Заманауи психологияның жарық жұлдызы Хантер Кларк-Филдстің тәрбие әдістемесі мен оның «Күн сайын мейірімді, саналы бала өсіру» атты туындысының маңызы туралы терең талдау.
Заманауи тәрбиенің жаңа парадигмасы
Бүгінгі таңда әлемдік деңгейдегі интеллектуалдық орта Муқағали Мақатаев немесе Қайым Мұхамедханов сияқты ұлттық тұлғаларымызды ұлықтай отырып, сонымен қатар жаһандық психологиялық трендтерге де зор қызығушылық танытуда. Соның ішінде ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынасты жаңа деңгейге көтерген Хантер Кларк-Филдстің (Hunter Clarke-Fields) есімі ерекше аталады.
Қазақ тілді оқырман үшін әлемдік әдебиеттің мемлекеттік тілде қолжетімді болуы – бұл тек ақпарат алу емес, бұл ұлттық тәрбие мектебін жаңашыл тәжірибелермен байытудың жолы. Кларк-Филдс ұсынған «саналы ата-ана» концепциясы біздің қоғамдағы отбасылық құндылықтармен үндесіп, үлкен сұранысқа ие болуда.
Хантер Кларк-Филдс: Маман мен Ана бейнесі
Хантер Кларк-Филдс — тек теорияшыл психолог емес, ол ең алдымен өз өміріндегі қиындықтарды жеңе білген ана. MSAE (Өнер саласындағы білім беру магистрі) дәрежесі бар маман ретінде ол шығармашылық пен психологияны ұштастыра білді.
Оның жолы қарапайым аналық стресстен басталды. Бірде ол өзінің кішкентай қызына қатты дауыс көтеріп, содан кейін өзін кінәлі сезінген сәтте, бұл жолдың дұрыс емес екенін түсінеді. Осы сәттен бастап ол йога, медитация және mindfulness (саналылық) тәжірибелерін тәрбие процесіне енгізе бастады. Бұл оның кәсіби деңгейдегі зерттеулеріне негіз болды.
Автоматты реакциядан саналы әрекетке
Кларк-Филдстің басты идеясы — «автопилотта» тәрбие беруден бас тарту. Көптеген ата-аналар балаларына өздерінің ата-аналарынан көрген әдістерімен, тіпті олар дұрыс болмаса да, ашумен жауап беріп жатады.
Ол бұл процесті «реактивті тәрбие» деп атайды. Автордың айтуынша, баланың мінез-құлқын өзгертпес бұрын, ата-ана өзінің жүйке жүйесін реттеп үйренуі тиіс. Бұл — заманауи тәрбиенің алтын қазығы.
«Күн сайын мейірімді, саналы бала өсіру» кітабының өзегі
Біздің базадағы ең құнды еңбектердің бірі — «Күн сайын мейірімді, саналы бала өсіру» (Raising Good Humans). Бұл кітап не үшін оқуға тұрарлық? Себебі ол құрғақ кеңестерден тұрмайды, ол нақты жаттығулар мен психологиялық құралдарды ұсынады.
Кітапта автор баламен сөйлесудің, оны тыңдай білудің және ең бастысы — жанжал кезінде өзіңді ұстаудың жолдарын көрсетеді. Бұл еңбек көптеген тілдерге аударылып, әлемдік бестселлерге айналды.
Мейірімділік — тәрбиенің басты құралы
«Балаңыздың мейірімді болғанын қаласаңыз, оған мейірімділікті көрсетіңіз» дейді Хантер. Ол балаға айқайлау арқылы оны сабырлы болуға үйрету мүмкін емес екенін дәлелдейді.
Автордың пайымдауынша, бала біздің сөзімізді емес, ісімізді қайталайды. Егер біз стресс кезінде өзімізді басқара алсақ, бала да қиындықтарға байыппен қарауды үйренеді. Бұл оқырманға үлкен ой салады: «Сіз балаңызға қандай үлгі көрсетіп жүрсіз?»
Тұлғалық даму және йоганың әсері
Хантердің ұстанған құндылықтары оның көпжылдық йога және медитация тәжірибесінен бастау алады. Ол 20 жылдан астам уақыт бойы осы бағытта ізденіп, «Mindful Mama» атты танымал подкасттың негізін қалады.
Оған әсер еткен тұлғалар мен ілімдер қатарында буддистік психология мен заманауи когнитивті ғылымдар бар. Ол рухани тепе-теңдікті сақтау арқылы ғана бақытты отбасын құруға болатынына сенімді.
Практикалық маңызы: Күнделікті өмірде қолдану
Кларк-Филдстің әдістемесін қолдану үшін психолог болу міндетті емес. Ол ұсынған «сәтте болу» (mindfulness) жаттығулары кез келген ата-анаға қолжетімді. Мысалы, балаңыз еркелік көрсеткенде, бірден ұрыспай, 5 секунд терең тыныс алу — бұл үлкен өзгерістің басы.
Бұл әдіс отбасындағы агрессия деңгейін төмендетіп, сенімділікті арттырады. Практикалық тұрғыдан алғанда, бұл ата-ананың эмоционалдық сарқылуының (burnout) алдын алады.
Отбасы құндылықтары мен ашық деректер
Хантер Кларк-Филдс өз отбасы туралы ашық жазады. Ол екі қыздың анасы және жарымен бірге саналы өмір сүру қағидаларын ұстанады. Оның өмірлік тәжірибесі кітаптарындағы әрбір сөйлемнің шынайылығын растайды.
Ол кездескен проблемалар — ұйқысыз түндер, балалардың өзара келіспеушілігі және жұмыс пен үй арасындағы тепе-теңдікті іздеу — барлық ата-анаға таныс жағдайлар. Осы шынайылық оны оқырмандарға жақындата түседі.
Сарапшылар мен танымал тұлғалардың бағасы
Хантердің еңбектерін әлемге әйгілі психологтар мен тәрбие мамандары жоғары бағалаған. Оның кітаптары «Nautilus Book Awards» сияқты беделді марапаттарға ие болған.
Елеулі тұлғалар оның әдістемесін «ата-ана болудың заманауи гиді» деп атайды. Қазақстандық сарапшылар да бұл туындының қазақ тілінде жарық көруін ұлттық педагогикаға қосылған үлкен үлес деп есептейді.
Неліктен біздің базадағы бұл кітапты оқу керек?
Біздің кітапханадағы «Күн сайын мейірімді, саналы бала өсіру» туындысы — бұл жай ғана оқулық емес, бұл сіздің отбасылық бақытыңызға салынған инвестиция. Онда айтылатын ойлар бүгінгі жылдам өзгермелі әлемде баланың психологиялық саулығын сақтауға көмектеседі.
Дәлел ретінде айтар болсақ, бұл әдістеме бойынша тәрбиеленген балалардың эмоционалдық интеллекті жоғары болып өседі. Олар өз сезімдерін түсінеді және айналасына мейіріммен қарайды.
Болашақ ұрпаққа инвестиция
Тәрбие — бұл ертеңгі күннің іргетасы. Хантер Кларк-Филдс бізге балаларды өзгертуді емес, өзімізді өзгертуді үйретеді. Бұл — нағыз рухани жаңғырудың бастауы.
Сіз бүгін саналы ата-ана болуды таңдау арқылы, болашақта мейірімді қоғамның қалыптасуына үлес қосасыз. Хантердің кітаптары осы жолдағы ең сенімді серігіңіз болмақ.
Қорытынды: Саналылыққа жасалған қадам
Хантер Кларк-Филдс — заманауи ата-аналарға арналған шамшырақ іспеттес. Оның ілімі мейірімділік пен шынайылыққа негізделген. Ұлы тұлғаларымыздың тәрбие туралы өсиеттерін заманауи психологиямен ұштастыра отырып, біз саналы ұрпақ тәрбиелей аламыз.
Егер сіз балаңызбен терең байланыс орнатқыңыз келсе және үйіңізде тыныштық орнағанын қаласаңыз, Хантердің еңбектерін оқуға кеңес береміз. Бұл — тек білім емес, бұл жаңа өмір салты.
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру