Мариям Жагорқызы

{
"metadata": {
"title": "Мариям Жагорқызы",
"author": "Қалижан Бекхожин",
"language": "kk",
"source": "https://kitap.kz/",
"kitapKzId": 2096,
"category": "kazakh-classics",
"year": "",
"description": "Поэма сюжеттерін кең ауқымда жазатын авторлардың бірі – Қалижан Бекхожин. Шығармаларында тарихта болған оқиғалар мен адамдарды негіз ете отырып, ақындық қиял мен еркіндікке баса мән береді. Сюжеттік желіде пейзажды пайдаланып, көркемдік мақсатта бағындыра отырып қолданады. Көркем әдебиетте реалис...",
"totalSegments": 830,
"generatedAtUtc": "2026-10-02T16:46:46.365409+00:00"
},
"segments": [
{
"index": 0,
"type": "heading",
"level": 1,
"text": "Мариям Жагорқызы",
"html": "<h1 class=\"reader-book-title\">Мариям Жагорқызы</h1>",
"tags": [
"TITLE"
]
},
{
"index": 1,
"type": "paragraph",
"text": "Поэма сюжеттерін кең ауқымда жазатын авторлардың бірі – Қалижан Бекхожин. Шығармаларында тарихта болған оқиғалар мен адамдарды негіз ете отырып, ақындық қиял мен еркіндікке баса мән береді. Сюжеттік желіде пейзажды пайдаланып, көркемдік мақсатта бағындыра отырып қолданады. Көркем әдебиетте реалис...",
"html": "<div class=\"lead-card\">Поэма сюжеттерін кең ауқымда жазатын авторлардың бірі – Қалижан Бекхожин. Шығармаларында тарихта болған оқиғалар мен адамдарды негіз ете отырып, ақындық қиял мен еркіндікке баса мән береді. Сюжеттік желіде пейзажды пайдаланып, көркемдік мақсатта бағындыра отырып қолданады. Көркем әдебиетте реалис...
</div>",
"tags": [
"LEAD"
]
},
{
"index": 2,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 3,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ПОЭМА",
"html": "<h2>ПОЭМА</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 4,
"type": "paragraph",
"text": "Махаббат пен достықтың бұл дастанына қаламымды\nқозғаушы Қазақ ССР-і өнеріне еңбегі сіңген қайраткер —\nМария Егоровна Рекинаға.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Махаббат пен достықтың бұл дастанына қаламымды
\nқозғаушы Қазақ ССР-і өнеріне еңбегі сіңген қайраткер —
\nМария Егоровна Рекинаға.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 5,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 6,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "АРНАУ",
"html": "<h2>АРНАУ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 7,
"type": "paragraph",
"text": "Өзіңнің өрен жырың бұл тағы да,\nЫршыған бұлт астында бұрқануға,\nБұл жырым жүрегіңдей таза сенің,\nЕшкімнің бұрылмаған бұлтаңына.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өзіңнің өрен жырың бұл тағы да,
\nЫршыған бұлт астында бұрқануға,
\nБұл жырым жүрегіңдей таза сенің,
\nЕшкімнің бұрылмаған бұлтаңына.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 8,
"type": "paragraph",
"text": "Бұл сенен қызықты боп қалған аңыз,\nСазына сол жырыңның тақ қаламыз.\nТебіренсе даламызда «Дударайың»,\nБар қазақ тербелеміз, толғанамыз.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұл сенен қызықты боп қалған аңыз,
\nСазына сол жырыңның тақ қаламыз.
\nТебіренсе даламызда «Дударайың»,
\nБар қазақ тербелеміз, толғанамыз.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 9,
"type": "paragraph",
"text": "Жырлаймын сен сақтаған махаббатты,\n(Ежелден ғашық жыры маған тәтті.)\nДостықтың таңда соққан самалыңдай,\nЖырла деп «Дударайың» дабыл қақты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жырлаймын сен сақтаған махаббатты,
\n(Ежелден ғашық жыры маған тәтті.)
\nДостықтың таңда соққан самалыңдай,
\nЖырла деп «Дударайың» дабыл қақты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 10,
"type": "paragraph",
"text": "Жүруші ем, жастан сол бір қалап үнді,\nҚозғадым құштарланып қаламымды.\nСүйікті сенің атың, наз дауысыңа,\nМүлгиді тербетіліп дала күллі!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жүруші ем, жастан сол бір қалап үнді,
\nҚозғадым құштарланып қаламымды.
\nСүйікті сенің атың, наз дауысыңа,
\nМүлгиді тербетіліп дала күллі!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 11,
"type": "paragraph",
"text": "Осы жыр жалындаған жас жаныңнан,\nОрыстың жұлдыз болып аспанынан,\nШек бар ма достық пенен махаббатқа,\nКім соны іздеп жүрген дастанымнан?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осы жыр жалындаған жас жаныңнан,
\nОрыстың жұлдыз болып аспанынан,
\nШек бар ма достық пенен махаббатқа,
\nКім соны іздеп жүрген дастанымнан?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 12,
"type": "paragraph",
"text": "Әніңе түнді жарып бізге жеткен\nҚосылдым сырыңды ұққан қыз, жігітпен.\nМұң сазы жалындатқан жас қазақты,\nКем бе екен Марияшым Қыз Жібектен?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әніңе түнді жарып бізге жеткен
\nҚосылдым сырыңды ұққан қыз, жігітпен.
\nМұң сазы жалындатқан жас қазақты,
\nКем бе екен Марияшым Қыз Жібектен?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 13,
"type": "paragraph",
"text": "Мәңгі жас махаббаттың жыр лебінде,\nҚұмар ем, қалды даусың жүрегімде.\nЖыршыңның кім ауызын қақпалаған,\nҒашықтың қажетсіз деп жыры өмірге?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мәңгі жас махаббаттың жыр лебінде,
\nҚұмар ем, қалды даусың жүрегімде.
\nЖыршыңның кім ауызын қақпалаған,
\nҒашықтың қажетсіз деп жыры өмірге?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 14,
"type": "paragraph",
"text": "Жырлап ем, дос жүректің сырын аңсап,\nЖазылса жырларымның жолы жаңсақ,\nӨзің кеш, Марияшым, өзің түзе,\nАқ ниет бұл жырымды көтер ән сап!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жырлап ем, дос жүректің сырын аңсап,
\nЖазылса жырларымның жолы жаңсақ,
\nӨзің кеш, Марияшым, өзің түзе,
\nАқ ниет бұл жырымды көтер ән сап!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 15,
"type": "paragraph",
"text": "Жырымның сенікі ғой шын атағы,\nЕлеме бос күбірді, шырқа тағы,\nСыншым да сырлас болды саған бүгін,\nӨзің «Дударайды» шырқатады.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жырымның сенікі ғой шын атағы,
\nЕлеме бос күбірді, шырқа тағы,
\nСыншым да сырлас болды саған бүгін,
\nӨзің «Дударайды» шырқатады.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 16,
"type": "paragraph",
"text": "«Мариям Жагор деген орыс қызы,\nОн жеті - он сегізге келген кезі,\nҚазаққа Дудар деген ғашық болып,\nСондағы Мариямның айтқан сөзі...",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Мариям Жагор деген орыс қызы,
\nОн жеті - он сегізге келген кезі,
\nҚазаққа Дудар деген ғашық болып,
\nСондағы Мариямның айтқан сөзі...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 17,
"type": "paragraph",
"text": "Дударари - дудым,\nСенің үшін тудым,\nШіркін-ай,\nДударари - дудым?..»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Дударари - дудым,
\nСенің үшін тудым,
\nШіркін-ай,
\nДударари - дудым?..»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 18,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 19,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ОРЫС ӘНІ",
"html": "<h2>ОРЫС ӘНІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 20,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 21,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "І",
"html": "<h2>І</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 22,
"type": "paragraph",
"text": "Үн-түнсіз таң сәріде жасыл Нұра,\nАққандай, толқындары жасырына,\nЖағада шық бүркеген шілік - шоқы,\nИіліп құмартқандай жаз сырына.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үн-түнсіз таң сәріде жасыл Нұра,
\nАққандай, толқындары жасырына,
\nЖағада шық бүркеген шілік - шоқы,
\nИіліп құмартқандай жаз сырына.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 23,
"type": "paragraph",
"text": "Ежелден нөсері жоқ айқай-сүрен,\nШалқысын күз таңында қандай сырмен\nЖөнелген жыршы құсы, жапырағы,\nСып-сида ағашында. жоқ қой сүрең.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ежелден нөсері жоқ айқай-сүрен,
\nШалқысын күз таңында қандай сырмен
\nЖөнелген жыршы құсы, жапырағы,
\nСып-сида ағашында. жоқ қой сүрең.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 24,
"type": "paragraph",
"text": "Үстінде таң аспаны тұр бұлттана,\nЖұтаң қыр, айналасы сұрғылт дала.\nАғады баяу өзен баяғыдан\nСол қырдың көштерінде жылжып қана.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үстінде таң аспаны тұр бұлттана,
\nЖұтаң қыр, айналасы сұрғылт дала.
\nАғады баяу өзен баяғыдан
\nСол қырдың көштерінде жылжып қана.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 25,
"type": "paragraph",
"text": "Әлі де, дел-сал меңіреу, дала сұлық.\nБұлттарды таң қанаты алға сырып\nЖайылды. Түн қуғандай сол елеңде,\nСалт атты қырда неге жүр асығып?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әлі де, дел-сал меңіреу, дала сұлық.
\nБұлттарды таң қанаты алға сырып
\nЖайылды. Түн қуғандай сол елеңде,
\nСалт атты қырда неге жүр асығып?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 26,
"type": "paragraph",
"text": "Әлде бұл жарға асыққан бір жолаушы,\nНемесе жел - құйын боп жүрген аңшы?\nНұраға тыныш жатқан дүбір беріп,\nБұл жортқан түн ішінде қандай жаршы?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әлде бұл жарға асыққан бір жолаушы,
\nНемесе жел - құйын боп жүрген аңшы?
\nНұраға тыныш жатқан дүбір беріп,
\nБұл жортқан түн ішінде қандай жаршы?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 27,
"type": "paragraph",
"text": "Келеді әлдененің әлегімен,\nАсқанда қырдың талай белеңінен,\nТүн жарып жасыл Нұра көзге түсті,\nСонда ашу тарағандай ер өңінен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Келеді әлдененің әлегімен,
\nАсқанда қырдың талай белеңінен,
\nТүн жарып жасыл Нұра көзге түсті,
\nСонда ашу тарағандай ер өңінен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 28,
"type": "paragraph",
"text": "Өзенге сақтағандай сағынышты,\nЖүрегі жүргіншінің алып ұшты,\nҰмытты ызасын ол, таң да, әне,\nАспанға жайды нұрын алтын түсті.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өзенге сақтағандай сағынышты,
\nЖүрегі жүргіншінің алып ұшты,
\nҰмытты ызасын ол, таң да, әне,
\nАспанға жайды нұрын алтын түсті.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 29,
"type": "paragraph",
"text": "Нұрадан өзен бар ма ыстық өзге?\nБесігі болған еді жастық кезде,\nАуды екен әке сорлы неге бұдан,\nКөштерге еріп ылғи босқын кез бе?..",
"html": "<div class=\"poem-block\">Нұрадан өзен бар ма ыстық өзге?
\nБесігі болған еді жастық кезде,
\nАуды екен әке сорлы неге бұдан,
\nКөштерге еріп ылғи босқын кез бе?..
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 30,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 31,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІІ",
"html": "<h2>ІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 32,
"type": "paragraph",
"text": "Аралап жөнелгендей жазықтарды.\nСол бір ән аңқып желдей таңертеңгі,\nҚозғалып ұйқысынан тал тербелді,\nШымырлап шусыз аққан өзен беті.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Аралап жөнелгендей жазықтарды.
\nСол бір ән аңқып желдей таңертеңгі,
\nҚозғалып ұйқысынан тал тербелді,
\nШымырлап шусыз аққан өзен беті.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 33,
"type": "paragraph",
"text": "Толқыннан туған ән бұл, терең шерлі.\nКүн емес, осы дауыс жерді оятқан,\nКерілді таңғы дала ойға батқан.\nЖабырқап тұрған жаға жаңғырығып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Толқыннан туған ән бұл, терең шерлі.
\nКүн емес, осы дауыс жерді оятқан,
\nКерілді таңғы дала ойға батқан.
\nЖабырқап тұрған жаға жаңғырығып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 34,
"type": "paragraph",
"text": "Бұл әнді естілмеген қалай тапқан?\nӨзенге жақындады жас жолаушы,—\nЕстілді қыздың үні — орыс даусы,\nСазында мұң да, сыр да,терең еді,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұл әнді естілмеген қалай тапқан?
\nӨзенге жақындады жас жолаушы,—
\nЕстілді қыздың үні — орыс даусы,
\nСазында мұң да, сыр да,терең еді,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 35,
"type": "paragraph",
"text": "Кім екен, тебірентіп ән шырқаушы?..\nАлыс қыр, айнала қыр, құйын қарлы,\nЖалғыз жан күңіренткен күйік әнді.\nБорандай бұрқап көкке көтеріліп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кім екен, тебірентіп ән шырқаушы?..
\nАлыс қыр, айнала қыр, құйын қарлы,
\nЖалғыз жан күңіренткен күйік әнді.
\nБорандай бұрқап көкке көтеріліп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 36,
"type": "paragraph",
"text": "Сыңсыған жер сипалап, кейде зарлы.\nКөтерген арман даусы құйындарды,\nӨле алмай жатыр ма әлде қиып жарды?\nСорғалап кейде көктем жаңбырыңдай,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сыңсыған жер сипалап, кейде зарлы.
\nКөтерген арман даусы құйындарды,
\nӨле алмай жатыр ма әлде қиып жарды?
\nСорғалап кейде көктем жаңбырыңдай,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 37,
"type": "paragraph",
"text": "Ыстық жас қар үстіне ұйып қалды.\nҮзіліп махаббаттың соңғы даусы,\nБоранға көмілді ме сол жолаушы?\nӘн жүйрік аттан және ажалдың да,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ыстық жас қар үстіне ұйып қалды.
\nҮзіліп махаббаттың соңғы даусы,
\nБоранға көмілді ме сол жолаушы?
\nӘн жүйрік аттан және ажалдың да,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 38,
"type": "paragraph",
"text": "Күштірек бораннан да соқ, жаушы!\nЖарына ақтық үнді алып баршы,\nЕжелден махаббатқа өлең жаршы —\nКөзіңе жас келсе де қыр түлегі,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Күштірек бораннан да соқ, жаушы!
\nЖарына ақтық үнді алып баршы,
\nЕжелден махаббатқа өлең жаршы —
\nКөзіңе жас келсе де қыр түлегі,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 39,
"type": "paragraph",
"text": "Жүрекке сол бір әнді, құйып алшы!\n«Япыр-ау, неткен дауыс, қандай ән бұл,\nТолғанып кетті ме екен таңғы бұлбұл?\nТаңсық үн Нұраны алып, таң сәріден,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жүрекке сол бір әнді, құйып алшы!
\n«Япыр-ау, неткен дауыс, қандай ән бұл,
\nТолғанып кетті ме екен таңғы бұлбұл?
\nТаңсық үн Нұраны алып, таң сәріден,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 40,
"type": "paragraph",
"text": "Қалайша мұңды дала жаңғырып тұр?»",
"html": "Қалайша мұңды дала жаңғырып тұр?»
",
"tags": []
},
{
"index": 41,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 42,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІІІ",
"html": "<h2>ІІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 43,
"type": "paragraph",
"text": "Бүгін де аққан Нұра күндегідей,\nАуылдай баяу көшкен сыр білдірмей.\nТұңғиық өзен түсі, тек тал ғана\nСыбырлап тұрды бөбек күбіріңдей.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бүгін де аққан Нұра күндегідей,
\nАуылдай баяу көшкен сыр білдірмей.
\nТұңғиық өзен түсі, тек тал ғана
\nСыбырлап тұрды бөбек күбіріңдей.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 44,
"type": "paragraph",
"text": "Мұнартып тұрған тыныш жағасына,\nКеліпті таң сәріден шал асыға.\nӨзенге ауды тастап, суды сүзіп,\nЖас қызы жаутаң қағып жүр қасында.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мұнартып тұрған тыныш жағасына,
\nКеліпті таң сәріден шал асыға.
\nӨзенге ауды тастап, суды сүзіп,
\nЖас қызы жаутаң қағып жүр қасында.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 45,
"type": "paragraph",
"text": "Ақ сазан, алтын шабақ асырын сап,\nӘдейі ойнағандай жасырынбақ,—\nКөрініп шал мен қызға жоқ болады,\nСүңгиді, су астында қашып, зырлап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ақ сазан, алтын шабақ асырын сап,
\nӘдейі ойнағандай жасырынбақ,—
\nКөрініп шал мен қызға жоқ болады,
\nСүңгиді, су астында қашып, зырлап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 46,
"type": "paragraph",
"text": "Жабырқап балықшы шал тұрды осыған,\nЖүзінде бар секілді сыр ашынған.\nСарғыш шаш қырауытып, көз суалып,\nӨткендей өзен қайғы шал басынан.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жабырқап балықшы шал тұрды осыған,
\nЖүзінде бар секілді сыр ашынған.
\nСарғыш шаш қырауытып, көз суалып,
\nӨткендей өзен қайғы шал басынан.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 47,
"type": "paragraph",
"text": "Ілінбей сүзекіге жалғыз балық,\nКүрсініп қажыған қарт қалды налып.\nӨзеннің желді күнгі толқынындай,\nБасында бұрқанып ой жөнелді ағып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ілінбей сүзекіге жалғыз балық,
\nКүрсініп қажыған қарт қалды налып.
