Дауыстар:

Сыңғырлы,

Сүйкімді.

Дауыстар:

Көңілімді.

Бұзады

Тыншымды,

Ұйқымды.

Самал жел,

Шашымды тарама.

Думанды бақтарды арала!

Жапырақ түн бойы жана ма?

Жайдары жаз өтіп бара ма?

Дір еткен...

Шық қонған гүл шығар,

Гүлдерді тербетіп Күн шығар.

Жырласын жаз барда жапырақ,

Жаз өтер,

Олар да тыншығар.

Күрсінді...

Күрсінген тау шығар.

Дауыстар еместей таусылар.

Қараңғы,

Жарықтың...

бәрінің

өзіне лайық даусы бар.

Тыңдаймын...

Ұйқы да жау сынды.

Сүйемін мазасыз маусымды

Адам мен табиғат даусына

Қосайын өзімнің даусымды.

Жаратпа, жасаған, мұңсыз ғып,

Жаратпа тірлікті тілсіз ғып.

Шаршатпас мені бұл дауыстар,

Шошытар — Мезгілсіз үнсіздік.

Ұшуда тыраулап тырналар,

Ұшатын осылай жылда олар.

Жылғалар.

Сөйлейді:

Жүрегі ояулар.

Ақындар бәрінен ой аулар.

бояулар!

Самал жел,

Шашымды тарама,

Тау ішін, бау ішін арала!

далаға!

Орманға толсын да құстар лық,

Жаңғырып оянсын түс барлық.

Сөйлесін өзінің тілінде

Өмірге деген бар құштарлық!

КӨКТЕМ. КӨКТЕРЕКТЕР.

Бұл көктемді алты ай қыс күтіп едіңдер,

Осылай басталады екен бүкіл өмірлер.

Тал, теректер, түн бойы толғақ қысып,

Бебеу қағып, ыңырсып, уһіледіңдер.

Азабыңды түсіндім мен басыңдағы,

Дөңбекшиді қою бұлт — қорғасын дағы.

Сезінгендей майданды енді осындағы —

Түні бойы сыңсыған жел басылмады.

Мұндай кезде қалайша тыншымақ қырлар,

Күндіз сезген қуатын күншуақтың қар.

Қас қарая толғатқан ана — ағаштар,

Таң ата талықсып барып, бүршік аттыңдар!

Көктем ғой бұл жылынар суық құмдар да.

Көктеректер, айтпай-ақ мұны ұқтыңдар ма?

Күн нұрымен маужырап қалғисыңдар,

Түні бойғы күресті ұмыттыңдар ма?

Өмірге өмір қосып, тынықтыңдар ма?

Мен білемін бұл таңды шын күткеніңді,

Түні бойы сездіріп тірлікке мұңды.

Күн шыққанда тұрсыңдар жасыра алмай

Шуақ кескен көк бүршік — кіндіктеріңді.

Жер-ана да бұл сәтті күтіпті ай, күннен,

Күрсінді ол да жасыңды жұтып қайғыңмен.

Түніменен толғатқан көк теректер,

Таң ата бүр жарғандарыңмен құттықтаймын мен!

Жәудір жанар гүлдердің бәрі ашылды.

Әр маусымның өзіндік бояуы бар

Өр бояудың әні бар жарасымды.

Көп тырналар көкте айтып өтті арманын,

Қараңызшы той іздеп топталғанын.

Тілейді жер бұл жазда былтырғыдан

Жапырақ пен жаңбырдың көп болғанын.

Қайран көңіл, әрнеге елең еттің.

Сыршыл жүрек, көргенді өлең еттің.

Сұлулық та — мықтылық

Көрдіңіз бе,

Әйбат гүлге қонғанын көбелектің!

Соқты да тағдыр — жел еппен,

Айналды тамшы жасқа шық.

Үзіліп түсіп кенеттен

Жапырақ ұшты теректен

Жапырақтармен қоштасып.

Соғады самал есіле,

Жапырақ — жүрек дүрсілдеп...

Күзгі бақтың төсіне

Таңертеңменен несіне

Ілініп қалған бұл сурет?!

Қар борайды

Ақ қайың қамығады.

Қайрылмаған көктемін сағынады.

Ал адамдар өтуде өз ойымен

Қайыңды ойлап қайғырып не қылады?

Мына жұртты мазалап заттар бөтен,

Елемейді жамылса ақ қар мекен.

Табиғатты адамдар сақтамаса,

Пәк табиғат адамды сақтар ма екен?

Қар борап тұр.

