Психология ғылымдарының докторы Лоуренс Коэннің тәрбиедегі төңкеріс жасаған әдістері туралы. Ойын арқылы баланың ішкі әлеміне үңілу және сенімді байланыс орнату жолдары.
Әлемдік тәрбие үрдісіндегі жаңа есім
Бүгінгі таңда әлемдік психологияда бала тәрбиесіне деген көзқарас түбегейлі өзгеріп келеді. Осы өзгерістің алдыңғы шебінде тұрған тұлғалардың бірі – клиникалық психолог, философия докторы Лоуренс Коэн. Оның есімі ата-аналар арасында «ойын арқылы емдеуші» ретінде танымал.
Неліктен Лоуренс Коэн бүгін өзекті?
Қазіргі цифрлық заманда бала мен ата-ана арасындағы шынайы байланыстың үзілуі үлкен мәселеге айналды. Жақында қазақ тіліндегі мектептерде әлемдік әдебиетті оқытуға басымдық беріле бастағаны белгілі. Дәл осы тұста Коэннің «Ойын арқылы тәрбиелеу» әдістемесі қазақстандық ата-аналар үшін таптырмас құрал болып отыр.
Тәрбиедегі басты қару – ойын
Бірде Лоуренс Коэн өзінің тәжірибесінде бір қызық оқиғаны айтады. Кішкентай баласымен тіл табыса алмаған әкеге ол тек «жерге жатып, баланың сізден күшті екенін көрсетіп ойнаңыз» деп кеңес береді. Нәтижесінде, баланың бойындағы агрессия күлкіге айналып, арадағы сенім қайта орнайды. Бұл – Коэннің «сенімділік пен күлкі» формуласының көрінісі.
Лоуренс Коэннің өмір жолы мен жетістіктері
Лоуренс Коэн көптеген жылдар бойы балалардың мінез-құлқын зерттеген маман. Ол жай ғана теоретик емес, тәжірибелі терапевт. Оның әдістері баланың ішкі қорқынышын сейілтуге, өзіне деген сенімін арттыруға бағытталған. Ол бүкіл әлемді шарлап, ата-аналарға баламен «бір толқында» болуды үйретіп келеді.
«Эмоционалды кесе» концепциясы
Коэннің ең танымал ойларының бірі – баланың эмоционалды кесесі туралы. Егер бала бұзықтық жасап, жыласа немесе оқшауланса, демек оның «махаббат пен назар кесесі» босап қалған. Оны тек ойын мен құшақтау арқылы ғана толтыруға болады. Сіз бүгін балаңыздың кесесін қалай толтырдыңыз?
Өскен ортасы және құндылықтары
Лоуренс Коэн өзінің балалық шағындағы еркіндік пен ойынның маңызын жоғары бағалайды. Ол отбасылық құндылықтарды бірінші орынға қояды. Оның пайымдауынша, ата-ана балаға үстемдік жүргізуші емес, оның әлеміне енуші қонақ болуы керек. Бұл тұрғыда ол қатаң тәртіпке негізделген ескі мектептің қағидаларына балама ұсынады.
Қорқыныш пен мазасыздықты жеңу жолы
Балаңыз қараңғыдан немесе мектептен қорқа ма? Коэн мұндайда «қарсыласу ойынын» ұсынады. Қорқынышты кейіпкерді бірге сомдап, оны күлкіге айналдыру арқылы баланың миындағы қорқыныш орталығын тыныштандыруға болады. Бұл – ғылыми дәлелденген нейробиологиялық әдіс.
Лоуренс Коэнге әсер еткен тұлғалар
Автордың көзқарастарының қалыптасуына гуманистік психология мен бауыр басу теориясының (attachment theory) негізін салушылар әсер еткен. Ол өз еңбектерінде адамгершілік пен эмпатияны басты орынға қоятын тұлғалардың зерттеулеріне сүйенеді. Оның әдеттерінің бірі – күн сайын балалармен тікелей қарым-қатынаста болып, олардан «өмір сабағын» алу.
Оқуға кеңес берілетін басты кітабы
Біздің базадағы «Ойын арқылы тәрбиелеу» (Playful Parenting) кітабы – бұл жай ғана кеңестер жинағы емес, бұл – баланың тілін түсінудің сөздігі. Мұнда баламен қалай күресу емес, қалай бірге күлу керектігі жазылған. Бұл кітап ата-ана болудың ауыр жүгін жеңіл ойынға айналдырады.
Басқа еңбектері мен беделі
Коэннің «The Opposite of Worry» (Мазасыздықтың кері жағы) және «The Art of Roughhousing» (Еркін ойын өнері) атты еңбектері де әлемдік бестселлерлер. Белгілі психологтар мен педагогтар оны «балалық шақтың қорғаушысы» деп атайды. Оның әдістерін ЮНИСЕФ сияқты ірі ұйымдардың мамандары да құптайды.
Неліктен бұл кітапты біздің базадан оқу керек?
Біздің базадағы «Ойын арқылы тәрбиелеу» кітабы қазақ тіліндегі сапалы аудармамен ұсынылған. Бұл – тек ақпарат емес, бұл – әрекет ету нұсқаулығы. Кітаптағы әрбір тарау сіздің отбасылық атмосфераңызды өзгертуге, балаңызбен арадағы «мұзды» ерітуге көмектеседі. Расталған деректер мен шынайы мысалдар оқырманды бей-жай қалдырмайды.
Түйін: Бақытты балалық шаққа инвестиция
Лоуренс Коэннің әлеміне үңілу – бұл өз балаңызды қайта тану деген сөз. Ойын – бұл уақытты босқа өткізу емес, бұл – баланың тілі. Осы тілді меңгерген ата-ана ғана баласының жүрегіне жол таба алады. Коэннің кітаптарын оқып, бүгіннен бастап балаңызбен бірге еденге отырып ойнауды бастаңыз. Себебі, балалық шақ – қайталанбайтын қазына.
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру