық әдебиеттану ғылымында маңызды зерттеу нысаны болып табылады.

Әбілқайыр Спан: шығармашылық өмірбаяны мен таңдаулы туындылары

Telegei энциклопедиясы

Зерттеу мақалалары, эсселер мен монографиялар

Әбілқайыр Спан шығармашылығы мен тұлғасы хақында жазылған ғылыми еңбектер, эсселер мен талдаулар

20 зерттеу

Әбілқайыр Спан · 18.10.2026

Әбілқайыр Спан шығармаларындағы кейіпкер психологиясы және көркемдік деталь қызметі

Зерттеу мақала

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай: шығармашылық мұрасы мен әңгімелері

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — көркем проза мен әңгіме жанрында өзіндік қолтаңбасы бар қаламгер. Телегей қорына енген таңдаулы туындылары: «Пір мен президент», «Ата асына әзірлік бастауы», «Шешім», «Үндеуі», «Атаның жеті күмбезді жаңа мешіті», ««Қыз қуу» жарысының ереже шарттары».

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

Өмірбаян

Жалпыны жақсылыққа бастай білген

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — «Жалпыны жақсылыққа бастай білген» (Көркем әңгіме). (Ағартушы абыз тәлімгер ұстаз пір Бекеттің туғанына 250 жыл толуына орай сұхбат)

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

Қонақтар, құттықтаулар, лебіздер

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — «Қонақтар, құттықтаулар, лебіздер» (Көркем әңгіме). Ата асына қызмет еткені бар, республикамыздың өзге аймақтарынан Ресей, Әзірбайжан, Түрікменстан, Өзбекстан, Қарақалпақстан, Қырғызстан, Иран, Германия, Франция, Швеция сияқты алысты-жақынды елдерден...

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

Күрес

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — «Күрес» (Көркем әңгіме). Күрес — ұлттық спортымыздың ең көп тараған түрі. Жауырыны жерге тимеген палуандар, бір ру ұлыстың ғана емес бүкіл ұлтанды елдің мерейін, мәртебесін үстеген. "Өгіз палуан", "түйе палуан" дегендер —...

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

Аламан бәйге

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — «Аламан бәйге» (Көркем әңгіме). Құрекемнің, Құрманғазының әйгілі "Адай" күйіндегі елдік пен ерлікті, жасампаздықтың сарынына кілең бір кекілін шоқтап құйрық-жалын шарт түйген, құтырынып бәйге алаңына шыға келген сәйгүліктер...

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

Аятты ата ұрпағы оқыды

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — «Аятты ата ұрпағы оқыды» (Көркем әңгіме). Жиын басталғалы бері "Құран Кәрімнің" қасиетті дұғалары Алланың сүйген құлы Пір Бекет Атаның рухына бағышталып, әр дастархан басында күніне нешеме рет оқылып жатқан. Әр үйде мұсылманшылыққа ұйыған...

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

Астың ашылу салтанаты

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — «Астың ашылу салтанаты» (Көркем әңгіме). Қыркүйектің сегізі. Түс ауа асқа жиналған халық ауылдың маңдай тұсындағы Бас сахнаға қарай ағыла бастады. Ертерек барып орын алып отырған аяқ үстінде тұрған жұртта қисап жоқ. Аумағы ат шаптырым...

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

«Қыз қуу» жарысының ереже шарттары

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — ««Қыз қуу» жарысының ереже шарттары» (Көркем әңгіме). 1. Жарысқа қатысатындарға қойылатын талаптар:

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

Атаның жеті күмбезді жаңа мешіті

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — «Атаның жеті күмбезді жаңа мешіті» (Көркем әңгіме). 1999 жылдың 25-желтоқсанында Бекет Ата жер асты мешітін қалпына келтірудің қалай жүріп жатқандығымен танысу мақсатында Оғландыға облыс әкімі Л.Қиынов қасында Жаңаөзен қаласының әкімі Ж.Бабаханов,...

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

Шешім

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — «Шешім» (Көркем әңгіме). 1999 жылғы 24.06 № 165 Ақтау қаласы

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

Үндеуі

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — «Үндеуі» (Көркем әңгіме). Құрметті маңғыстаулықтар!

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай · 24.10.2026

Ата асына әзірлік бастауы

Әбілқайыр Спан, Сақып Керелбаев, Маңдайлы Қосымбай — «Ата асына әзірлік бастауы» (Көркем әңгіме). 1998 жылдың күзінде облыс әкімінің атына Мәдениет министрі Т.Мамашевтан хат келді. Онда 1999-2000 жылдары республикалық деңгейде атап өтілетін мерейтойлар тізбесіне енгізуге облыстан қандай...