Көк бүршік өлер енді.

Көктем келсе;

Көрсетіп мол өнерді.

Өлең айтып билейтін ақ қайыңға

Қайта-қайта қарағым келе берді.

Алдарыңда әртүрлі тұрар сындар.

Нәзіктерім,

сендермен сырласайын,

Менің нәзік жанымды ұғарсыңдар.

жасқанбай жауын, қардан.

Дайын тұру қажет-ақ барлық сынға,

Қорықпаңдар салқыннан,

дауылдардан.

Қол соғыңдар әр күнгі аппақ таңға.

Тіршілікте боран да,

құйын да бар,

Қайдан сенің түсінсін күйіңді олар?

Ылғи жақсы болуды тілегенмен,

Ылғи жақсы боп қалу қиын болар...

әртүрлі ән құрарсыңдар.

Нәзіктерім,

сендермен сырласайын,

Менің нәзік жанымды ұғарсыңдар.

Жыр іздеумен менің де ауды әр айым,

Тамаша әнмен таратар таң да арайын.

Адамдардың тіліне аударайын.

Тыңдаңызшы!

Жас шынар ән салып тұр!

Білесіз бе?

Қымбат шақ қаншалық бұл?!

Ән салып тұр мәңгі іңкәр жапырақтар

Көздеріне көк жасыл тамшы алып бір,

Әнсіз олар жеткізсін қайдан бәрін?

Айтып жатыр:

бітпейтін майдан барын.

Тыңдаңызшы!

Тым жақсы әндетеді,

Айтады олар:

махаббат мәңгі екенін.

Қандай шынар!

Сұлу да, биік те тік!

Бір-біріне қылығын сүйікті етіп,

Қараңызшы, дірілдеп қуанады

Жапыраққа жапырақ тиіп кетіп.

ашық та олар.

Бір-біріне олар да ғашық болар?

Басатынын біле ме ақыры ақ қар,

Жаздың жырын тыңдайды атырап бар..

Сабағынан сарғайып үзілгенше

Өлең айтып өтеді жапырақтар.

Жылап тазармайсыңдар күнәдан бар.

Әр таң, рас ғұмырды қысқартады

Баяғыда-ақ түсінген мұны адамдар.

қуатты, күлкілі үндер.

сілкініңдер.

шынарлар.

тыншымаңдар.

Қалуы үшін көк бүршік шашып талдар,

Күресіңдер атқанда ашық таңдар.

Бәрі бірдей күрестің соғыс емес,

Бітіруге сондықтан асықпаңдар.

БАШҚҰРТСТАНҒА БАРҒАНДА

Тұрған бір сурет ілініп

Емес пе дедің таңды мен.

Алдымнан сонда жүгіріп

Ағеділ шықты алдымен.

Тұрмады бірі паңданып,

Жол берді тоғай жарыла.

Қараймын сәл-пәл таңданып

Шишкиннің картиналарына.

Қайыңдар тұрды ғажайып.

Гүлдерін шашып әтір көп,

Тағынды моншақ шықтардан.

Ақындар келе жатыр деп,

Салауат өзі шықты алдан.

Жадырап жатты дала тым,

Көрсетпей ешбір сұсты айбын.

Жайып бір нәзік қанатын

Жырлары шықты Мұстайдың.

Қунышты да, құтты да ел?!

Болар ма екен жолы шын?!

Алдымнан түгел шықтыңдар,

Рахмет сол үшін!

КЕЛІСІМДЕР

Қызығына Күн ие

Таза еді неткен таңдағы ән?

Күрделі, дархан дүние,

Нәзіктігіңе таңданам.

Бозторғай сазы — толы арман,

Болар ма онсыз таңда мән?

Сұлу боп сонша жаралған

Тіршілікке таңданам.

Кеудесі — көркем көк орман,

Бақытым, бағым — паң далам.

Осынша жомарт бола алған

Табиғатқа да таңданам.

Табиғат жомарт әрі ізгі,

Азыңа қалай алданам?

Өлеңнің жолы тәрізді

Келісімдерге таңданам.

Келіспейтініне қиналам.

Таппай қойды тағатым тыншу әлі

Тұтанбады-ау шабыттық бір шырағы.

Ұзамашы, құйылшы, кеудеме кеп,

Айналайын көктемнің күн шуағы.

Сағынтты ғой құстар да у-шу әнін,

Жара алмады жас шыбық бүршік әлі.

Жас тамсыншы қар жапқан қайыңдардан

Жақындашы, көктемнің нұр шуағы!

Шағаласын ұшырып шабыттың ақ

Сағынышымды жатырсың жарып құлап.

Ақ толқын боп жанымды шайып өтші

Таза аспаннан төгілген жарық шуақ!

ҚҰС ҚАЙТҚАНДА

Жырға ораушы ең, қаласаң, құла түнді,

Қабақ түйсең, қара жел тұратын-ды.

Жақсы көрген кезіңде дүниені

Жанарыңа жасыл жас тұнатын-ды.

Ерлік жырмен шығардың шын атыңды,

Ескіртпедің ежелгі мұратыңды.

Елі-жұртың іздейді енді бүгін

Ерте кеткен еркелеу бір ақынды.

Ағыл-тегіл жас төксе сұлаған қыр,

Арық-сайға қайғылы тұнады ән бір.

Ақиқаттың айнасы сынған күні

Жыла, шуақ! Жыла, жер! Жыла, жаңбыр!

Кім тоқтатқан уақыт дөңгелегін.

Кімдер көрді мәңгі шам сөнбегенін.

Қыстың соңы, көктемнің басы болып

Құс қайтқанда жазылды-ау соңғы өлеңің...

Сағынсын деп кеттің бе халқың, далаң.

... Сазы мұңлы қоқыр қаз ұшты айналып,

Қанатына қажымас күш байланып!

Қарап тұрмын, әлде ақын кетті ме деп

Жылда келіп тұратын құсқа айналып.

ЕРТІС БОЙЫНДА ТУҒАН ОЙ

Жасыл дала, жасыл қыр, жасыл ғалам,

Жасыл нұрмен, табиғат, асыл бағаң.

Жасыл дала төсінде ойнайды Ертіс —

Еркелігі әлі де басылмаған.

Ертіс бойын жағалай ұшар әнім,

Тұнығынан иіліп іше аламын.

Кенет... түсті есіме шөлдеп жатқан

Ауылым — менің құйттай Ұшаралым.

... Құлағыма көңілсіз күй келеді,

Сарғаюда су жетпей жиделері.

Ыстық желден қураған жапырақтар

Сөйлер еді, су болса, билер еді.

Мұңаямын алам да еске сені,

Мұнша неге табиғат өштеседі.

Сұлулық та су барса, өшпес еді

Қала жаққа адамдар көшпес еді.

Жүрегіңе жетер ме бұл дастаным,

Тұнжырай ма жұлдызың, түнгі аспаның.

Біз оқыған мектептің айналасын

Қаламаймын суық-сұр құм басқанын.

Қаламаймын қалың тал жылағанын,

Құм басқанын қып-қызыл гүл алаңын.

Шынымен-ақ сен жаққа келмес пе екем

Сызылдырып бір әсем бұлақ әнін?!

Атушы еді таңдары арайлап та,

Айналатын жер еді талай баққа.

Ертістейін бір өзен керек еді.

Елі жомарт, жері бай сол аймаққа.

Үнсіз аспан тағы да үндемеді,

Қызыл жыңғыл, жас өрік гүлдемеді.

Жүрек қалай адамға керек болса,

Сондай керек далаға су дегенің.

Соны ойласам сыздайды бүкіл денем,

Таңданамын бұл қатал үкімге мен.

Туған жерге, өзендер, керексіңдер,

Қан тамыры сияқты лүпілдеген.

Күте алмаған адамға кінә артыңдар,

Болашақ бар, жарқырап туар күн бар.

Айналайын, өзендер, асығыңдар,

Менің туған даламды қуантыңдар.

Бұрын онда аққу мен қаз көп еді,

Су азайды, құстар да аз келеді.

Құс кетпесін, жапырақ таусылмасын,

Жапырақтар таусылса, жаз да өледі.

Қалдырмаңдар шөлдеген атырапты.

Менің құйттай ауылымды ұмытпаңдар!

Жарасатын еркелік бұла айдындарға,

Көздерінде көлдердің бір айбын бар ма?

Көңілсіз-ақ.

мұңайдыңдар ма?

Мұң не керек,

әсем ән — шығармаң барда?

Қол созу керек, әрдайым ұлы армандарға.

Өмір қымбат

сан рет сыналғандарға.

Қыс та қызық

қадірін біле алғандарға.

Күннің нұры оятып қоңыр ауланы,

Қызыл гүлін тағармыз омырауға әлі.

Сылдыр-сылдыр қағылар

жапырақтар —

Табиғаттың тамаша қоңыраулары.

жасарар қайта ормандарың.

Шынарларым,

шынайы бақыт шығар

Туған жердің терінде жайқалғандарың.

Табиғаттың талантты әмірі-ау бәрі,

Қыс та бір күн сезінер өмірі ауғанын.

Шынарларым,

сыңғырлар бір-ақ күнде

«Жаз келді!» деп жапырақ — қоңырауларың.

Тағы үзіліп түсті бір жапырағың,

Бәлкім, гүлдеу дәуірің өткен шығар.

Мезгіл — өзен,

жұлқиды батыл ағын.

Мұңайма, гүл.

Қайтадан көктем шығар.

Алдың — ақпан.

Ол сені аямас-ты.

Сабағыңды сап-салқын қар басады.

Бірақ өзің қалсаң да аяқ асты,

Ұрпағыңа ғұмырын, жалғасады.

Дірілдейсің.

Үрей бар жүрегіңде,

Намыс қані?

Ән салған дауыс қані?

Ағын судай асыққан бұл өмірде

Ғұмыр деген осындай

ауыспалы!

Қысқалықты адамдар қас қағым дер,

Нәркес көзің мөлдіреп

жылама, гүл.

Көктем келер, жайқалар басқа гүлдер

Басқа гүлдер үшін де қуана біл!

Heгe бүгін тау жаққа жүр демедің,

Тәкаппарлық біздерге не береді.

Айтқың келіп тұрдың да, үндемедің,

Тау баурайы жылда бір көгереді.

Жазды ұзарт деп тілеп ем мен тәңірден,

Жаз қызығын бірақ сен молайтпадың.

Тамылжыған тамыздай сентябрьде

«Қыдырайық, жаным!» деп неге айтпадың?!

Көп ойланып екеуміз отырғанда,

Көк орамал жамылған жаз өтеді.

Самал сезім сананы сапырғанда

Тауды аралап қайту-ақ қажет еді!

Екеуміз қандай баймыз?

Ертегілер елінде қалғандаймыз.

Бәрі бар екеумізде,

жалғыз ғана

Осылай отыруды армандаймыз.

Ешкімнің мүмкін емес таласуы.

мейрам көңіл, байыпты әнің.

Бір күнде осыншама байытқаның!

сағымы үшін.

Рахмет!

Сүймеуге қані күшім,

Сүйкімді азабым мен сағынышым!

Қар жамылды ескерткіш биік мүсін,

Шаңқан аппақ шапанын киіпті шың.

Аққу мамық әлемнің құшағында,

Жаным, сен сүйкімдісің, сүйіктісің.

Қар астында самғауға тым құмар ек,

Көңіліңе қаймақ-ой тұрды ма көп?

Алғаш жауған ақ қарды ұнатушы ең,

Ақ түйіршік қонды әне мұрныңа кеп.

Жып-жылысың, лезде еріп кетті,

Айналаны ақша қар көрікті етті.

Кірпігіңді күміс нұр ылғалдады,

Мен сені сүйіп алғым келіп кетті.

Басталды дауыл бораған,

Кетеді ұшып ес кей күн.

Ғашық боп қалдым мен оған,

Жапырақтар-ау, не істеймін?!

Сендердей нәзік сезімді

Баса берсін бе жойқын қар?

Қатты аяп тұрмын өзімді,

Қайратты ақыл айтыңдар.

Жүрегім дертті, сеніңдер,

Сендерге ортақ сырым бар.

Жүрекке ұқсас едіңдер,

Тілектес болып тұрыңдар!

Айта алмау екен қиыны.

жырлаңдар!

БАЛКОНДАҒЫ ГҮЛ МҰҢЫ

Қалайша қырда өскен боп түс көрмейін,

Қалайша оянғанда тістенбейін.

Таңғы нұрға тапшы екен батыс балкон,

Күннің нұры түседі түстен кейін.

Далада жайқалуға жаралмаған

Жаныма таңның нұры таралмаған.

Шығыстан соққан самал,

сұранамын,

Түн ішінде оңаша орал маған!

Қара жерден жайқала,

шаншыла әрі

Шыға алмадым.

Айналам — әнші бәрі.

Тыңайтқышты топырақ —

мекенімде

Билемеді жаңбырдың тамшылары.

Айтылмады әңгімем желге менің.

Жапырағым жетпеді жерге менің.

Жағадағы қайықтай балкондарда

Жалғыздықтан қалтырап, тербелемін.

О, адамдар!

Сәулесін бетіме Күн

Түсірмейді.

Солды енді от реңім.

ұрығымды жиып ап осы күзде

Кең далаға шашыңдар,

Өтінемін!