\nӨзеннің желді күнгі толқынындай,
\nБасында бұрқанып ой жөнелді ағып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 48,
"type": "paragraph",
"text": "Кеткенде ойға батып, шал жабырқап,\nЖас қызы жұбататын әнін шырқап,\nҚазір де ағындайды қыздың сазы,\nТыңдап тұр соны жігіт әрең шыдап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кеткенде ойға батып, шал жабырқап,
\nЖас қызы жұбататын әнін шырқап,
\nҚазір де ағындайды қыздың сазы,
\nТыңдап тұр соны жігіт әрең шыдап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 49,
"type": "paragraph",
"text": "Өзеннен толқындап үн, өрлеп селдей,\nЖағаны кетті сол ән кернеп желдей.\nЖағалай сұп-сұр дала... сол бір әуен\nШалдың да шерлі жанын тербеткендей..",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өзеннен толқындап үн, өрлеп селдей,
\nЖағаны кетті сол ән кернеп желдей.
\nЖағалай сұп-сұр дала... сол бір әуен
\nШалдың да шерлі жанын тербеткендей..
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 50,
"type": "paragraph",
"text": "Мінеки келді жігіт, қалды танып,—\nКәдімгі балықшы шал, Жагор, анық.\nЖас жігіт көрінгенде қыз қымсынып,\nҚайран ән қалды үзіліп...Жігіт барып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мінеки келді жігіт, қалды танып,—
\nКәдімгі балықшы шал, Жагор, анық.
\nЖас жігіт көрінгенде қыз қымсынып,
\nҚайран ән қалды үзіліп...Жігіт барып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 51,
"type": "paragraph",
"text": "Жагорға сәлем беріп, жатты шұлғып,\n(Әнші қыз, кенет ойға батты мүлгіп\nЖігітті бала кезде көрген сірә,\nҚиялы жас шағына ақты зырғып.)",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жагорға сәлем беріп, жатты шұлғып,
\n(Әнші қыз, кенет ойға батты мүлгіп
\nЖігітті бала кезде көрген сірә,
\nҚиялы жас шағына ақты зырғып.)
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 52,
"type": "paragraph",
"text": "— Япыр-ау, біздің Жагор, ағаймысыз?",
"html": "— Япыр-ау, біздің Жагор, ағаймысыз?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 53,
"type": "paragraph",
"text": "Бұл жақта адасқандай қалай жүрсіз?\nҚалайша кеп қалдыңыз поселкадан,\nТұруды біздің жақты қалайсыз ба?\nАлексей қайда?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұл жақта адасқандай қалай жүрсіз?
\nҚалайша кеп қалдыңыз поселкадан,
\nТұруды біздің жақты қалайсыз ба?
\nАлексей қайда?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 54,
"type": "paragraph",
"text": "— Шырақ, кім едің сен?",
"html": "— Шырақ, кім едің сен?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 55,
"type": "paragraph",
"text": "— Үкеннің баласымын, атым — Дүйсен",
"html": "— Үкеннің баласымын, атым — Дүйсен
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 56,
"type": "paragraph",
"text": "— Сенбісің! Көгершінім, бұл сен бе едің.",
"html": "— Сенбісің! Көгершінім, бұл сен бе едің.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 57,
"type": "paragraph",
"text": "Жылы жүз жөн сұраған бұл кім десем.\nЖагор қарт жас қазақты сүйді қысып,\nЕсіне еткен сонау күндер түсіп.\nҮкеннің сұрап кетті халін Жагор,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жылы жүз жөн сұраған бұл кім десем.
\nЖагор қарт жас қазақты сүйді қысып,
\nЕсіне еткен сонау күндер түсіп.
\nҮкеннің сұрап кетті халін Жагор,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 58,
"type": "paragraph",
"text": "Ежелден өскен жандай бір туысып...\nТілінде еркін шығар еңбек - кәсіп.\nБолмады ойлағаны... жүдеу дала,\nМұнда еркін ойнақтаған тек жел ғана.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ежелден өскен жандай бір туысып...
\nТілінде еркін шығар еңбек - кәсіп.
\nБолмады ойлағаны... жүдеу дала,
\nМұнда еркін ойнақтаған тек жел ғана.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 59,
"type": "paragraph",
"text": "Қаңбақтай елбең етіп, көшкен қазақ,\nЕн дала аясынан таппай пана.\nЖатса да жомарт дала жазылып жай,\nЖалғыз-ақ көреді екен қызығын бай.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қаңбақтай елбең етіп, көшкен қазақ,
\nЕн дала аясынан таппай пана.
\nЖатса да жомарт дала жазылып жай,
\nЖалғыз-ақ көреді екен қызығын бай.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 60,
"type": "paragraph",
"text": "Қырында бүрсең қаққан жарлы қазақ,\nОрыстың бейнет шеккен мұжығындай.\nАуған жан шет өлкенің қиырынан,\nКөп кезді көрмей рақат қиын қырдан.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қырында бүрсең қаққан жарлы қазақ,
\nОрыстың бейнет шеккен мұжығындай.
\nАуған жан шет өлкенің қиырынан,
\nКөп кезді көрмей рақат қиын қырдан.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 61,
"type": "paragraph",
"text": "Байлары жаны қас боп Жагорларға,\nЖыландай жерді сабап жиырылған.\nОсылай жоқшылықпен жүрген тұста,\nКеліпті Нұра жаққа, Жагор қыста.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Байлары жаны қас боп Жагорларға,
\nЖыландай жерді сабап жиырылған.
\nОсылай жоқшылықпен жүрген тұста,
\nКеліпті Нұра жаққа, Жагор қыста.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 62,
"type": "paragraph",
"text": "Үйіне Үкен сонда паналатып,\nТабысқан бейтаныспен тар қуыста.\nАқ пейіл, жарқын мінез, кеудесі кең,\nІзгілік сезілгендей өр түсінен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үйіне Үкен сонда паналатып,
\nТабысқан бейтаныспен тар қуыста.
\nАқ пейіл, жарқын мінез, кеудесі кең,
\nІзгілік сезілгендей өр түсінен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 63,
"type": "paragraph",
"text": "Үкенге ұнап кетті осы Жагор,\nСүйкімді мінезімен, әр ісімен.\nЖатсынбай, аулында ала қылмай,\nСыйлады ол, өзінің дос қонағында.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үкенге ұнап кетті осы Жагор,
\nСүйкімді мінезімен, әр ісімен.
\nЖатсынбай, аулында ала қылмай,
\nСыйлады ол, өзінің дос қонағында.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 64,
"type": "paragraph",
"text": "Тілін де, әдетін де біліп Жагор,\nҮкеннің болды туған адамыңдай.\nБіреуге үй, біреулерге орнатып пеш,\nКөмегі жұртқа тиді ертелі-кеш.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тілін де, әдетін де біліп Жагор,
\nҮкеннің болды туған адамыңдай.
\nБіреуге үй, біреулерге орнатып пеш,
\nКөмегі жұртқа тиді ертелі-кеш.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 65,
"type": "paragraph",
"text": "Өзі тек балық аулап, ал ауылға\nЕгіннің қасиетін етті кеңес.\nКелгендей өзін біреу айдап бейне,\nНалитын туған жерін ойлап кейде,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өзі тек балық аулап, ал ауылға
\nЕгіннің қасиетін етті кеңес.
\nКелгендей өзін біреу айдап бейне,
\nНалитын туған жерін ойлап кейде,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 66,
"type": "paragraph",
"text": "Осылай жүрген шақта сол ауылда\nТуды ұлы, сүйіктісі Алексей де.\n«Сақтасын орыс тілін, орыс рухын,\nБағыма бұл кезеңде дұрыс тудың,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осылай жүрген шақта сол ауылда
\nТуды ұлы, сүйіктісі Алексей де.
\n«Сақтасын орыс тілін, орыс рухын,
\nБағыма бұл кезеңде дұрыс тудың,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 67,
"type": "paragraph",
"text": "Сәті боп оқи қалса бір қалада,\nБолмасын ұрпақтарым мендей қуғын...»\nДеп Жагор жүрген кезде ой үдетіп,\nКетіпті алты жылдай өмір өтіп.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сәті боп оқи қалса бір қалада,
\nБолмасын ұрпақтарым мендей қуғын...»
\nДеп Жагор жүрген кезде ой үдетіп,
\nКетіпті алты жылдай өмір өтіп.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 68,
"type": "paragraph",
"text": "Бір күні село даусы жетті Есілден,\nЕгінші жер сауырын дүбірлетіп.\nТартты ма егіншілік кәсіп ескі,\nӘйтеуір, село жаққа Жагор көшті,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бір күні село даусы жетті Есілден,
\nЕгінші жер сауырын дүбірлетіп.
\nТартты ма егіншілік кәсіп ескі,
\nӘйтеуір, село жаққа Жагор көшті,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 69,
"type": "paragraph",
"text": "Алайда, Үкен досы кейде келіп,\nШертетін екеулері сыр - кеңесті.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Алайда, Үкен досы кейде келіп,
\nШертетін екеулері сыр - кеңесті.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 70,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 71,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "V",
"html": "<h2>V</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 72,
"type": "paragraph",
"text": "— Е балам қалай әкең, әлі тың ба?",
"html": "— Е балам қалай әкең, әлі тың ба?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 73,
"type": "paragraph",
"text": "Алдына мал көбейтіп алатын ба?",
"html": "Алдына мал көбейтіп алатын ба?
",
"tags": []
},
{
"index": 74,
"type": "paragraph",
"text": "— Әлі де шаруасы қиыр-шиыр,",
"html": "— Әлі де шаруасы қиыр-шиыр,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 75,
"type": "paragraph",
"text": "Бар малы — көбеймейтін екі-үш сиыр.\nАмалсыз көндіккендей шал бәріне...\nАйтыңыз... Алексейдің хабары не?—\nӨзі де қайғылы еді, Жагор тегі,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бар малы — көбеймейтін екі-үш сиыр.
\nАмалсыз көндіккендей шал бәріне...
\nАйтыңыз... Алексейдің хабары не?—
\nӨзі де қайғылы еді, Жагор тегі,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 76,
"type": "paragraph",
"text": "Жүр еді жанып іште жігер - кегі.\nЖыл болды, жауыз патша әлегімен,\nБаласын қан майданға жібергелі.\nХабарсыз сол ұлынан айрылғалы,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жүр еді жанып іште жігер - кегі.
\nЖыл болды, жауыз патша әлегімен,
\nБаласын қан майданға жібергелі.
\nХабарсыз сол ұлынан айрылғалы,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 77,
"type": "paragraph",
"text": "Соны ойлап Жагор байғұс қайғырады.\nКім үшін?— Германы кім? Патшасы кім?\nБаласы кімнің кегін қайырады?\nКүрсініп осы шермен жанды өзегі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Соны ойлап Жагор байғұс қайғырады.
\nКім үшін?— Германы кім? Патшасы кім?
\nБаласы кімнің кегін қайырады?
\nКүрсініп осы шермен жанды өзегі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 78,
"type": "paragraph",
"text": "Үйінің сүйеніші жалғыз өзі.\nӨзіне ұнап еді Алексейдің\nЖасынан қайсар және ер мінезі.\nСелода, ойлы бала жүрген кезде",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үйінің сүйеніші жалғыз өзі.
\nӨзіне ұнап еді Алексейдің
\nЖасынан қайсар және ер мінезі.
\nСелода, ойлы бала жүрген кезде
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 79,
"type": "paragraph",
"text": "Хат танып қалып еді, оқып лезде.\nОқитын кітап көрсе мүлгіп төніп,\nЖас еді жұмыс десе, жаны төзбе.\nТартты ма жас жалыны бетіндегі,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Хат танып қалып еді, оқып лезде.
\nОқитын кітап көрсе мүлгіп төніп,
\nЖас еді жұмыс десе, жаны төзбе.
\nТартты ма жас жалыны бетіндегі,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 80,
"type": "paragraph",
"text": "Селоға сүйкімді боп кетіп еді.\nКөргенде шаруалардың сор азабын,\nҚайнайтын кеудесінде кек тілегі.\nДос еді Дүйсенмен де бала күннен,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Селоға сүйкімді боп кетіп еді.
\nКөргенде шаруалардың сор азабын,
\nҚайнайтын кеудесінде кек тілегі.
\nДос еді Дүйсенмен де бала күннен,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 81,
"type": "paragraph",
"text": "Баурап ол ақылымен, талабымен,\nКеңесін шертуші еді сыры ғажап,\nОқыған адамдай бір саналы кең.\nШырмалып жүрген бала кезіндегі,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Баурап ол ақылымен, талабымен,
\nКеңесін шертуші еді сыры ғажап,
\nОқыған адамдай бір саналы кең.
\nШырмалып жүрген бала кезіндегі,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 82,
"type": "paragraph",
"text": "Шірік дін оқуынан езілме,\nАқылын Алексейдің ұғып Дүйсен,\nҮш-төрт жыл бұдан бұрын безіп еді.\nАйтып ол елдің өткен ерліктерін,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шірік дін оқуынан езілме,
\nАқылын Алексейдің ұғып Дүйсен,
\nҮш-төрт жыл бұдан бұрын безіп еді.
\nАйтып ол елдің өткен ерліктерін,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 83,
"type": "paragraph",
"text": "Болатын жандырғандай ерлік лебін\nҮйреніп қалып еді сол досынан,\nОрыстың әсем өрнек әріптерін.\nСағынып сол бір досын өр талапты,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Болатын жандырғандай ерлік лебін
\nҮйреніп қалып еді сол досынан,
\nОрыстың әсем өрнек әріптерін.
\nСағынып сол бір досын өр талапты,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 84,
"type": "paragraph",
"text": "Кенеттен Дүйсен міне ойға батты.\nБаласын алып еске, Жагор шалдың\nТағы да ызалары қайнап жатты:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кенеттен Дүйсен міне ойға батты.
\nБаласын алып еске, Жагор шалдың
\nТағы да ызалары қайнап жатты:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 85,
"type": "paragraph",
"text": "— Көп болды қатал құдай басынғалы,",
"html": "— Көп болды қатал құдай басынғалы,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 86,
"type": "paragraph",
"text": "Мұжықтан берекені қашырғалы.\nЕгін де шықпай қалды биылғы жыл,\nӨмірі сорымыз бір ашылмады.\nКөлігім — жалғыз атым, ол көтерем,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мұжықтан берекені қашырғалы.
\nЕгін де шықпай қалды биылғы жыл,
\nӨмірі сорымыз бір ашылмады.
\nКөлігім — жалғыз атым, ол көтерем,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 87,
"type": "paragraph",
"text": "Кемпірдің ескі ауруы басым әлі...\nКеттім мен поселкадан, бұл Нұраға,\nБелгілі кәсібіме жасындағы...\nЖас жігіт тыңдап шалдың қайғы сырын,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кемпірдің ескі ауруы басым әлі...
\nКеттім мен поселкадан, бұл Нұраға,
\nБелгілі кәсібіме жасындағы...
\nЖас жігіт тыңдап шалдың қайғы сырын,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 88,
"type": "paragraph",
"text": "Жанында шертілген күй жасырын.\nМұңайып қалды - дағы, кетті сөйлеп,\nСездіріп жүректегі зіл - ашуын,\nЖазықсыз даламызда жүреміз деп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жанында шертілген күй жасырын.
\nМұңайып қалды - дағы, кетті сөйлеп,
\nСездіріп жүректегі зіл - ашуын,
\nЖазықсыз даламызда жүреміз деп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 89,
"type": "paragraph",
"text": "Қырсықты, қиянатты көреміз көп.\nБіреудің атын мініп, бес күн болды,\nЖоғалтып жалғыз атты келем іздеп,\nЖүргенде саяқтармен сонау қырда,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қырсықты, қиянатты көреміз көп.
\nБіреудің атын мініп, бес күн болды,
\nЖоғалтып жалғыз атты келем іздеп,
\nЖүргенде саяқтармен сонау қырда,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 90,
"type": "paragraph",
"text": "Ықтапты әнеугі бір сел жаңбырда.\nКөріпті біреуі: сіздің село адамы,\nЖүр дейді мініп қазір Сары адырда.\nКелемін сол селоға асығып тым,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ықтапты әнеугі бір сел жаңбырда.
\nКөріпті біреуі: сіздің село адамы,
\nЖүр дейді мініп қазір Сары адырда.
\nКелемін сол селоға асығып тым,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 91,
"type": "paragraph",
"text": "Атымды ұстады екен басынып кім?\nКөріп ем мұндай талай бүліктерді,\nСоларды ойлап қазір ашыныппын.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Атымды ұстады екен басынып кім?
\nКөріп ем мұндай талай бүліктерді,
\nСоларды ойлап қазір ашыныппын.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 92,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 93,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "VІ",
"html": "<h2>VІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 94,
"type": "paragraph",
"text": "Білетін озбырлықты осындай тап,\nЖагор қарт тыңдап турды басын шайқап,\nЖігіттің ынта қадап сөзіне де,\nӨзін де Мария қыз қойды байқап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Білетін озбырлықты осындай тап,
\nЖагор қарт тыңдап турды басын шайқап,
\nЖігіттің ынта қадап сөзіне де,
\nӨзін де Мария қыз қойды байқап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 95,
"type": "paragraph",
"text": "Сүйкімді күрең жүзді, әсем сымбат,\nӨр кеуде, жалпақ иық, бойы сұңғақ.\nБөрігінен шашыраған бұйра шашы\nТүсіп тұр кең маңдайға келісіп-ақ.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сүйкімді күрең жүзді, әсем сымбат,
\nӨр кеуде, жалпақ иық, бойы сұңғақ.
\nБөрігінен шашыраған бұйра шашы
\nТүсіп тұр кең маңдайға келісіп-ақ.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 96,
"type": "paragraph",
"text": "Өткір көз, қарақаттай қарашығы,\nҚабағы әрі ойнақы,әрі ашулы,\nЖіңішке қара мұрты — келбетіне\nӘдейі біткендей бір жарасымды.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өткір көз, қарақаттай қарашығы,
\nҚабағы әрі ойнақы,әрі ашулы,
\nЖіңішке қара мұрты — келбетіне
\nӘдейі біткендей бір жарасымды.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 97,
"type": "paragraph",
"text": "Қараса көзінен сыр қозғалғандай,\nМейрімді айтылатын сөздер бардай.\nӨзенге тастап торды орыс қызы\nЖігітке қарап тұрды көз аудармай.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қараса көзінен сыр қозғалғандай,
\nМейрімді айтылатын сөздер бардай.
\nӨзенге тастап торды орыс қызы
\nЖігітке қарап тұрды көз аудармай.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 98,
"type": "paragraph",
"text": "Су беті шымырлады, ыршып міне,\nАңырып балықшы қыз тұрсың неге?\nСелт етіп, ауыр торды тартты Мариям,\nІлікті қыздың қолы несібеге!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Су беті шымырлады, ыршып міне,
\nАңырып балықшы қыз тұрсың неге?
\nСелт етіп, ауыр торды тартты Мариям,
\nІлікті қыздың қолы несібеге!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 99,
"type": "paragraph",
"text": "Мариям торды жұлқып жатқан кезде\nДүйсенде түсіп суға кетті лезде.\nЖас жігіт балық толы торды сүйреп,\nҚарады қасындағы отты көзге,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мариям торды жұлқып жатқан кезде
\nДүйсенде түсіп суға кетті лезде.
\nЖас жігіт балық толы торды сүйреп,
\nҚарады қасындағы отты көзге,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 100,
"type": "paragraph",
"text": "Кейбір сәт жүзі күліп жас балаша,\nКөзінен жалын атқан жалт қараса.\nБояу жоқ бетінде де, үстінде де,\nТабиғат еркесінде тап-тамаша.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кейбір сәт жүзі күліп жас балаша,
\nКөзінен жалын атқан жалт қараса.
\nБояу жоқ бетінде де, үстінде де,
\nТабиғат еркесінде тап-тамаша.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 101,
"type": "paragraph",
"text": "Көз нұры сол өзендей жасылдана,\nҚылықты қасиет бар қасында да.\nЖұп-жұмыр ақ сазандай ақ мүсінді\nЖұпыны көйлек бүркеп жасыра ма?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көз нұры сол өзендей жасылдана,
\nҚылықты қасиет бар қасында да.
\nЖұп-жұмыр ақ сазандай ақ мүсінді
\nЖұпыны көйлек бүркеп жасыра ма?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 102,
"type": "paragraph",
"text": "Қыз дене қызықты ез қалпыменен,\nАртық қой әсірелеп айту деген.\nТек аузы әсем күйдің аспабыңдай,\nБұғағы бүлкілдеген, ән тілеген.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қыз дене қызықты ез қалпыменен,
\nАртық қой әсірелеп айту деген.
\nТек аузы әсем күйдің аспабыңдай,
\nБұғағы бүлкілдеген, ән тілеген.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 103,
"type": "paragraph",
"text": "Ана жыл көргенде бір бөбек еді,\nОл кезде анық байқап, елемеді.\nЕсінде сергек сыры бала қыздың\nКүлгені еркін - ерке, билегені.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ана жыл көргенде бір бөбек еді,
\nОл кезде анық байқап, елемеді.
\nЕсінде сергек сыры бала қыздың
\nКүлгені еркін - ерке, билегені.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 104,
"type": "paragraph",
"text": "Жас жігіт таңырқады Мариямды,\nЕсінде айтылған ән қалып әлгі,\nТағы да әншіл жастың аңсап жаны,\nТелмірді қызға қарап сүйіп әнді.—",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жас жігіт таңырқады Мариямды,
\nЕсінде айтылған ән қалып әлгі,
\nТағы да әншіл жастың аңсап жаны,
\nТелмірді қызға қарап сүйіп әнді.—
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 105,
"type": "paragraph",
"text": "Қарындас, неткен ғажап әнші едіңіз!",
"html": "Қарындас, неткен ғажап әнші едіңіз!
",
"tags": []
},
{
"index": 106,
"type": "paragraph",
"text": "— Ән емес, шыққан ол бір жан шеріміз.",
"html": "— Ән емес, шыққан ол бір жан шеріміз.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 107,
"type": "paragraph",
"text": "— Шер ме еді?",
"html": "— Шер ме еді?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 108,
"type": "paragraph",
"text": "Жүрегімді алды шырмап,\nТағы да сол бір әнді сап беріңіз!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жүрегімді алды шырмап,
\nТағы да сол бір әнді сап беріңіз!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 109,
"type": "paragraph",
"text": "— Масайрап ән шырқайтын мұнда жоқтай.",
"html": "— Масайрап ән шырқайтын мұнда жоқтай.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 110,
"type": "paragraph",
"text": "— Жастықтың қайда жүрсе тойы кеп қой...",
"html": "— Жастықтың қайда жүрсе тойы кеп қой...
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 111,
"type": "paragraph",
"text": "Жөтелді Жагор тұрып жар басында,\nБелгісіз — қайғыру ма, жоқ ашу ма?\nҚыз, жігіт сөзді қойып, ауыр торды\nСүйрелеп шықты судың жағасына.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жөтелді Жагор тұрып жар басында,
\nБелгісіз — қайғыру ма, жоқ ашу ма?
\nҚыз, жігіт сөзді қойып, ауыр торды
\nСүйрелеп шықты судың жағасына.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 112,
"type": "paragraph",
"text": "Міне ырыс! Лық толыпты торға балық,\nОсыған Жагор аға тұр қуанып,\nБұлқынып ақ шортандар жұлқып ауды,\nШопылдап шабақ ыршып, торды қағып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Міне ырыс! Лық толыпты торға балық,
\nОсыған Жагор аға тұр қуанып,
\nБұлқынып ақ шортандар жұлқып ауды,
\nШопылдап шабақ ыршып, торды қағып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 113,
"type": "paragraph",
"text": "Сүйсініп Жагор мына табысына\nСөйледі қарап судың ағысына —\nҚуырылған балық жейсің біздің үйден,\nМария, бұл Дүйсен ғой, танисың ба?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сүйсініп Жагор мына табысына
\nСөйледі қарап судың ағысына —
\nҚуырылған балық жейсің біздің үйден,
\nМария, бұл Дүйсен ғой, танисың ба?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 114,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 115,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "VІІ",
"html": "<h2>VІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 116,
"type": "paragraph",
"text": "Тып-тыныш Сары адырда шаң молайта\nҚұйғытты село жақтан бір тройка.\nАлыстан күңгірлеген дулы-шулы,\nГулеткен гармон тартып, жырын да айта.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тып-тыныш Сары адырда шаң молайта
\nҚұйғытты село жақтан бір тройка.
\nАлыстан күңгірлеген дулы-шулы,
\nГулеткен гармон тартып, жырын да айта.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 117,
"type": "paragraph",
"text": "Қай мырза думандатып келе жатқан?\nМезгілсіз сейіл құрып село жақтан?\nМариям көзін қадап, тыңдай қалды,\nЖасынан гармон даусын ол ұнатқан.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қай мырза думандатып келе жатқан?
\nМезгілсіз сейіл құрып село жақтан?
\nМариям көзін қадап, тыңдай қалды,
\nЖасынан гармон даусын ол ұнатқан.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 118,
"type": "paragraph",
"text": "Үш жігіт пауескеде, қызу жырлап,\nКеледі, жұтса керек бір азырақ.\nТартса да күйші гармон, сескендірді\nДаурыққан дауыстары қыздың бірақ.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үш жігіт пауескеде, қызу жырлап,
\nКеледі, жұтса керек бір азырақ.
\nТартса да күйші гармон, сескендірді
\nДаурыққан дауыстары қыздың бірақ.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 119,
"type": "paragraph",
"text": "Шегір көз әне біреу едірейді,—\nМариям тани кетті Андрейді.\nМақтаншақ, селодағы бай баласы,\nСыртынан қыздар оны «әңгі» дейді.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шегір көз әне біреу едірейді,—
\nМариям тани кетті Андрейді.
\nМақтаншақ, селодағы бай баласы,
\nСыртынан қыздар оны «әңгі» дейді.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 120,
"type": "paragraph",
"text": "Не қылсын, жерге, малға бай әке бар,\nОзбыр жан жегі - жебір пейілі тар,\nЕсілдің жазықтарын жүндей түтіп,\nНұраға ауды құлқы, болды құмар.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Не қылсын, жерге, малға бай әке бар,
\nОзбыр жан жегі - жебір пейілі тар,
\nЕсілдің жазықтарын жүндей түтіп,
\nНұраға ауды құлқы, болды құмар.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 121,
"type": "paragraph",
"text": "Жан-жаққа, йен жазыққа егіп егін.\nТөстеген емін-еркін төңірегін,\nШаруаны езіп ылғи, қазақ көрсе,\nКөтерген тәкаппар ол көкірегін.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жан-жаққа, йен жазыққа егіп егін.
\nТөстеген емін-еркін төңірегін,
\nШаруаны езіп ылғи, қазақ көрсе,
\nКөтерген тәкаппар ол көкірегін.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 122,
"type": "paragraph",
"text": "Қадалса кімнен болсын, қан алады,\nҚашады керсе оны дала адамы.\nПәлеқор пейіліне берген ұйтқы\nПарақор ұлықтары қаладағы.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қадалса кімнен болсын, қан алады,
\nҚашады керсе оны дала адамы.
\nПәлеқор пейіліне берген ұйтқы
\nПарақор ұлықтары қаладағы.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 123,
"type": "paragraph",
"text": "Андрей масайраған, қызып, шалқып,\nГармонды дірілдетіп, үзіп тартып,\nКөрді де Марияны арбасынан,\nӘзеуреп сөйлей түсті бұзық - тантық.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Андрей масайраған, қызып, шалқып,
\nГармонды дірілдетіп, үзіп тартып,
\nКөрді де Марияны арбасынан,
\nӘзеуреп сөйлей түсті бұзық - тантық.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 124,
"type": "paragraph",
"text": "«Сұлу қыз, неғып жүрсің оңашада,\nЖүр бізбен серуенге, тамашаға...\nБезініп жастық сайран қызығынан\nЖүргенін, балық аулап жараса ма?!»",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Сұлу қыз, неғып жүрсің оңашада,
\nЖүр бізбен серуенге, тамашаға...
\nБезініп жастық сайран қызығынан
\nЖүргенін, балық аулап жараса ма?!»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 125,
"type": "paragraph",
"text": "Ал Дүйсен қарай қалды атқа төніп,\nҮш аттың жөн - жауыры аппақ көбік.\nКүміс қыл кекілінен тани кетті,\nӨзінің ақсұр атын кенет көріп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ал Дүйсен қарай қалды атқа төніп,
\nҮш аттың жөн - жауыры аппақ көбік.
\nКүміс қыл кекілінен тани кетті,
\nӨзінің ақсұр атын кенет көріп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 126,
"type": "paragraph",
"text": "«Шырмалдың қандай сұмға, жануарым,\nМойыныңнан күзеліпті қалың жалың!»—\nДеп Дүйсен басын сипап өз атының,\nНалыды жүрегінде жанып жалын.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Шырмалдың қандай сұмға, жануарым,
\nМойыныңнан күзеліпті қалың жалың!»—
\nДеп Дүйсен басын сипап өз атының,
\nНалыды жүрегінде жанып жалын.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 127,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 128,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "VІІІ",
"html": "<h2>VІІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 129,
"type": "paragraph",
"text": "Барса да Марияға екіленіп,\nАндрей тұра қалды зеку көріп.\nӨз атын ұстап жатқан сол жігітке,\nБұрқырап сөйлеп кетті жетіп келіп:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Барса да Марияға екіленіп,
\nАндрей тұра қалды зеку көріп.
\nӨз атын ұстап жатқан сол жігітке,
\nБұрқырап сөйлеп кетті жетіп келіп:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 130,
"type": "paragraph",
"text": "— Әй, қазақ, жөнел әрі, аттан аулақ!",
"html": "— Әй, қазақ, жөнел әрі, аттан аулақ!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 131,
"type": "paragraph",
"text": "— Бұл атты ұстап алдың қайдан аулап?",
"html": "— Бұл атты ұстап алдың қайдан аулап?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 132,
"type": "paragraph",
"text": "— Саған мен жауап беріп жата алмаймын.",
"html": "— Саған мен жауап беріп жата алмаймын.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 133,
"type": "paragraph",
"text": "Танысаң, бар, ала бер, сотпен даулап.",
"html": "Танысаң, бар, ала бер, сотпен даулап.
",
"tags": []
},
{
"index": 134,
"type": "paragraph",
"text": "— Көпіріп зорлық айтпа, менің атым!",
"html": "— Көпіріп зорлық айтпа, менің атым!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 135,
"type": "paragraph",
"text": "Бар еді жегуге оны қандай ақың?",
"html": "Бар еді жегуге оны қандай ақың?
",
"tags": []
},
{
"index": 136,
"type": "paragraph",
"text": "— Жеп қойды егісімді шығындатты,",
"html": "— Жеп қойды егісімді шығындатты,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 137,
"type": "paragraph",
"text": "Сол үшін бір: жаз бойы жегем атты.\nБетінше өріп жүрген малдарыңның\nОсындай кеп қырсығы маған батты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сол үшін бір: жаз бойы жегем атты.
\nБетінше өріп жүрген малдарыңның
\nОсындай кеп қырсығы маған батты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 138,
"type": "paragraph",
"text": "— Мынауың жапқан жала, қулық мүлде,",
"html": "— Мынауың жапқан жала, қулық мүлде,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 139,
"type": "paragraph",
"text": "Егін жоқ ол маңайда, қу өңірде.",
"html": "Егін жоқ ол маңайда, қу өңірде.
",
"tags": []
},
{
"index": 140,
"type": "paragraph",
"text": "— Бәрібір сенің атың еркін жайлап,",
"html": "— Бәрібір сенің атың еркін жайлап,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 141,
"type": "paragraph",
"text": "Жүр екен көкорайлы тың жерімде.",
"html": "Жүр екен көкорайлы тың жерімде.
",
"tags": []
},
{
"index": 142,
"type": "paragraph",
"text": "— Көрінді шатақ құмар екеніңіз,",
"html": "— Көрінді шатақ құмар екеніңіз,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 143,
"type": "paragraph",
"text": "Бұл ара атақоныс мекеніміз,\nБабаңнан мұнда қалған жерің жоқ қой,\nМал жаймай енді қайда кетеміз біз.\nМынауың озбырлық қой нағыз тіпті,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұл ара атақоныс мекеніміз,
\nБабаңнан мұнда қалған жерің жоқ қой,
\nМал жаймай енді қайда кетеміз біз.
\nМынауың озбырлық қой нағыз тіпті,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 144,
"type": "paragraph",
"text": "Көргенбіз мұндай талай жауыздықты.\nМұныңды әкімдерге жеткіземін,\nӨзің болып тұрсың жалғыз мықты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көргенбіз мұндай талай жауыздықты.
\nМұныңды әкімдерге жеткіземін,
\nӨзің болып тұрсың жалғыз мықты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 145,
"type": "paragraph",
"text": "— Әкімдік бәрі бізде, яки менде,",
"html": "— Әкімдік бәрі бізде, яки менде,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 146,
"type": "paragraph",
"text": "Менімен тіресетін тегің тең бе?\nЕгессек жеткіземін жандаралға\nАуылыңды айдатамын Бетпақ шөлге.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Менімен тіресетін тегің тең бе?
\nЕгессек жеткіземін жандаралға
\nАуылыңды айдатамын Бетпақ шөлге.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 147,
"type": "paragraph",
"text": "— Байқа, сен тегімізге тіл тигізбе,",
"html": "— Байқа, сен тегімізге тіл тигізбе,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 148,
"type": "paragraph",
"text": "Белгілі Россияның жұрты біз де.\nҚуа алмас ешкім бізді туған жерден,\nДалама көшіп-қону еркімізде.\nҚарыспа, қайсарлықпен қайтар атты!—",
"html": "<div class=\"poem-block\">Белгілі Россияның жұрты біз де.
\nҚуа алмас ешкім бізді туған жерден,
\nДалама көшіп-қону еркімізде.
\nҚарыспа, қайсарлықпен қайтар атты!—
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 149,
"type": "paragraph",
"text": "Деп Дүйсен өршеленді айта қатты.\nБалығын тасып жүрген Жагор ағай,\nБұлардың керістерін байқамапты.\nКелді де араласты сол ұрысқа:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Деп Дүйсен өршеленді айта қатты.
\nБалығын тасып жүрген Жагор ағай,
\nБұлардың керістерін байқамапты.
\nКелді де араласты сол ұрысқа:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 150,
"type": "paragraph",
"text": "— Көкисің күштімін деп, бұл дұрыс па?",
"html": "— Көкисің күштімін деп, бұл дұрыс па?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 151,
"type": "paragraph",
"text": "Қой, бала, қыңырлықты, босат атын.\nӘйтпесе...ашулымын, сөзім қысқа...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қой, бала, қыңырлықты, босат атын.
\nӘйтпесе...ашулымын, сөзім қысқа...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 152,
"type": "paragraph",
"text": "— Бұл іске балықшы шал сен кіріспе,",
"html": "— Бұл іске балықшы шал сен кіріспе,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 153,
"type": "paragraph",
"text": "Қайдағы қырғыз үшін ара түспе!",
"html": "Қайдағы қырғыз үшін ара түспе!
",
"tags": []
},
{
"index": 154,
"type": "paragraph",
"text": "— Атымды босат деймін!",
"html": "— Атымды босат деймін!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 155,
"type": "paragraph",
"text": "— Сал жұдырық!",
"html": "— Сал жұдырық!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 156,
"type": "paragraph",
"text": "— Әрі кет, үйір неме арам іске!",
"html": "— Әрі кет, үйір неме арам іске!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 157,
"type": "paragraph",
"text": "Күлімдеп шырай берді әлгі шіркін.\nӘдемі өткір көзді, ойнақы қыз,\nКүлімдеп сол жігіттің қоймады ырқы.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Күлімдеп шырай берді әлгі шіркін.
\nӘдемі өткір көзді, ойнақы қыз,
\nКүлімдеп сол жігіттің қоймады ырқы.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 158,
"type": "paragraph",
"text": "— Би билеп жатыр ма деп келіп едім...",
"html": "— Би билеп жатыр ма деп келіп едім...
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 159,
"type": "paragraph",
"text": "— Я, бикеш, солай... болсын көңілдегі",
"html": "— Я, бикеш, солай... болсын көңілдегі
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 160,
"type": "paragraph",
"text": "Мына бір кезбе қырғыз болды бөгет,—\nСауықтың жасар едік кең дүрмегін.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мына бір кезбе қырғыз болды бөгет,—
\nСауықтың жасар едік кең дүрмегін.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 161,
"type": "paragraph",
"text": "— Ендеше соның атын жіберіңіз,",
"html": "— Ендеше соның атын жіберіңіз,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 162,
"type": "paragraph",
"text": "Гармонды гулетіңіз, жүр келіңіз!\nБилейік, билеп мен де ән шырқайын,\nЖадырап қалсын бір жүрегіміз...\nАндрей қыса қалып көзін қылмаң,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Гармонды гулетіңіз, жүр келіңіз!
\nБилейік, билеп мен де ән шырқайын,
\nЖадырап қалсын бір жүрегіміз...
\nАндрей қыса қалып көзін қылмаң,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 163,
"type": "paragraph",
"text": "Гулетті гармонын да өзі жылдам.",
"html": "Гулетті гармонын да өзі жылдам.
",
"tags": []
},
{
"index": 164,
"type": "paragraph",
"text": "— Ал, шырқа, қыз, ал шырқа, биле!",
"html": "— Ал, шырқа, қыз, ал шырқа, биле!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 165,
"type": "paragraph",
"text": "Кең көшеде, тау баурында,\nШырқалатын жыр қайда?\nАндрей тартып билеп жорғалады,\nГармонда созылып үн ырғалады.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кең көшеде, тау баурында,
\nШырқалатын жыр қайда?
\nАндрей тартып билеп жорғалады,
\nГармонда созылып үн ырғалады.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 166,
"type": "paragraph",
"text": "Кенеттен қыз аузынан ән ұшқанда,\nЖөнелді желдей кезіп жыр даланы.\nАңырып аузын ашты Андрей де.\nЕлшісі махаббаттың ән демей ме —",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кенеттен қыз аузынан ән ұшқанда,
\nЖөнелді желдей кезіп жыр даланы.
\nАңырып аузын ашты Андрей де.
\nЕлшісі махаббаттың ән демей ме —
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 167,
"type": "paragraph",
"text": "Соғылды шапалағы сары жігіттің\nӨзіне айтылғандай сол ән бейне.\nДүйсен де ат үстінде елеңдеді,\nКетпей тұр, шырмағандай өлең тегі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Соғылды шапалағы сары жігіттің
\nӨзіне айтылғандай сол ән бейне.
\nДүйсен де ат үстінде елеңдеді,
\nКетпей тұр, шырмағандай өлең тегі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 168,
"type": "paragraph",
"text": "Жагор қарт, қолын сермеп, күлімсіреп:",
"html": "Жагор қарт, қолын сермеп, күлімсіреп:
",
"tags": []
},
{
"index": 169,
"type": "paragraph",
"text": "— Жігітім, атың олжа жөнел!—деді.",
"html": "— Жігітім, атың олжа жөнел!—деді.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 170,
"type": "paragraph",
"text": "Құйылды жүрегіне сүңгіп ән де,\nШертті ме махаббаттың жырын әлде?\nТізгінін Ақсұр аттың тарта берді,\nТартып қыз жырымен де, сырымен де.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құйылды жүрегіне сүңгіп ән де,
\nШертті ме махаббаттың жырын әлде?
\nТізгінін Ақсұр аттың тарта берді,
\nТартып қыз жырымен де, сырымен де.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 171,
"type": "paragraph",
"text": "Сол бір ән артта қалып өршіп жатты,\nМейлі бір өзен жыр боп ақсын қатты.\nПа, шіркін, орыс әні қандай жақсы,\nҚұтқарған қыл бұғаудан Ақсұр атты!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сол бір ән артта қалып өршіп жатты,
\nМейлі бір өзен жыр боп ақсын қатты.
\nПа, шіркін, орыс әні қандай жақсы,
\nҚұтқарған қыл бұғаудан Ақсұр атты!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 172,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 173,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "КӨЛДЕП КҮЙ",
"html": "<h2>КӨЛДЕП КҮЙ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 174,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 175,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "І",
"html": "<h2>І</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 176,
"type": "paragraph",
"text": "Күмістей жарқыраған қоғалы көл,\nҚоныпты осы көлді жағалап ел.\nАққу, қаз су сабалап қаңқылдаса,\nҚамысын дабылдатып қағады жел!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Күмістей жарқыраған қоғалы көл,
\nҚоныпты осы көлді жағалап ел.
\nАққу, қаз су сабалап қаңқылдаса,
\nҚамысын дабылдатып қағады жел!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 177,
"type": "paragraph",
"text": "Көлдегі жалғыз ғана қызық думан,\nМал даусы жамырасқан, қызықтырған,\nЖиекте, әлдеқайда бүгін кеште,\nШырқаған қандай қыздар сызылтып ән?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көлдегі жалғыз ғана қызық думан,
\nМал даусы жамырасқан, қызықтырған,
\nЖиекте, әлдеқайда бүгін кеште,
\nШырқаған қандай қыздар сызылтып ән?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 178,
"type": "paragraph",
"text": "Жағалап осы көлді келе жатты,\nБелгілі біздің жігіт, Ақсұр атты.\nКеледі осы ауылға өз үйінен,\nТүнеріп түйген неге қас-қабақты?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жағалап осы көлді келе жатты,
\nБелгілі біздің жігіт, Ақсұр атты.
\nКеледі осы ауылға өз үйінен,
\nТүнеріп түйген неге қас-қабақты?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 179,
"type": "paragraph",
"text": "Құтқарып Ақсұр атты келген күннен.\nӘкеге шерткен сырын көрген - білген.\nАқ пейіл Жагор аға, жасыл Нұра\nЖағасы бұл арадан кең көрінген.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құтқарып Ақсұр атты келген күннен.
\nӘкеге шерткен сырын көрген - білген.
\nАқ пейіл Жагор аға, жасыл Нұра
\nЖағасы бұл арадан кең көрінген.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 180,
"type": "paragraph",
"text": "Айтса да әкесіне — тыңдамады,\nСүйеді бесігіңдей қыр - даланы.\nБес қара алдындағы бес жүз малдай\nКөрініп, ойы соған шырмалады.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Айтса да әкесіне — тыңдамады,
\nСүйеді бесігіңдей қыр - даланы.
\nБес қара алдындағы бес жүз малдай
\nКөрініп, ойы соған шырмалады.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 181,
"type": "paragraph",
"text": "Көндіккен тұрмысына әке мүлгіп,\nТүйедей шөлде жүрген ептеп жылжып,\nАзығы — айран, сүті аз қараның\nСондықтан малға,ғана еткен құлдық.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көндіккен тұрмысына әке мүлгіп,
\nТүйедей шөлде жүрген ептеп жылжып,
\nАзығы — айран, сүті аз қараның
\nСондықтан малға,ғана еткен құлдық.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 182,
"type": "paragraph",
"text": "Жігітке бұл далада кәсіп қайда?\nБес малды бағып-күту несі пайда?\nЖалданса әлде байға — жас жігері\nҚұм болып, жанбай жатып басылмай ма?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жігітке бұл далада кәсіп қайда?
\nБес малды бағып-күту несі пайда?
\nЖалданса әлде байға — жас жігері
\nҚұм болып, жанбай жатып басылмай ма?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 183,
"type": "paragraph",
"text": "Осылай қалар ма екен Дүйсен әлде,\nБұрқаған дала бұлты бүрсең елде?\nБас имей кедейлікке. байлыққа да,\nӨзімше емін-еркін жүрсем мен де —",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осылай қалар ма екен Дүйсен әлде,
\nБұрқаған дала бұлты бүрсең елде?
\nБас имей кедейлікке. байлыққа да,
\nӨзімше емін-еркін жүрсем мен де —
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 184,
"type": "paragraph",
"text": "Жасынан жасымаған жас жігерді,\nӨрлігі, өткірлігі басым еді.\nЖаныңа үміт күткен бар талабы,\nӨзгеше даланың бұл жас түлегі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жасынан жасымаған жас жігерді,
\nӨрлігі, өткірлігі басым еді.
\nЖаныңа үміт күткен бар талабы,
\nӨзгеше даланың бұл жас түлегі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 185,
"type": "paragraph",
"text": "Оқыды әліп-биді, білді нені?\nТәйірі, дін оқуы білім бе еді?\nӘйтеуір, хат таныды, бірақ содан.\nНе пайда, елге, өзіне білінбеді,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Оқыды әліп-биді, білді нені?
\nТәйірі, дін оқуы білім бе еді?
\nӘйтеуір, хат таныды, бірақ содан.
\nНе пайда, елге, өзіне білінбеді,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 186,
"type": "paragraph",
"text": "Тигізіп еңбегімен үйге себін,\nШабатын біреулердің кейде шебін.\nКүрсініп бала жігіт, батып ойға,\nІздейтін көңіл күткен келешегін.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тигізіп еңбегімен үйге себін,
\nШабатын біреулердің кейде шебін.
\nКүрсініп бала жігіт, батып ойға,
\nІздейтін көңіл күткен келешегін.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 187,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 188,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІІ",
"html": "<h2>ІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 189,
"type": "paragraph",
"text": "Шақырып болыс мырза, ол келеді.\nКөп болды соның түрін көрмегелі, Ыдырыс...\nҚара шұбар, көзі қызыл,\nЖыландай көз алдында өрмеледі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шақырып болыс мырза, ол келеді.
\nКөп болды соның түрін көрмегелі, Ыдырыс...
\nҚара шұбар, көзі қызыл,
\nЖыландай көз алдында өрмеледі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 190,
"type": "paragraph",
"text": "«Шақырды неге мені, менде ісі, не?\nЖазығым жоқ еді ғой, бұл кісіге?»—\nДеп ойлап, тепеңдетіп Ақсұр атты,\nАуылдың келіп қалды іргесіне.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Шақырды неге мені, менде ісі, не?
\nЖазығым жоқ еді ғой, бұл кісіге?»—
\nДеп ойлап, тепеңдетіп Ақсұр атты,
\nАуылдың келіп қалды іргесіне.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 191,
"type": "paragraph",
"text": "Қараша киіз үйлер кел жағалай,\nҮнсіз тұр, аулақтағы бір моладай.\nЕстілген мал. мен иттің даусы ғана,\nӘйтпесе жапан дүздей қу жадағай.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қараша киіз үйлер кел жағалай,
\nҮнсіз тұр, аулақтағы бір моладай.
\nЕстілген мал. мен иттің даусы ғана,
\nӘйтпесе жапан дүздей қу жадағай.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 192,
"type": "paragraph",
"text": "Ортада ақсұр үй тұр кебін түсті,\nІшінде көп үйлердің сол бір сұсты\nҚабағы қату жігіт жортып келіп,\nҚасына сол орданың келіп түсті.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ортада ақсұр үй тұр кебін түсті,
\nІшінде көп үйлердің сол бір сұсты
\nҚабағы қату жігіт жортып келіп,
\nҚасына сол орданың келіп түсті.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 193,
"type": "paragraph",
"text": "Кім екен, үй ішінде гүжілдеген?\nТап өзі,—бұл Ыдырыс кіжіңдеген.\nСыртынан жерлеп жатыр әлдекімді,—\nБәрі бір, кірді жігіт сыр білмеген",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кім екен, үй ішінде гүжілдеген?
\nТап өзі,—бұл Ыдырыс кіжіңдеген.
\nСыртынан жерлеп жатыр әлдекімді,—
\nБәрі бір, кірді жігіт сыр білмеген
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 194,
"type": "paragraph",
"text": "Сәлемін берді Дүйсен. Болыс көріп,\nҚарады кірпік қағып, бас көтеріп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сәлемін берді Дүйсен. Болыс көріп,
\nҚарады кірпік қағып, бас көтеріп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 195,
"type": "paragraph",
"text": "— Есен бе? Әкең тың ба?— деп қырылдап.",
"html": "— Есен бе? Әкең тың ба?— деп қырылдап.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 196,
"type": "paragraph",
"text": "Құбылтты сұрғылт түсін тастай берік,\nКөрмеген көптен бері Ыдырысты,\nӘлі де баяғыдай еді сұсты.\nБірақ та өзгеріпті қияпаты,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құбылтты сұрғылт түсін тастай берік,
\nКөрмеген көптен бері Ыдырысты,
\nӘлі де баяғыдай еді сұсты.
\nБірақ та өзгеріпті қияпаты,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 197,
"type": "paragraph",
"text": "Бурадай қырау басқан бурыл түсті.\nСелеу мұрт тікірейіп ұзарыпты,\nШаян көз жыпылықтап қызарыпты.\nҚатпарлы ажымында шұбар беттің,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бурадай қырау басқан бурыл түсті.
\nСелеу мұрт тікірейіп ұзарыпты,
\nШаян көз жыпылықтап қызарыпты.
\nҚатпарлы ажымында шұбар беттің,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 198,
"type": "paragraph",
"text": "Алапат ашулардан із қалыпты.\nАйбатпен қасын қақты бәйбішеге,\nОтырған әлденеге қайғы шеге.\nСабаны күмпілдетіп құйды қойып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Алапат ашулардан із қалыпты.
\nАйбатпен қасын қақты бәйбішеге,
\nОтырған әлденеге қайғы шеге.
\nСабаны күмпілдетіп құйды қойып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 199,
"type": "paragraph",
"text": "Көпірген сары қымызды бір тегене\nДүйсенге тостағанды ұсынды да,\nЫдырыс сөйлеп кетті тосын, тура.\nҰйпалақ қасын қағып, келгір көзбен,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көпірген сары қымызды бір тегене
\nДүйсенге тостағанды ұсынды да,
\nЫдырыс сөйлеп кетті тосын, тура.
\nҰйпалақ қасын қағып, келгір көзбен,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 200,
"type": "paragraph",
"text": "Тұрғандай айланы бір тосып, сірә!",
"html": "Тұрғандай айланы бір тосып, сірә!
",
"tags": []
},
{
"index": 201,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 202,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІІІ",
"html": "<h2>ІІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 203,
"type": "paragraph",
"text": "— Әкеңді бала жастан білемін мен,",
"html": "— Әкеңді бала жастан білемін мен,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 204,
"type": "paragraph",
"text": "Бұйығы байғұс шал ғой, тілегі кең.\nАталас;адамбыз ғой... Рас бұл өңір,—\nТегінде, төл - әулетім түгелімен.\nӘкеңнің білем халін, малы азайды.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұйығы байғұс шал ғой, тілегі кең.
\nАталас;адамбыз ғой... Рас бұл өңір,—
\nТегінде, төл - әулетім түгелімен.
\nӘкеңнің білем халін, малы азайды.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 205,
"type": "paragraph",
"text": "Бұл күнде басқан шығар ыза - қайғы\nОйым бар қарасатын кейін бірақ...\nБолайын қызметімде өзім жайлы.\nБұл кезде, қызметі тым ауыр, тегі,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұл күнде басқан шығар ыза - қайғы
\nОйым бар қарасатын кейін бірақ...
\nБолайын қызметімде өзім жайлы.
\nБұл кезде, қызметі тым ауыр, тегі,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 206,
"type": "paragraph",
"text": "Көбейді ұлықтардың әмірлері.\nАлдияр ақ патшаға құрмет үшін —\nИгі бір бұл ісім ғой өмірдегі.\nБірақ та қызмет тіпті ауырлады,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көбейді ұлықтардың әмірлері.
\nАлдияр ақ патшаға құрмет үшін —
\nИгі бір бұл ісім ғой өмірдегі.
\nБірақ та қызмет тіпті ауырлады,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 207,
"type": "paragraph",
"text": "Қазақтың лаңы кеп: қой ауылдағы.\nБағынып жай жүрмеді, шағым - шатақ...\nБасымды қатырды ылғи дауы тағы.\nҚолым да хат білмейді... мол әбігер,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қазақтың лаңы кеп: қой ауылдағы.
\nБағынып жай жүрмеді, шағым - шатақ...
\nБасымды қатырды ылғи дауы тағы.
\nҚолым да хат білмейді... мол әбігер,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 208,
"type": "paragraph",
"text": "Тұрмын бір жәрдемшіге болып ділгер.\nДеп,сөйлеп ол Дүйсенге қарады тез.\n(Ішінен бұл ойымды деді білер.)\nҚымызын жұтып Дүйсен, тіл қатпады,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тұрмын бір жәрдемшіге болып ділгер.
\nДеп,сөйлеп ол Дүйсенге қарады тез.
\n(Ішінен бұл ойымды деді білер.)
\nҚымызын жұтып Дүйсен, тіл қатпады,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 209,
"type": "paragraph",
"text": "Болыстың ойын күтті тыңдап тағы.",
"html": "Болыстың ойын күтті тыңдап тағы.
",
"tags": []
},
{
"index": 210,
"type": "paragraph",
"text": "— Білесің жазу-сызу, сенсің аздап,",
"html": "— Білесің жазу-сызу, сенсің аздап,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 211,
"type": "paragraph",
"text": "Білетін орысшаны бұл жақтағы.\nБоласың.маған хатшы, бұл саған бақ,\nӨзің де өсіп қапсын, тұрсам аңдап.\nАқылға айла қоссаң — дүниең түгел.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Білетін орысшаны бұл жақтағы.
\nБоласың.маған хатшы, бұл саған бақ,
\nӨзің де өсіп қапсын, тұрсам аңдап.
\nАқылға айла қоссаң — дүниең түгел.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 212,
"type": "paragraph",
"text": "Берік бол тек өзіңе,— менде салмақ.\nМаған сен — жақсы қызмет тұр, қолайлы,\nҚатал бол, тек түңілтіп жүрме байды.\nБылайғы, жарлы - жақпай сонда сенің",
"html": "<div class=\"poem-block\">Берік бол тек өзіңе,— менде салмақ.
\nМаған сен — жақсы қызмет тұр, қолайлы,
\nҚатал бол, тек түңілтіп жүрме байды.
\nБылайғы, жарлы - жақпай сонда сенің
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 213,
"type": "paragraph",
"text": "Алдыңда бала қаздай жорғалайды.\nДеп болыс күтті жауап кезін қадап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Алдыңда бала қаздай жорғалайды.
\nДеп болыс күтті жауап кезін қадап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 214,
"type": "paragraph",
"text": "— Болысеке, емес бұның ізгі талап,",
"html": "— Болысеке, емес бұның ізгі талап,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 215,
"type": "paragraph",
"text": "Шен тағып,|іздемеймін қадірді мен,\nТабамын талабыммен өзіме бак,\nӨзіме қымбат жастық еркіндігім,\nСол ғана бар дәулетім, көркім бүгін",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шен тағып,|іздемеймін қадірді мен,
\nТабамын талабыммен өзіме бак,
\nӨзіме қымбат жастық еркіндігім,
\nСол ғана бар дәулетім, көркім бүгін
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 216,
"type": "paragraph",
"text": "Әкімге қошамет —\nқұлдықпен тең.\nҚалайша арқалайын қорлық жүгін?\nБақыт па, жазықсызды жорғалату?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әкімге қошамет —
\nқұлдықпен тең.
\nҚалайша арқалайын қорлық жүгін?
\nБақыт па, жазықсызды жорғалату?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 217,
"type": "paragraph",
"text": "Бұл жұртта онсыз да кеп сорға бату?\nЖоқ !\nСізге қызметші бола алмаймын,\nШен үшін — сұмырайлық — арды сату!—",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұл жұртта онсыз да кеп сорға бату?
\nЖоқ !
\nСізге қызметші бола алмаймын,
\nШен үшін — сұмырайлық — арды сату!—
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 218,
"type": "paragraph",
"text": "Дегенде болыс түсі түнере қап,\nОрнынан ұшып тұрды, төне қарап,\nДүйсенге қолын сілтеп безілдеді,\nЖиырылып шұбар бет пен түнек қабақ .",
"html": "<div class=\"poem-block\">Дегенде болыс түсі түнере қап,
\nОрнынан ұшып тұрды, төне қарап,
\nДүйсенге қолын сілтеп безілдеді,
\nЖиырылып шұбар бет пен түнек қабақ .
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 219,
"type": "paragraph",
"text": "— Не дейсің? Не деп, тұрсың?",
"html": "— Не дейсің? Не деп, тұрсың?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 220,
"type": "paragraph",
"text": "Сөзің тантық!\nБолды ма бұл құрметім — өзіңе артық?\nӘкімге мін тағатын сен кім едің?\nҚалмайсың қарасам бір көз алартып!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сөзің тантық!
\nБолды ма бұл құрметім — өзіңе артық?
\nӘкімге мін тағатын сен кім едің?
\nҚалмайсың қарасам бір көз алартып!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 221,
"type": "paragraph",
"text": "Үйрендің сұмдық сөзді әлдекімнен?\nҚарашы! Ақбіл айтпақ дәлелімен...\nШен тағу — сұмырайлық па?! Билік сірә,\nКем бе екен кедейліктің әлегінен!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үйрендің сұмдық сөзді әлдекімнен?
\nҚарашы! Ақбіл айтпақ дәлелімен...
\nШен тағу — сұмырайлық па?! Билік сірә,
\nКем бе екен кедейліктің әлегінен!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 222,
"type": "paragraph",
"text": "Тентіреп әкең келер есігіме.\nКелтірем, ерегіссем кесіріңе —\nСені де етем жалшы,— тоқта бейбақ.\nЖөнел! Сол шешімім де, кесімім де!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тентіреп әкең келер есігіме.
\nКелтірем, ерегіссем кесіріңе —
\nСені де етем жалшы,— тоқта бейбақ.
\nЖөнел! Сол шешімім де, кесімім де!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 223,
"type": "paragraph",
"text": "— Жоқ , болмас!",
"html": "— Жоқ , болмас!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 224,
"type": "paragraph",
"text": "Тағдырымды шештім деме!",
"html": "Тағдырымды шештім деме!
",
"tags": []
},
{
"index": 225,
"type": "paragraph",
"text": "— Көрерміз оныңды біз, «күшті неме» .",
"html": "— Көрерміз оныңды біз, «күшті неме» .
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 226,
"type": "paragraph",
"text": "— Өзіме өзім ие!",
"html": "— Өзіме өзім ие!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 227,
"type": "paragraph",
"text": "Еркім барда,\nЖалынып күн көрмеспін. ешкімге де!—\nДеп жігіт, жалындады сертке сеніп,\nБолыс түр, бойын ашу — өрт еңсеріп.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Еркім барда,
\nЖалынып күн көрмеспін. ешкімге де!—
\nДеп жігіт, жалындады сертке сеніп,
\nБолыс түр, бойын ашу — өрт еңсеріп.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 228,
"type": "paragraph",
"text": "Есігің қатты жауып кеткен кезде,\nАқсұр үй селт еткендей бір теңселіп.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Есігің қатты жауып кеткен кезде,
\nАқсұр үй селт еткендей бір теңселіп.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 229,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 230,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІV",
"html": "<h2>ІV</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 231,
"type": "paragraph",
"text": "«Өзіме қымбат жастық еркіндігім\nСол ғана бар дәулетім, көркім бүгін.\nӘкімге қошамет— құлдықпен тең,\nАрқалап,жүре алмаймын қорлық жүгін.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Өзіме қымбат жастық еркіндігім
\nСол ғана бар дәулетім, көркім бүгін.
\nӘкімге қошамет— құлдықпен тең,
\nАрқалап,жүре алмаймын қорлық жүгін.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 232,
"type": "paragraph",
"text": "Қарашы, жасытпақшы, сөйлеп өктем.\nЖауыз ғой, билеп жүрген елді әлекпен.\nКіріптар болмаспын мен саған мәңгі!..\nДұзағын құрса құрсын мейлі кекпен...»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қарашы, жасытпақшы, сөйлеп өктем.
\nЖауыз ғой, билеп жүрген елді әлекпен.
\nКіріптар болмаспын мен саған мәңгі!..
\nДұзағын құрса құрсын мейлі кекпен...»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 233,
"type": "paragraph",
"text": "Осылай көл жағалап келе жатса,\nБір топ қыз бұраңдаған жас құрақ,\nЖігітке қандай қызық осындайда\nАлдынан күлім көздер қасын қақса!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осылай көл жағалап келе жатса,
\nБір топ қыз бұраңдаған жас құрақ,
\nЖігітке қандай қызық осындайда
\nАлдынан күлім көздер қасын қақса!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 234,
"type": "paragraph",
"text": "Сыланған перизат па ертегіде?\n.Қай жақтан. биші қыздар жүр тегінде?\nОрғиды, жорғалайды, тербеледі,\nКүй гулеп, естігенді еріте мүлде.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сыланған перизат па ертегіде?
\n.Қай жақтан. биші қыздар жүр тегінде?
\nОрғиды, жорғалайды, тербеледі,
\nКүй гулеп, естігенді еріте мүлде.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 235,
"type": "paragraph",
"text": "Безілдеп жатыр гармонь толқын күймен,\nТербелген он екі қыз шалқып бимен.\nАқырып қалды тұрып аңқау жігіт,\nҚорғанып бұл қызықтан жаны сүйген.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Безілдеп жатыр гармонь толқын күймен,
\nТербелген он екі қыз шалқып бимен.
\nАқырып қалды тұрып аңқау жігіт,
\nҚорғанып бұл қызықтан жаны сүйген.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 236,
"type": "paragraph",
"text": "Жігіттің ерсі болып аңырғаны,\nМазақтап қыз біткеннің күлді бәрі.\nЖаудырды жамырасып әзілдерін\nЕжелгі қалжың сөздің құмарлары.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жігіттің ерсі болып аңырғаны,
\nМазақтап қыз біткеннің күлді бәрі.
\nЖаудырды жамырасып әзілдерін
\nЕжелгі қалжың сөздің құмарлары.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 237,
"type": "paragraph",
"text": "— Мынау кім, жалғыз жүрген дуана ма?",
"html": "— Мынау кім, жалғыз жүрген дуана ма?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 238,
"type": "paragraph",
"text": "Кім айдап келді өзін бұл араға?",
"html": "Кім айдап келді өзін бұл араға?
",
"tags": []
},
{
"index": 239,
"type": "paragraph",
"text": "— Қыздар - ау, үндемеңдер, бұл болыстың",
"html": "— Қыздар - ау, үндемеңдер, бұл болыстың
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 240,
"type": "paragraph",
"text": "Әкімі, ақбоз үйге кірген мана.\nӘкім бе? Онда бізден жүрсін әрі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әкімі, ақбоз үйге кірген мана.
\nӘкім бе? Онда бізден жүрсін әрі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 241,
"type": "paragraph",
"text": "— Молда, әкім, жігіт емес,— әрі-сәрі,—",
"html": "— Молда, әкім, жігіт емес,— әрі-сәрі,—
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 242,
"type": "paragraph",
"text": "— Түсір деп аттан өзін тұрған шығар —",
"html": "— Түсір деп аттан өзін тұрған шығар —
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 243,
"type": "paragraph",
"text": "Деді де жүгірісті тағы бәрі.\nАт үркіп, жақындатпай қарғып көкке.\nЕсесі сол әзілдің қалды-ау текке.\nБәрінен ойды бұрын тартты бірақ,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Деді де жүгірісті тағы бәрі.
\nАт үркіп, жақындатпай қарғып көкке.
\nЕсесі сол әзілдің қалды-ау текке.
\nБәрінен ойды бұрын тартты бірақ,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 244,
"type": "paragraph",
"text": "Гармонды гулеткен қыз сонау шетте.\nУа ғажап, Мариям ғой, сол.емес пе?\nӘнеугі айтқан әні түсіп еске,\nӘбігер, қайғы - қамның арасынан",
"html": "<div class=\"poem-block\">Гармонды гулеткен қыз сонау шетте.
\nУа ғажап, Мариям ғой, сол.емес пе?
\nӘнеугі айтқан әні түсіп еске,
\nӘбігер, қайғы - қамның арасынан
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 245,
"type": "paragraph",
"text": "Қиялы ауған талай осы елеске.\nСол көзі жаутаңдаған жас балаша\nДүйсенге қарағандай назбен таса...\nАсығыс қарғып түсті аттан жігіт.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қиялы ауған талай осы елеске.
\nСол көзі жаутаңдаған жас балаша
\nДүйсенге қарағандай назбен таса...
\nАсығыс қарғып түсті аттан жігіт.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 246,
"type": "paragraph",
"text": "(Тегінде тықыршимыз қыз қараса.)\nБеріліп наз жүрегі, әр қиялға\nБұл жаққа келіп еді Мариям да,\nБар еді сырлас қызы Өрік деген,",
"html": "<div class=\"poem-block\">(Тегінде тықыршимыз қыз қараса.)
\nБеріліп наз жүрегі, әр қиялға
\nБұл жаққа келіп еді Мариям да,
\nБар еді сырлас қызы Өрік деген,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 247,
"type": "paragraph",
"text": "Ән күйге ол да құмар ару жан да\nСелода тұрған көрші Өрікпенен,\nӘнші қыз, дауысы бар еркін, өрен.\nСүйікті болған еді Мариямға.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ән күйге ол да құмар ару жан да
\nСелода тұрған көрші Өрікпенен,
\nӘнші қыз, дауысы бар еркін, өрен.
\nСүйікті болған еді Мариямға.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 248,
"type": "paragraph",
"text": "Наз, жылы.. мінезімен, көркіменен,\nӘкесі бай орыстың малын бақты,\nЖыл болды, түтек боран соғып қатты,\nШел тасып айдалада жүрген кезде,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Наз, жылы.. мінезімен, көркіменен,
\nӘкесі бай орыстың малын бақты,
\nЖыл болды, түтек боран соғып қатты,
\nШел тасып айдалада жүрген кезде,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 249,
"type": "paragraph",
"text": "Сорлы әке үсіп жолда өліп.қапты.\nКәрі ана, қайғы түсті қыз басына,\nСондағы тек Мариям наздана да.\nЫдырыс келіп бір күн, жақыным деп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сорлы әке үсіп жолда өліп.қапты.
\nКәрі ана, қайғы түсті қыз басына,
\nСондағы тек Мариям наздана да.
\nЫдырыс келіп бір күн, жақыным деп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 250,
"type": "paragraph",
"text": "Көшірген Өріктерді өз қасына...\nӨрік қыз әлі бала, әлі еркінде,\nҚұлпырған жаңа ғана гүл көркі де,\nЫдырыс жетім қызды еркін ұстап,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көшірген Өріктерді өз қасына...
\nӨрік қыз әлі бала, әлі еркінде,
\nҚұлпырған жаңа ғана гүл көркі де,
\nЫдырыс жетім қызды еркін ұстап,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 251,
"type": "paragraph",
"text": "Сыртынан күлімдейтін көріп күнде.\nКүй мен.би алушы еді қыздың дәтін.\nКөкейін қытықшыл күй қоздыратын.\nКездессе Мариямға Өрік кейде,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сыртынан күлімдейтін көріп күнде.
\nКүй мен.би алушы еді қыздың дәтін.
\nКөкейін қытықшыл күй қоздыратын.
\nКездессе Мариямға Өрік кейде,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 252,
"type": "paragraph",
"text": "Біздерге би үйрет деп наз қылатын.\nСәті бен Мариям да келген еді,\nОңаша, көзден таса көл жиегі,\nМариям гармон тартып, өзі бастап,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Біздерге би үйрет деп наз қылатын.
\nСәті бен Мариям да келген еді,
\nОңаша, көзден таса көл жиегі,
\nМариям гармон тартып, өзі бастап,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 253,
"type": "paragraph",
"text": "Қыздардың қызып еді сол билері.",
"html": "Қыздардың қызып еді сол билері.
",
"tags": []
},
{
"index": 254,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 255,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "V",
"html": "<h2>V</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 256,
"type": "paragraph",
"text": "Осыған сүйсініп тұр Дүйсен біздің...\nБірақ та ар.асынан көп сол қыздың\nКезіне Мариям, қыз жарқырады,\nШолпандай ішіндегі топ жұлдыздың.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осыған сүйсініп тұр Дүйсен біздің...
\nБірақ та ар.асынан көп сол қыздың
\nКезіне Мариям, қыз жарқырады,
\nШолпандай ішіндегі топ жұлдыздың.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 257,
"type": "paragraph",
"text": "Табиғат қалай асыл нұрын құйған?\nКетіпті сұлуланып бұрынғыдан.\nШоқтанып көз жанары, жүзіне қан\nЖайылып, бәйшешектей қыз құбылған",
"html": "<div class=\"poem-block\">Табиғат қалай асыл нұрын құйған?
\nКетіпті сұлуланып бұрынғыдан.
\nШоқтанып көз жанары, жүзіне қан
\nЖайылып, бәйшешектей қыз құбылған
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 258,
"type": "paragraph",
"text": "Дүйсенмен сәлемдесіп жылы леппен,\nЖүзіне қарап қана қойды әдеппен,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Дүйсенмен сәлемдесіп жылы леппен,
\nЖүзіне қарап қана қойды әдеппен,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 259,
"type": "paragraph",
"text": "— Қыздарды қуантуға келдім деңіз,",
"html": "— Қыздарды қуантуға келдім деңіз,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 260,
"type": "paragraph",
"text": "— Сіз - дағы құр қалмаңыз, кел билеңіз!",
"html": "— Сіз - дағы құр қалмаңыз, кел билеңіз!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 261,
"type": "paragraph",
"text": "— Билесін,— деді Өрік,— гармоныңмен,",
"html": "— Билесін,— деді Өрік,— гармоныңмен,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 262,
"type": "paragraph",
"text": "Мариям, бұл жігітті әлдилеңіз.\nОсылай,қоршап қыздар бастырмалап,\nМариям гармонын да басты қалап.\nЖігітім, шыныменен қиналдың - ау,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мариям, бұл жігітті әлдилеңіз.
\nОсылай,қоршап қыздар бастырмалап,
\nМариям гармонын да басты қалап.
\nЖігітім, шыныменен қиналдың - ау,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 263,
"type": "paragraph",
"text": "Қиын ғой білмегенге, рас, бұл талап.\nМереке, не бір;тойда, не;бір кеште,\nСол қызды көрмесек те бұрын әсте\nШақырса бізді биге білмеймін деп",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қиын ғой білмегенге, рас, бұл талап.
\nМереке, не бір;тойда, не;бір кеште,
\nСол қызды көрмесек те бұрын әсте
\nШақырса бізді биге білмеймін деп
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 264,
"type": "paragraph",
"text": "Жігіттер, тұрғанымыз мін емес пе?\nҰялып солай Дүйсен қалған шақта,\nКөп жылқы қаптай шықты кең алқапқа.\nКеледі жылқышылар дүбірлетіп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жігіттер, тұрғанымыз мін емес пе?
\nҰялып солай Дүйсен қалған шақта,
\nКөп жылқы қаптай шықты кең алқапқа.
\nКеледі жылқышылар дүбірлетіп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 265,
"type": "paragraph",
"text": "Осы бір құйқылжыған гармонь жаққа.\nЖігіттер келді. Ол кім түсіп аттан,\nӘзілдеп сақ-сақ күліп,сөйлеп жатқан?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осы бір құйқылжыған гармонь жаққа.
\nЖігіттер келді. Ол кім түсіп аттан,
\nӘзілдеп сақ-сақ күліп,сөйлеп жатқан?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 266,
"type": "paragraph",
"text": "— Апырау, Базарсың ба?—",
"html": "— Апырау, Базарсың ба?—
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 267,
"type": "paragraph",
"text": "Барып Дүйсен,\nҚұшақтап алып келді сол бір топтан.\nЖігіттің аты —\nБазар, өзі кедей,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Барып Дүйсен,
\nҚұшақтап алып келді сол бір топтан.
\nЖігіттің аты —
\nБазар, өзі кедей,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 268,
"type": "paragraph",
"text": "Бірақ та жүрген жері жәрмеңкедей.\nЖалғыз бас, Ыдырыстың жылқышысы,\nСонда да жалшылығын жүрді елемей.\nДосы еді Дүйсеннің де сырға берік,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бірақ та жүрген жері жәрмеңкедей.
\nЖалғыз бас, Ыдырыстың жылқышысы,
\nСонда да жалшылығын жүрді елемей.
\nДосы еді Дүйсеннің де сырға берік,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 269,
"type": "paragraph",
"text": "Қыздардан.сүйіктісі — сұлу Өрік.\nӨріктің тілегімен Мариям да\nНұрадан келіп еді соған еріп.\nКөңілдің күйін серпіп жастық албырт,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қыздардан.сүйіктісі — сұлу Өрік.
\nӨріктің тілегімен Мариям да
\nНұрадан келіп еді соған еріп.
\nКөңілдің күйін серпіп жастық албырт,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 270,
"type": "paragraph",
"text": "Сол Базар сөйлеп кетті тасып - шалқып,",
"html": "Сол Базар сөйлеп кетті тасып - шалқып,
",
"tags": []
},
{
"index": 271,
"type": "paragraph",
"text": "— Ал кәне, Мариямжан, бас гармонды,",
"html": "— Ал кәне, Мариямжан, бас гармонды,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 272,
"type": "paragraph",
"text": "Билесін мұндағы бар жас құмартып.",
"html": "Билесін мұндағы бар жас құмартып.
",
"tags": []
},
{
"index": 273,
"type": "paragraph",
"text": "— Жігіттер аяқтарын баса ала ма?",
"html": "— Жігіттер аяқтарын баса ала ма?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 274,
"type": "paragraph",
"text": "— Билейміз қарғи басып қасақана.",
"html": "— Билейміз қарғи басып қасақана.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 275,
"type": "paragraph",
"text": "— Өркенін. ессін, Мариям, шырқа, шырқа",
"html": "— Өркенін. ессін, Мариям, шырқа, шырқа
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 276,
"type": "paragraph",
"text": "Қызық қ а батайық бір осы арада...\nЖандарын қытықтайтын безек күй кеп,\nЫрғалып он екі қыз, кезек билеп,\nКиіктей орғып кейде, кейде ұршықтай",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қызық қ а батайық бір осы арада...
\nЖандарын қытықтайтын безек күй кеп,
\nЫрғалып он екі қыз, кезек билеп,
\nКиіктей орғып кейде, кейде ұршықтай
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 277,
"type": "paragraph",
"text": "Иірілді, шыр дөңгелеп, желпіп көйлек.\nТоп қыздың арасында әсем, сергек.\nМариям күйді тартып, өзін тербеп,\nАйналған кейде кербез, кейде оқыс,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Иірілді, шыр дөңгелеп, желпіп көйлек.
\nТоп қыздың арасында әсем, сергек.
\nМариям күйді тартып, өзін тербеп,
\nАйналған кейде кербез, кейде оқыс,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 278,
"type": "paragraph",
"text": "Аққудың қанатындай қолын сермеп.\nЕтегін көйлегінің жел әлдилеп,\nДенесі суда қалқып жүргендей тек.\nТеңселіп толқындары, су шымырлап,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Аққудың қанатындай қолын сермеп.
\nЕтегін көйлегінің жел әлдилеп,
\nДенесі суда қалқып жүргендей тек.
\nТеңселіп толқындары, су шымырлап,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 279,
"type": "paragraph",
"text": "Тұрғандай тіпті қазір кел де билеп.\nСызылып келісіммен, сырлы нәшпен,\nОт беріп жүректерге, күй тілдескен\nБилеуді білмесе де қыр,түлегі,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тұрғандай тіпті қазір кел де билеп.
\nСызылып келісіммен, сырлы нәшпен,
\nОт беріп жүректерге, күй тілдескен
\nБилеуді білмесе де қыр,түлегі,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 280,
"type": "paragraph",
"text": "Сол күйдің ырғағына оймен көшкен,\nЕтеді кейі арбаң, кейі бұраң,\nҚалбаңдап жатыр күліп, кейі бұған,\nМейлі! Жаңалықтың бәрі қиын,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сол күйдің ырғағына оймен көшкен,
\nЕтеді кейі арбаң, кейі бұраң,
\nҚалбаңдап жатыр күліп, кейі бұған,
\nМейлі! Жаңалықтың бәрі қиын,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 281,
"type": "paragraph",
"text": "Басталады ауылымда би думан...",
"html": "Басталады ауылымда би думан...
",
"tags": []
},
{
"index": 282,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 283,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "VІ",
"html": "<h2>VІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 284,
"type": "paragraph",
"text": "Қаздай күн сүңгіп көкке жоғалды тез,—\nКерілді жер үстінде көкше күмбез.\nЖер жасыл, аспан ашық, жас көңілге,\nОсындай сүйікті ғой кешкі бір кез!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қаздай күн сүңгіп көкке жоғалды тез,—
\nКерілді жер үстінде көкше күмбез.
\nЖер жасыл, аспан ашық, жас көңілге,
\nОсындай сүйікті ғой кешкі бір кез!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 285,
"type": "paragraph",
"text": "Құрылды алтыбақан! Бәрін шақыр!\nТалай жас көл басына келе жатыр.\nСұрықсыз, салтанатсыз сидаң қырда\nСарғайған жас қауымға бұл театр...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құрылды алтыбақан! Бәрін шақыр!
\nТалай жас көл басына келе жатыр.
\nСұрықсыз, салтанатсыз сидаң қырда
\nСарғайған жас қауымға бұл театр...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 286,
"type": "paragraph",
"text": "Қозғалды алтыбақан.",
"html": "Қозғалды алтыбақан.
",
"tags": []
},
{
"index": 287,
"type": "paragraph",
"text": "— Тербе, тербе!",
"html": "— Тербе, тербе!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 288,
"type": "paragraph",
"text": "Наз қыздар дауыстайды жігіттерге:",
"html": "Наз қыздар дауыстайды жігіттерге:
",
"tags": []
},
{
"index": 289,
"type": "paragraph",
"text": "— Қаттырақ бас аяқты шырқа, шырқа!",
"html": "— Қаттырақ бас аяқты шырқа, шырқа!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 290,
"type": "paragraph",
"text": "Жөнелсін дауысымыз жүйткіп өрге...\nІшінен сол үндердің шалқып - аққан,\nБір дауыс әсем әнмен қанат қақ қан.\nТербетіп үміт күткен жүректерді,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жөнелсін дауысымыз жүйткіп өрге...
\nІшінен сол үндердің шалқып - аққан,
\nБір дауыс әсем әнмен қанат қақ қан.
\nТербетіп үміт күткен жүректерді,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 291,
"type": "paragraph",
"text": "Жабырқау жандарына жалын атқан.\nӨзгеше осы бір үн өзекті өртеп,\nТына қап, құмарлы жас тұнып түр тек.\nАңырып қалды Дүйсен, орыс қызы,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жабырқау жандарына жалын атқан.
\nӨзгеше осы бір үн өзекті өртеп,
\nТына қап, құмарлы жас тұнып түр тек.
\nАңырып қалды Дүйсен, орыс қызы,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 292,
"type": "paragraph",
"text": "Кенеттен, әнмен жұртты кетті| тербеп.\nКөтеріп сыршыл Базар сол бір әнді,\nҚостап тұр қошаметтеп Мариямды.\nУа тәңірі, орыс қызы, қазақша айтып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кенеттен, әнмен жұртты кетті| тербеп.
\nКөтеріп сыршыл Базар сол бір әнді,
\nҚостап тұр қошаметтеп Мариямды.
\nУа тәңірі, орыс қызы, қазақша айтып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 293,
"type": "paragraph",
"text": "Қалайша тебірентеді тыңдағанды!\nҚоқырау көмекейден сызылып ән,\nШық қанда шырқап көкке жүз құбылған.\nҚадалып құштар көзі жігіттердің",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қалайша тебірентеді тыңдағанды!
\nҚоқырау көмекейден сызылып ән,
\nШық қанда шырқап көкке жүз құбылған.
\nҚадалып құштар көзі жігіттердің
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 294,
"type": "paragraph",
"text": "Берілген, жұтып әнді бұлбұл қыздан.\n«Амал жоқ қайттым білдірмей,\nАпырау, қайтып айтамын?\nҚоймады дертің күйдірмей.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Берілген, жұтып әнді бұлбұл қыздан.
\n«Амал жоқ қайттым білдірмей,
\nАпырау, қайтып айтамын?
\nҚоймады дертің күйдірмей.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 295,
"type": "paragraph",
"text": "Не, салсаң да; тартамын.\nТалайсыз, бақсыз мен сорлы,\nЕріксіз аттап ұяттан\nҚорлық қ а көндім бұл құрлы.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Не, салсаң да; тартамын.
\nТалайсыз, бақсыз мен сорлы,
\nЕріксіз аттап ұяттан
\nҚорлық қ а көндім бұл құрлы.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 296,
"type": "paragraph",
"text": "Байқалар халым бұл хаттан...\nШыныңды айт, кімсің тербеткен —\nИембісің сақтаушы?\nӘлде азғырып әуре еткен —",
"html": "<div class=\"poem-block\">Байқалар халым бұл хаттан...
\nШыныңды айт, кімсің тербеткен —
\nИембісің сақтаушы?
\nӘлде азғырып әуре еткен —
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 297,
"type": "paragraph",
"text": "Жаусың ба теуіп тастаушы?\nШеш, көңілімнің жұмбағын,\nӘлде бәрі алданыс?\nЖас жүрек жайып саусағын,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жаусың ба теуіп тастаушы?
\nШеш, көңілімнің жұмбағын,
\nӘлде бәрі алданыс?
\nЖас жүрек жайып саусағын,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 298,
"type": "paragraph",
"text": "Талпынған шығар айға алыс...»\nСыңсып қыз естілмеген сырлы жырмен,\nҚұпия көңілден бір ой білдірген.\nҚандай наз? Қалай шықты осы бір саз,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Талпынған шығар айға алыс...»
\nСыңсып қыз естілмеген сырлы жырмен,
\nҚұпия көңілден бір ой білдірген.
\nҚандай наз? Қалай шықты осы бір саз,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 299,
"type": "paragraph",
"text": "Мұңайып Мариямның жүрегінен?\nШыңғыстың шыңдарында шертілген жыр,\nҒашықтың жүрегіне төккен бе нұр?\nЕстіп бір Татьяна шерлі күйін,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мұңайып Мариямның жүрегінен?
\nШыңғыстың шыңдарында шертілген жыр,
\nҒашықтың жүрегіне төккен бе нұр?
\nЕстіп бір Татьяна шерлі күйін,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 300,
"type": "paragraph",
"text": "Ыстық жас, көздерінде мөлтілдеп түр.\nРасында бізге тосын аты ғана,\nСүйкімді орыс қызы Татьяна.—\nНазыңдай махаббаттың ұйып тыңдап,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ыстық жас, көздерінде мөлтілдеп түр.
\nРасында бізге тосын аты ғана,
\nСүйкімді орыс қызы Татьяна.—
\nНазыңдай махаббаттың ұйып тыңдап,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 301,
"type": "paragraph",
"text": "Дүйсен тұр жүрегінің оты жана.\nОсы бір жаңа келген әнмен тәтті,\nМариям әлдекімге мұңын шақты?\nСұлу ән, Татьяна, жас Мәриям...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Дүйсен тұр жүрегінің оты жана.
\nОсы бір жаңа келген әнмен тәтті,
\nМариям әлдекімге мұңын шақты?
\nСұлу ән, Татьяна, жас Мәриям...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 302,
"type": "paragraph",
"text": "Шалқу сап, Дүйсен біздің ойға батты.\nҚиялы қанат қағып тәтті жырмен,\nҰмытып айналасын кетті мүлдем, .\nҚол артып иығына Мариямның",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шалқу сап, Дүйсен біздің ойға батты.
\nҚиялы қанат қағып тәтті жырмен,
\nҰмытып айналасын кетті мүлдем, .
\nҚол артып иығына Мариямның
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 303,
"type": "paragraph",
"text": "Жымиып жалындаған от көңілмен.\nЖас біткен жаңа айтылған сүйіп әнді,\nСүйсініп, қалды ұнатып Мариямды.\nАйтсын!— деп, орыс әнін тілеп бәрі,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жымиып жалындаған от көңілмен.
\nЖас біткен жаңа айтылған сүйіп әнді,
\nСүйсініп, қалды ұнатып Мариямды.
\nАйтсын!— деп, орыс әнін тілеп бәрі,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 304,
"type": "paragraph",
"text": "Телміріп. әнші қызға тұрып қалды.\nОрыстың өрен әні жетіп көкке,\nҚұйылды толқындай бір көкірекке.\nСаңқылдап кетті даусы Мариямның",
"html": "<div class=\"poem-block\">Телміріп. әнші қызға тұрып қалды.
\nОрыстың өрен әні жетіп көкке,
\nҚұйылды толқындай бір көкірекке.
\nСаңқылдап кетті даусы Мариямның
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 305,
"type": "paragraph",
"text": "Таратып тың әуенді төңірекке.\nӨзгеше ән шалқып түнде шыққан шақта,\nТаңданып. түрді құлақ жұрт аулақта.\nАғылды қойшы, жалшы сол маңдағы",
"html": "<div class=\"poem-block\">Таратып тың әуенді төңірекке.
\nӨзгеше ән шалқып түнде шыққан шақта,
\nТаңданып. түрді құлақ жұрт аулақта.
\nАғылды қойшы, жалшы сол маңдағы
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 306,
"type": "paragraph",
"text": "Осы өлең жаңғырығып жатқан жаққа:\nТіл өзге, сыры терең сезілмеген,\nҚұдай-ау, түсінбедік сөзін неден?—\nДесе де, тамылжып ән тамсандырып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осы өлең жаңғырығып жатқан жаққа:
\nТіл өзге, сыры терең сезілмеген,
\nҚұдай-ау, түсінбедік сөзін неден?—
\nДесе де, тамылжып ән тамсандырып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 307,
"type": "paragraph",
"text": "Ұйытқан жүректерді сұлу өлең.\nКерексіз әнге тілмаш — сыршыл наз ән.\nСүйсінсең балқымай ма сазына жан?\nТыңдаймыз таңдай қағып",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ұйытқан жүректерді сұлу өлең.
\nКерексіз әнге тілмаш — сыршыл наз ән.
\nСүйсінсең балқымай ма сазына жан?
\nТыңдаймыз таңдай қағып
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 308,
"type": "paragraph",
"text": "Поль Робсонды\nНегрдің айтып мұңын, сыр қозғаған.\nСондай-ақ, сезгір жандар елтіп үнге —\nҚосылып әнге бәрі кетті бірге.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Поль Робсонды
\nНегрдің айтып мұңын, сыр қозғаған.
\nСондай-ақ, сезгір жандар елтіп үнге —
\nҚосылып әнге бәрі кетті бірге.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 309,
"type": "paragraph",
"text": "Ән десе алып ұшқан халықпыз ғой\nӨлеңмен әлдилейтін өлімді де...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ән десе алып ұшқан халықпыз ғой
\nӨлеңмен әлдилейтін өлімді де...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 310,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 311,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "VІІ",
"html": "<h2>VІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 312,
"type": "paragraph",
"text": "Үстіне түйе жүнді шекпен киген,\nАптығып шықты біреу ақсұр үйден.\nЖас,қауым жатыр еді думандатып,\nҚызықтың маздап оты әнмен, күймен,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үстіне түйе жүнді шекпен киген,
\nАптығып шықты біреу ақсұр үйден.
\nЖас,қауым жатыр еді думандатып,
\nҚызықтың маздап оты әнмен, күймен,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 313,
"type": "paragraph",
"text": "Ашулы, ақ шоқпарлы, тұман түсті,\n(Осындай пәлеқор жан келер сұсты.)\nАқырып ақ аюдай қалған кезде,\nЖас біткен тани кетті Ыдырысты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ашулы, ақ шоқпарлы, тұман түсті,
\n(Осындай пәлеқор жан келер сұсты.)
\nАқырып ақ аюдай қалған кезде,
\nЖас біткен тани кетті Ыдырысты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 314,
"type": "paragraph",
"text": "Селт ете қалды тоқтап ән үзіліп,\nСөнгендей лапылдаған думан - қызық.\nІркіліп әнге еріген қыз-бозбала,\nСәулетін жас ойнақтың кетті бұзып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Селт ете қалды тоқтап ән үзіліп,
\nСөнгендей лапылдаған думан - қызық.
\nІркіліп әнге еріген қыз-бозбала,
\nСәулетін жас ойнақтың кетті бұзып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 315,
"type": "paragraph",
"text": "Көтерді ақ шоқпарын сермеп көкке,\nДүйсенді ұрмақ та еді тұрған шетте,\nҚолымен қалды қағып жылпос Базар,\n(Сірә епті болушы еді мұндай кепке.)",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көтерді ақ шоқпарын сермеп көкке,
\nДүйсенді ұрмақ та еді тұрған шетте,
\nҚолымен қалды қағып жылпос Базар,
\n(Сірә епті болушы еді мұндай кепке.)
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 316,
"type": "paragraph",
"text": "Ыдырыс жас біткенді,атып көзбен,\nБажылдап жұртты қуды бейпіл сөзбен.\n«Сайтан қыз, жоғал әрмен көз алдымнан,\nЖоғал, тез азғын сұмдар, діннен безген.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ыдырыс жас біткенді,атып көзбен,
\nБажылдап жұртты қуды бейпіл сөзбен.
\n«Сайтан қыз, жоғал әрмен көз алдымнан,
\nЖоғал, тез азғын сұмдар, діннен безген.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 317,
"type": "paragraph",
"text": "Құрыңдар, жын - ойнақтар, жоғалыңдар,\nӨңшең қу, азып туған, бәле құмар!..»\nЫдырыс осылайша тұр барқырап,\nЖылысып үрейлі жас кетті ыдырап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құрыңдар, жын - ойнақтар, жоғалыңдар,
\nӨңшең қу, азып туған, бәле құмар!..»
\nЫдырыс осылайша тұр барқырап,
\nЖылысып үрейлі жас кетті ыдырап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 318,
"type": "paragraph",
"text": "Мариям сол айқайдан сескенді де,\nСол жерден - оқшау барып тұр қалтырап.\nЕсітіп Ыдырыстың сойқан сөзін,\nҮн-түнсіз кетті қадап Дүйсен көзін.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мариям сол айқайдан сескенді де,
\nСол жерден - оқшау барып тұр қалтырап.
\nЕсітіп Ыдырыстың сойқан сөзін,
\nҮн-түнсіз кетті қадап Дүйсен көзін.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 319,
"type": "paragraph",
"text": "Ызалы жас біткенді сол бір сәтте\nБилеген толқынымен қандай сезім?\nЖандары, жаңа естіген сол әнді аңсап,\nЖөнелді жас өрендер қолдай самсап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ызалы жас біткенді сол бір сәтте
\nБилеген толқынымен қандай сезім?
\nЖандары, жаңа естіген сол әнді аңсап,
\nЖөнелді жас өрендер қолдай самсап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 320,
"type": "paragraph",
"text": "Үніндей ереуілдің осы бір ән\nТербеліп түнгі ауылға жаңа жар сап,\nМариям есін жиып, бастап әнді,\nЖәрмеңке жас өмірмен ән аттанды.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үніндей ереуілдің осы бір ән
\nТербеліп түнгі ауылға жаңа жар сап,
\nМариям есін жиып, бастап әнді,
\nЖәрмеңке жас өмірмен ән аттанды.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 321,
"type": "paragraph",
"text": "Ыдырыс бұлт бүркеніп кел басында,\nТепсініп жалғыз езі тұрып қалды.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ыдырыс бұлт бүркеніп кел басында,
\nТепсініп жалғыз езі тұрып қалды.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 322,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 323,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ЖҰТ",
"html": "<h2>ЖҰТ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 324,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 325,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "І",
"html": "<h2>І</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 326,
"type": "paragraph",
"text": "Қыс келді бұлың қырға басын сілкіп,\nҚыраулы қабағынан ашу бүркіп,\nДаланың келді ежелгі шапқыншысы,\nАқ боран апыр-топыр аң шұбыртып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қыс келді бұлың қырға басын сілкіп,
\nҚыраулы қабағынан ашу бүркіп,
\nДаланың келді ежелгі шапқыншысы,
\nАқ боран апыр-топыр аң шұбыртып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 327,
"type": "paragraph",
"text": "Бұл қырды қиырсыз бір ұлан-байтақ,\nКеткендей анталаған боран жайпап,\nҚар ұйтқып, шудасынан қалың бұлттың\nҚаптаған буралардай басын шайқап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұл қырды қиырсыз бір ұлан-байтақ,
\nКеткендей анталаған боран жайпап,
\nҚар ұйтқып, шудасынан қалың бұлттың
\nҚаптаған буралардай басын шайқап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 328,
"type": "paragraph",
"text": "Бейбіт қыр белеңіне түсті бүлік,\nЖалаңдап айдаһардай қыс құтырып,\nСабалап обаларды, молаларды,\nДалада тентек боран жүр ысқырып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бейбіт қыр белеңіне түсті бүлік,
\nЖалаңдап айдаһардай қыс құтырып,
\nСабалап обаларды, молаларды,
\nДалада тентек боран жүр ысқырып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 329,
"type": "paragraph",
"text": "Жәндік те, жануар да, жортқан аң да,\nЖай тауып тұра алмаған бұл жапанда.\nАсыр сап алапат қар, долы құйын,\nБилеген жер төпелеп жоталарда!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жәндік те, жануар да, жортқан аң да,
\nЖай тауып тұра алмаған бұл жапанда.
\nАсыр сап алапат қар, долы құйын,
\nБилеген жер төпелеп жоталарда!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 330,
"type": "paragraph",
"text": "Сұрапыл соққан сондай бұрқасында,\nБір шал жүр Тұщы көлдің қырқасында.\nМұз қаңбақ секілді бұл қалтаң қарттың,\nБүрсеңдеп үш-төрт қара жүр қасында.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сұрапыл соққан сондай бұрқасында,
\nБір шал жүр Тұщы көлдің қырқасында.
\nМұз қаңбақ секілді бұл қалтаң қарттың,
\nБүрсеңдеп үш-төрт қара жүр қасында.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 331,
"type": "paragraph",
"text": "Боз қырау бетін бүркеп, қарлы кірпік.\nКигені шидем - шекпен — бәрі жыртық.\nМұз қатып,қабағына бүкшиген шал,\nҚазып жүр қалбалаңдап қарды күртік.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Боз қырау бетін бүркеп, қарлы кірпік.
\nКигені шидем - шекпен — бәрі жыртық.
\nМұз қатып,қабағына бүкшиген шал,
\nҚазып жүр қалбалаңдап қарды күртік.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 332,
"type": "paragraph",
"text": "Қазады, қардың тоңы мүлде қатты,\nАқ құйын толастамай бұрқап атты,\nТәлтіреп төрт сиыры бұғып төмен,\nІздейді қар астынан қылтанақты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қазады, қардың тоңы мүлде қатты,
\nАқ құйын толастамай бұрқап атты,
\nТәлтіреп төрт сиыры бұғып төмен,
\nІздейді қар астынан қылтанақты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 333,
"type": "paragraph",
"text": "Апыр-ау. бұл неткен қыс, сұм селебе!\nСоғып түр өршеленіп мұнша неге?\nБолса да наурыз айы әлі боран,\nМал шіркін қырыла ма, малшы өле ме?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Апыр-ау. бұл неткен қыс, сұм селебе!
\nСоғып түр өршеленіп мұнша неге?
\nБолса да наурыз айы әлі боран,
\nМал шіркін қырыла ма, малшы өле ме?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 334,
"type": "paragraph",
"text": "Қыс ерте қырға жапқан мұз қанатын,\nТаусылған мал азығы — аз ғана тым,\nЕжелден жарлы малшы — сорлы ,малшы,\nҚырдың да қау, түктерін аз алатын.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қыс ерте қырға жапқан мұз қанатын,
\nТаусылған мал азығы — аз ғана тым,
\nЕжелден жарлы малшы — сорлы ,малшы,
\nҚырдың да қау, түктерін аз алатын.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 335,
"type": "paragraph",
"text": "Үкен де шөптен ерте болып жұрдай,\nЖүр міне, шырматылып сорға мұндай.\n«Малсыздың күні қаран»деген сорлы,\nЖұлқынды жаны малда тұратындай.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үкен де шөптен ерте болып жұрдай,
\nЖүр міне, шырматылып сорға мұндай.
\n«Малсыздың күні қаран»деген сорлы,
\nЖұлқынды жаны малда тұратындай.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 336,
"type": "paragraph",
"text": "Қарды ашып, жегізгелі жердің түгін,\nТалай күн аласұрып, көрмей тыным,\nБүгжеңдеп жапанда жүр күйгелек шал,\nБоран да құтырынып тұрды бүгін.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қарды ашып, жегізгелі жердің түгін,
\nТалай күн аласұрып, көрмей тыным,
\nБүгжеңдеп жапанда жүр күйгелек шал,
\nБоран да құтырынып тұрды бүгін.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 337,
"type": "paragraph",
"text": "Боран да соқты бүгін құтырынып,\nҚар басқан төбелерді түтіп ұрып.\nЫсқырып өрен құйын ойнақтайды,\nЕркіндеп ен далада өкім құрып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Боран да соқты бүгін құтырынып,
\nҚар басқан төбелерді түтіп ұрып.
\nЫсқырып өрен құйын ойнақтайды,
\nЕркіндеп ен далада өкім құрып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 338,
"type": "paragraph",
"text": "Жалаңдап, қар саусағын.жаза жылжи,\nШертеді айдалада азалы күй,\nҮскірік сұрапылды сол асыр\nДалаға таратқандай азап ылғи.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жалаңдап, қар саусағын.жаза жылжи,
\nШертеді айдалада азалы күй,
\nҮскірік сұрапылды сол асыр
\nДалаға таратқандай азап ылғи.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 339,
"type": "paragraph",
"text": "Бір жақта бота боздап түйе шөгіп,\nҚалды ма боран көміп, иесі өліп?\nБір жақта шұрқыраған жылқы даусы,\nҚамаған әлдеқайда қасқыр төніп.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бір жақта бота боздап түйе шөгіп,
\nҚалды ма боран көміп, иесі өліп?
\nБір жақта шұрқыраған жылқы даусы,
\nҚамаған әлдеқайда қасқыр төніп.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 340,
"type": "paragraph",
"text": "Ұлиды, маңырайды, мөңірейді,\nАйнала ақ перделі — көрінбейді.\nҮкен жүр кеш түссе де, тек малдары\nСау болса — өзі өлсе де көнді мейлі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ұлиды, маңырайды, мөңірейді,
\nАйнала ақ перделі — көрінбейді.
\nҮкен жүр кеш түссе де, тек малдары
\nСау болса — өзі өлсе де көнді мейлі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 341,
"type": "paragraph",
"text": "Айнала әр төбеде әркім әлек,\nАлысқан асау қыспен бәрі бөлек. ,\nМал бақ қан талай жанды илеп боран,\nОсылай кемген талай қарға бөлеп.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Айнала әр төбеде әркім әлек,
\nАлысқан асау қыспен бәрі бөлек. ,
\nМал бақ қан талай жанды илеп боран,
\nОсылай кемген талай қарға бөлеп.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 342,
"type": "paragraph",
"text": "Ежелден кедей сорлы малы аз ғана,\nСол малы күн көрісі жалғыз ғана.\nКәсіп жоқ, егін де жоқ, жарлы қазақ,\nЖанындай малын жауға алғыза ма?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ежелден кедей сорлы малы аз ғана,
\nСол малы күн көрісі жалғыз ғана.
\nКәсіп жоқ, егін де жоқ, жарлы қазақ,
\nЖанындай малын жауға алғыза ма?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 343,
"type": "paragraph",
"text": "Ышқынып долы боран тағы үдейді,\nБасқандай бар даланы жау үрейлі,\nМүскін шал төрт, сиырын тағы иіріп,\nӨзі де қалтырайды, дірілдейді.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ышқынып долы боран тағы үдейді,
\nБасқандай бар даланы жау үрейлі,
\nМүскін шал төрт, сиырын тағы иіріп,
\nӨзі де қалтырайды, дірілдейді.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 344,
"type": "paragraph",
"text": "Іздейді кімнен көмек?— Жауыз бәрі,\nНәріңді тартып алар ауыздағы.\nКөлгір көп әншейінде, ал қырсықта\nСорлының қиналады жалғыз жаны.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Іздейді кімнен көмек?— Жауыз бәрі,
\nНәріңді тартып алар ауыздағы.
\nКөлгір көп әншейінде, ал қырсықта
\nСорлының қиналады жалғыз жаны.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 345,
"type": "paragraph",
"text": "Осы, бір мал күйреген құрғыр қыста,\nҮкен де барып еді Ыдырысқа,\nСұрады содан көмек — бес байлам шөп...\n(Жүретін санап оны бір туысқа)",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осы, бір мал күйреген құрғыр қыста,
\nҮкен де барып еді Ыдырысқа,
\nСұрады содан көмек — бес байлам шөп...
\n(Жүретін санап оны бір туысқа)
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 346,
"type": "paragraph",
"text": "Бораннан төңірек бұрқырады.\n«Сор кедей бұзылды ма шырқың тағы?\nБұзық бір ұлың бар ғой, құр есіріп,\nОрыстың жүрген шырмап шытырмағы.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бораннан төңірек бұрқырады.
\n«Сор кедей бұзылды ма шырқың тағы?
\nБұзық бір ұлың бар ғой, құр есіріп,
\nОрыстың жүрген шырмап шытырмағы.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 347,
"type": "paragraph",
"text": "Құтқарам, бұл пәледен, соны көндір,\nБетімен келмей кетіп, не ғып ол жүр?\nЖылқымды бақсын ұлың, өзің мал бақ.\nМалыма қос малыңды!»— деді келгір.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құтқарам, бұл пәледен, соны көндір,
\nБетімен келмей кетіп, не ғып ол жүр?
\nЖылқымды бақсын ұлың, өзің мал бақ.
\nМалыма қос малыңды!»— деді келгір.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 348,
"type": "paragraph",
"text": "Кетсе де изеп басын, ол көнбеді,\n«Қалай бұл, қыңыр бала өр кеуделі?»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кетсе де изеп басын, ол көнбеді,
\n«Қалай бұл, қыңыр бала өр кеуделі?»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 349,
"type": "paragraph",
"text": "— Жалынба қу болысқа, өлсе де мал,",
"html": "— Жалынба қу болысқа, өлсе де мал,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 350,
"type": "paragraph",
"text": "Сен үшін сол азапқа кенем!— деді.\n«Шыдаңыз, өлсе де мал, кеніңіз!»—деп,\nКеткен-ді село жақ қ а қорек іздеп.\nКеп болды, тіпті бүгін шапқын боран",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сен үшін сол азапқа кенем!— деді.
\n«Шыдаңыз, өлсе де мал, кеніңіз!»—деп,
\nКеткен-ді село жақ қ а қорек іздеп.
\nКеп болды, тіпті бүгін шапқын боран
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 351,
"type": "paragraph",
"text": "Лап қойды қалың жаудай тізбек - тізбек.\nЖапанның бұлан-талан қиырлары.\nАқ топан толқындады, құйындады.\nШіліктей иілді шал, шыр айналып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Лап қойды қалың жаудай тізбек - тізбек.
\nЖапанның бұлан-талан қиырлары.
\nАқ топан толқындады, құйындады.
\nШіліктей иілді шал, шыр айналып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 352,
"type": "paragraph",
"text": "Сілкініп, сүмеңдеді сиырлары.\nСыйынып тәңірісіне енді Үкен:\n«Уа құдай рақымыңды күтем, күтем.\nСақта бұл сиырымды — несібемді,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сілкініп, сүмеңдеді сиырлары.
\nСыйынып тәңірісіне енді Үкен:
\n«Уа құдай рақымыңды күтем, күтем.
\nСақта бұл сиырымды — несібемді,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 353,
"type": "paragraph",
"text": "Мені ая, боранды бас, мынау төтен!»\nЖауабын тыңдамады қыңыр құдай.\nҚаһарлы төкті боран бұрынғыдай.\nБір сиыр құлап түсті,— сол боранның",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мені ая, боранды бас, мынау төтен!»
\nЖауабын тыңдамады қыңыр құдай.
\nҚаһарлы төкті боран бұрынғыдай.
\nБір сиыр құлап түсті,— сол боранның
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 354,
"type": "paragraph",
"text": "Өшіккен Үкенге қас бұйрығыңдай.\nСиырды бүркеп боран иірілді.\nКебінге орағандай құйын қырды,\nАлдында қалтаң қарттың ширық атып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өшіккен Үкенге қас бұйрығыңдай.
\nСиырды бүркеп боран иірілді.
\nКебінге орағандай құйын қырды,
\nАлдында қалтаң қарттың ширық атып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 355,
"type": "paragraph",
"text": "Ақ басты жыландарша жиырылды.\nКөріп шал дене мүздап дірілдеді,\nЖас парлап, ерітіп мұзын түріндегі,\nҚұшақтап сол сиырды сұлап жатқан,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ақ басты жыландарша жиырылды.
\nКөріп шал дене мүздап дірілдеді,
\nЖас парлап, ерітіп мұзын түріндегі,
\nҚұшақтап сол сиырды сұлап жатқан,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 356,
"type": "paragraph",
"text": "Кемсеңдеп еріндері күбірлеп:\n«Бейбақпын, құдіретіңді танымаған.\nСақта сен, ая мені, талып барам.\nСақта сен, сиырымды әулие езің,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кемсеңдеп еріндері күбірлеп:
\n«Бейбақпын, құдіретіңді танымаған.
\nСақта сен, ая мені, талып барам.
\nСақта сен, сиырымды әулие езің,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 357,
"type": "paragraph",
"text": "Табындым енді саған тәңір боран!»",
"html": "Табындым енді саған тәңір боран!»
",
"tags": []
},
{
"index": 358,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 359,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІІ",
"html": "<h2>ІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 360,
"type": "paragraph",
"text": "Жатса да азап зары араласып,\nБытырап әр еңіске қонған лашық,\nАстында ақ боранның шайқалып тұр,\nТүндігін, туырлығын тау қар басып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жатса да азап зары араласып,
\nБытырап әр еңіске қонған лашық,
\nАстында ақ боранның шайқалып тұр,
\nТүндігін, туырлығын тау қар басып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 361,
"type": "paragraph",
"text": "Малшының құрым киіз баспанасы,\nҚұрысын сыры көрген бес қарасы.\nБебеуін қағып кемпір, аяз қысқан,\nӘр үйдің шырылдаған жас баласы.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Малшының құрым киіз баспанасы,
\nҚұрысын сыры көрген бес қарасы.
\nБебеуін қағып кемпір, аяз қысқан,
\nӘр үйдің шырылдаған жас баласы.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 362,
"type": "paragraph",
"text": "Құрсаған киіз үйді аяз, мұз, қар,\nІшінде алты ай қысты азынап зар,\nСол үйде қалтырайды малшы жұрты,\nБойларын буып ылғи азап ызғар.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құрсаған киіз үйді аяз, мұз, қар,
\nІшінде алты ай қысты азынап зар,
\nСол үйде қалтырайды малшы жұрты,
\nБойларын буып ылғи азап ызғар.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 363,
"type": "paragraph",
"text": "Мінеки, қараша үйде шеткерек бір,\nБүкшиіп от басында отыр кемпір.\nКүн-түні қи - тезекті тұмандатып,\nАлысқан сорлы кемпір отпенен құр,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мінеки, қараша үйде шеткерек бір,
\nБүкшиіп от басында отыр кемпір.
\nКүн-түні қи - тезекті тұмандатып,
\nАлысқан сорлы кемпір отпенен құр,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 364,
"type": "paragraph",
"text": "Бықсиды улап көзді, жүректі жеп,\nЖанбайды үрлесе де дымқыл тезек.\nАл сырттан аяз боран үйді сабап,\nЫшқынып ысқырады қағып безек.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бықсиды улап көзді, жүректі жеп,
\nЖанбайды үрлесе де дымқыл тезек.
\nАл сырттан аяз боран үйді сабап,
\nЫшқынып ысқырады қағып безек.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 365,
"type": "paragraph",
"text": "Үйдің де үзіктері құрым - жырым,\nҚап-қара күйе басқан туырлығын!\nҚырау көз керегенің сағанағы,\nТүндіктен қылаңдатқан қар құйрығын.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үйдің де үзіктері құрым - жырым,
\nҚап-қара күйе басқан туырлығын!
\nҚырау көз керегенің сағанағы,
\nТүндіктен қылаңдатқан қар құйрығын.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 366,
"type": "paragraph",
"text": "Сол бір үй, секілді.бір сірі тулақ,\nСабайды сабау құйын секіріп-ақ.\nМайысып тал қабырға уықтары,\nШаңырақ шеру шертіп тұр сықырлап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сол бір үй, секілді.бір сірі тулақ,
\nСабайды сабау құйын секіріп-ақ.
\nМайысып тал қабырға уықтары,
\nШаңырақ шеру шертіп тұр сықырлап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 367,
"type": "paragraph",
"text": "Келгендей қалың бір жау қырдан шұбап,\nАнталап тұрғандай бір аңдар[шулап.\nСол үйдің жығылғандай іргесіне,\nАлыстан.үсіп келген адам жылап,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Келгендей қалың бір жау қырдан шұбап,
\nАнталап тұрғандай бір аңдар[шулап.
\nСол үйдің жығылғандай іргесіне,
\nАлыстан.үсіп келген адам жылап,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 368,
"type": "paragraph",
"text": "Осылай ыңырсиды, өкіреді...\nКемпірдің айрылғандай көкірегі,\nКүрсініп Дүйсені мен байғұс шалды\nОйлап бір сүмірейіп отыр еді.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осылай ыңырсиды, өкіреді...
\nКемпірдің айрылғандай көкірегі,
\nКүрсініп Дүйсені мен байғұс шалды
\nОйлап бір сүмірейіп отыр еді.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 369,
"type": "paragraph",
"text": "Малдарын жел алды ма, жын алды ма?\nӨзін де көміп боран жоғалды ма?\nСәріден бермен әлі шалы да жоқ ,\nӘлегі асып кетті боранның да.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Малдарын жел алды ма, жын алды ма?
\nӨзін де көміп боран жоғалды ма?
\nСәріден бермен әлі шалы да жоқ ,
\nӘлегі асып кетті боранның да.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 370,
"type": "paragraph",
"text": "Соны ойлап кемпір байғұс отыр еді,\nОйласа, айрылғандай көкірегі.\nСорасын көзіндегі сүртіп қойды,\nОшаққа төніп тағы от үрледі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Соны ойлап кемпір байғұс отыр еді,
\nОйласа, айрылғандай көкірегі.
\nСорасын көзіндегі сүртіп қойды,
\nОшаққа төніп тағы от үрледі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 371,
"type": "paragraph",
"text": "Есіктен кірді міне, аппақ қарлы\nАрқалап алып келді ақсақалды.\nБұл келген Дүйсен еді, үсінген сол\nӘкесін. жылытуға отқа апарды.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Есіктен кірді міне, аппақ қарлы
\nАрқалап алып келді ақсақалды.
\nБұл келген Дүйсен еді, үсінген сол
\nӘкесін. жылытуға отқа апарды.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 372,
"type": "paragraph",
"text": "Сорлы шал үскірікте ісініпті,\nДомбығып, бұзылыпты түсі тіпті.\nМұз қатқан бет - аузына, қол қимылсыз.\nАяқ та жансыз, дене ісініпті.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сорлы шал үскірікте ісініпті,
\nДомбығып, бұзылыпты түсі тіпті.
\nМұз қатқан бет - аузына, қол қимылсыз.
\nАяқ та жансыз, дене ісініпті.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 373,
"type": "paragraph",
"text": "— Шешетай, отты қыздыр жылдамырақ ,",
"html": "— Шешетай, отты қыздыр жылдамырақ ,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 374,
"type": "paragraph",
"text": "Адасып кетіпті әкем үйден жырақ .\nҚырқадан түссем бері бір сиырға\nСүйеніп, малшы байғұс, түр қалтырап.\nҰшыпты сұрапылда бір сиыры, .",
"html": "<div class=\"poem-block\">Адасып кетіпті әкем үйден жырақ .
\nҚырқадан түссем бері бір сиырға
\nСүйеніп, малшы байғұс, түр қалтырап.
\nҰшыпты сұрапылда бір сиыры, .
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 375,
"type": "paragraph",
"text": "Құрбаны құдіреттің бұл биылғы.\nӘкелдім өзін әрең мінгестіріп,\nҚұрысын, малшы күні қилы-қилы!\nКөнерміз қырылса да қалған қара,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құрбаны құдіреттің бұл биылғы.
\nӘкелдім өзін әрең мінгестіріп,
\nҚұрысын, малшы күні қилы-қилы!
\nКөнерміз қырылса да қалған қара,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 376,
"type": "paragraph",
"text": "Тірлігің екеуіңнің арман ғана.\nСау болса аяқ-қолым, Ақсұр атым,\nШешетай, қор болам деп қорғалама,\nДостығы жақсы адамның жоғала ма,—",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тірлігің екеуіңнің арман ғана.
\nСау болса аяқ-қолым, Ақсұр атым,
\nШешетай, қор болам деп қорғалама,
\nДостығы жақсы адамның жоғала ма,—
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 377,
"type": "paragraph",
"text": "Жарты қап тары берді Жагор аға.\nҚимастан берді бізге, өзі жарлы,\nҚұдай да мұндай бізге жар бола ма?!\nАз;шөпті танысымнан алдым сұрап,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жарты қап тары берді Жагор аға.
\nҚимастан берді бізге, өзі жарлы,
\nҚұдай да мұндай бізге жар бола ма?!
\nАз;шөпті танысымнан алдым сұрап,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 378,
"type": "paragraph",
"text": "Басқа мал қырылса да атым, бірақ\nСау қалсын! Көктем келе көшеміз біз,\nБарамыз село жақ қ а жақынырақ...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Басқа мал қырылса да атым, бірақ
\nСау қалсын! Көктем келе көшеміз біз,
\nБарамыз село жақ қ а жақынырақ...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 379,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 380,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІІІ",
"html": "<h2>ІІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 381,
"type": "paragraph",
"text": "Сезілді бүгін ғана көктем лебі,\nТықыр жер жатыр жаңа көктегелі.\nАрқаға аузын ашқан ақ борандар\nАңдай бір қырды жайпап еткен еді.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сезілді бүгін ғана көктем лебі,
\nТықыр жер жатыр жаңа көктегелі.
\nАрқаға аузын ашқан ақ борандар
\nАңдай бір қырды жайпап еткен еді.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 382,
"type": "paragraph",
"text": "Созылды жылдағыдан қыс биылғы,\nЫсқаяқ, үскірік қар, жер құйынды.\nКөп заман шұбатылып соғып ылғи,\nЖалмаған жалан, қырды, кең қиырлы.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Созылды жылдағыдан қыс биылғы,
\nЫсқаяқ, үскірік қар, жер құйынды.
\nКөп заман шұбатылып соғып ылғи,
\nЖалмаған жалан, қырды, кең қиырлы.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 383,
"type": "paragraph",
"text": "Даланы аш бораны тістей тонап,\nАшпаған ашулы аспан қыстай қабақ.\nКөктемде көктен қарлы нөсер бұрқан,\nЖағалай қырды басты мұз тайғанақ.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Даланы аш бораны тістей тонап,
\nАшпаған ашулы аспан қыстай қабақ.
\nКөктемде көктен қарлы нөсер бұрқан,
\nЖағалай қырды басты мұз тайғанақ.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 384,
"type": "paragraph",
"text": "Ілінбей ауызына жердің түгі,\nАпатқа ұшыраған қыр түлігі.\nЕжелден табиғаттың даламызда\nЖасайтын малшы жұртқа бұл бүлігі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ілінбей ауызына жердің түгі,
\nАпатқа ұшыраған қыр түлігі.
\nЕжелден табиғаттың даламызда
\nЖасайтын малшы жұртқа бұл бүлігі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 385,
"type": "paragraph",
"text": "Қайрат жоқ, амалда жоқ қорғануға,\nҚорғансыз қыры жалаң сорларына,\nҚыс қамын ойламаған онда малшы,\nТебіннен талшық тілей сол малына.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қайрат жоқ, амалда жоқ қорғануға,
\nҚорғансыз қыры жалаң сорларына,
\nҚыс қамын ойламаған онда малшы,
\nТебіннен талшық тілей сол малына.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 386,
"type": "paragraph",
"text": "Қырылды қыруар мал осы жұттан,\nТалайдың малы түгіл, басын жұтқан\nҚазақты құтқармаған қатал тағдыр,\nОл кезде табиғатқа — масылдықтан.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қырылды қыруар мал осы жұттан,
\nТалайдың малы түгіл, басын жұтқан
\nҚазақты құтқармаған қатал тағдыр,
\nОл кезде табиғатқа — масылдықтан.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 387,
"type": "paragraph",
"text": "Мәз болып қыбырлаған тай-тулаққа,\nТалшығын таба алмаған талма - уақта.\nОсылай ата-баба өткен екен,\nТапсырып мал тағдырын табиғатқа!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мәз болып қыбырлаған тай-тулаққа,
\nТалшығын таба алмаған талма - уақта.
\nОсылай ата-баба өткен екен,
\nТапсырып мал тағдырын табиғатқа!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 388,
"type": "paragraph",
"text": "Мінеки,ағылған көш қыр белеңі,\nАйдаған бәрін, жұттың,дүрбелеңі.\nЫдырап ойға бірі, қырға бірі,\nӘр жаққа ауды ауылдың іргелері.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мінеки,ағылған көш қыр белеңі,
\nАйдаған бәрін, жұттың,дүрбелеңі.
\nЫдырап ойға бірі, қырға бірі,
\nӘр жаққа ауды ауылдың іргелері.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 389,
"type": "paragraph",
"text": "Алдымен алды шырма жұт кедейді,\nБайларға жұт даланы жұтса мейлі.\nЖүз малы өлсе, мың мал төлдеп қайта\nӨрбиді, өсіп тағы еселейді.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Алдымен алды шырма жұт кедейді,
\nБайларға жұт даланы жұтса мейлі.
\nЖүз малы өлсе, мың мал төлдеп қайта
\nӨрбиді, өсіп тағы еселейді.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 390,
"type": "paragraph",
"text": "Кедейдің кештері бұл құрым - құрақ,\nАлдында айдағаны арық - тұрақ.\nЖүздері жұтаң құрттың жүдеу, сылбыр,\nКеледі әрең басып, арып - құрап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кедейдің кештері бұл құрым - құрақ,
\nАлдында айдағаны арық - тұрақ.
\nЖүздері жұтаң құрттың жүдеу, сылбыр,
\nКеледі әрең басып, арып - құрап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 391,
"type": "paragraph",
"text": "Боз інген бүрсең қағып, бота боздап,\nҚойлары жолда құлап жата жаздап,\nКөтерем сиырлары сирақтарын\nИіліп келеді әрең, сылти қозғап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Боз інген бүрсең қағып, бота боздап,
\nҚойлары жолда құлап жата жаздап,
\nКөтерем сиырлары сирақтарын
\nИіліп келеді әрең, сылти қозғап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 392,
"type": "paragraph",
"text": "Осылай жылжып жадау көш келеді,\nШұбырып бұл Дүйсеннің көшкен елі.\nҚырсықтан қыстан сорлап, қорек іздеп,\nЫғысып Нұра жаққа көшкен еді,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осылай жылжып жадау көш келеді,
\nШұбырып бұл Дүйсеннің көшкен елі.
\nҚырсықтан қыстан сорлап, қорек іздеп,
\nЫғысып Нұра жаққа көшкен еді,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 393,
"type": "paragraph",
"text": "Келеді бір түйеде Үкен міне,\nҚасында кемпірі де отыр бірге.\nАйрылған төрт сиырдан боран жалмап,\nӨршіген қайғысының оты мүлде.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Келеді бір түйеде Үкен міне,
\nҚасында кемпірі де отыр бірге.
\nАйрылған төрт сиырдан боран жалмап,
\nӨршіген қайғысының оты мүлде.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 394,
"type": "paragraph",
"text": "Түйенің үстінде қарт теңселеді,\nБәрінің түскен бірдей еңселері.\nДүйсен де ат үстінде ойға батқан,\nКөрем деп алдан қандай әуселені.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Түйенің үстінде қарт теңселеді,
\nБәрінің түскен бірдей еңселері.
\nДүйсен де ат үстінде ойға батқан,
\nКөрем деп алдан қандай әуселені.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 395,
"type": "paragraph",
"text": "Тек қана қырғын жұттың кесірінен,\nӘкесі'келе жатыр көшіп әрең.\nНұраның жағасынан жай таба ма,\nҰнасып Жагорлардың кәсібімен?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тек қана қырғын жұттың кесірінен,
\nӘкесі'келе жатыр көшіп әрең.
\nНұраның жағасынан жай таба ма,
\nҰнасып Жагорлардың кәсібімен?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 396,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 397,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІV",
"html": "<h2>ІV</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 398,
"type": "paragraph",
"text": "Жел шымшып секіреді жасыл Нұра,\nАу салған балық шыңы ашындыра.\nКөктемде еркелейді ойнап солай,\nҚұпия сырласқандай ғашығына.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жел шымшып секіреді жасыл Нұра,
\nАу салған балық шыңы ашындыра.
\nКөктемде еркелейді ойнап солай,
\nҚұпия сырласқандай ғашығына.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 399,
"type": "paragraph",
"text": "Кешіп жүр сол өзенді бір топ адам,\nҚұрық сап ағын суға толқындаған.\nҚұрығы — торлы сүзбе түспей соған\nБалықтар су ішінде топырлаған.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кешіп жүр сол өзенді бір топ адам,
\nҚұрық сап ағын суға толқындаған.
\nҚұрығы — торлы сүзбе түспей соған
\nБалықтар су ішінде топырлаған.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 400,
"type": "paragraph",
"text": "Бұлардың бірі орыс, бірі қазақ ,\nБұл жерге айдап келген бәрін азап.\nҚосылды Жагорларға бұл жағада\nАуылдан, ауған кедей арып ұзақ.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұлардың бірі орыс, бірі қазақ ,
\nБұл жерге айдап келген бәрін азап.
\nҚосылды Жагорларға бұл жағада
\nАуылдан, ауған кедей арып ұзақ.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 401,
"type": "paragraph",
"text": "Бірнеше лашық орнап жар басына,\nКиіз үй, шым құжыра жалғасуда.\nЫрысы бәрінің де бұл көктемде,\nӨзеннің қылдырықтай арнасында.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бірнеше лашық орнап жар басына,
\nКиіз үй, шым құжыра жалғасуда.
\nЫрысы бәрінің де бұл көктемде,
\nӨзеннің қылдырықтай арнасында.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 402,
"type": "paragraph",
"text": "Үкен де жүр осында сүзіп балық,\nШулары балықшының қызық анық.\nГулесіп сөйлеседі, күліседі,\nТор тастап, тереңінен жүзіп барып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үкен де жүр осында сүзіп балық,
\nШулары балықшының қызық анық.
\nГулесіп сөйлеседі, күліседі,
\nТор тастап, тереңінен жүзіп барып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 403,
"type": "paragraph",
"text": "Жағадан табылғандай жақын аулы,\nҰмытқан жүдеулікті, жабырқауды.\nЖагор, қарт болып риза бұл жұртына,\nКүлімдеп тастап суға жатыр ауды.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жағадан табылғандай жақын аулы,
\nҰмытқан жүдеулікті, жабырқауды.
\nЖагор, қарт болып риза бұл жұртына,
\nКүлімдеп тастап суға жатыр ауды.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 404,
"type": "paragraph",
"text": "Сөйледі Үкенге де күлімсіреп:",
"html": "Сөйледі Үкенге де күлімсіреп:
",
"tags": []
},
{
"index": 405,
"type": "paragraph",
"text": "— Ал Үкен, ауға шортан ілінсе тек —",
"html": "— Ал Үкен, ауға шортан ілінсе тек —
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 406,
"type": "paragraph",
"text": "Бір қойым қоздады деп қуана бер, .\nОйлама,шалда ғой деп ырыс - тілек...\nЖымиды езу тартып оған Үкен,\n«Суда да ырзық - кәсіп болады екен!»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бір қойым қоздады деп қуана бер, .
\nОйлама,шалда ғой деп ырыс - тілек...
\nЖымиды езу тартып оған Үкен,
\n«Суда да ырзық - кәсіп болады екен!»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 407,
"type": "paragraph",
"text": "Келгенде түйесінен түспеп еді,\n«Малы жоқ қоныс па,— деп, бұл мекен»\nӘйтсе де Жагор досы жайып құшақ,\nҚабылдап мінезбенен жайдары - шат,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Келгенде түйесінен түспеп еді,
\n«Малы жоқ қоныс па,— деп, бұл мекен»
\nӘйтсе де Жагор досы жайып құшақ,
\nҚабылдап мінезбенен жайдары - шат,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 408,
"type": "paragraph",
"text": "Көтерген қам көңілін қарт Үкеннің,\nТар үйі кең жайлауға жайнап ұқсап:\nТүсініп, бір-бірінің наз мұңын да,\nАз ғана бөліп берді азығын да,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көтерген қам көңілін қарт Үкеннің,
\nТар үйі кең жайлауға жайнап ұқсап:
\nТүсініп, бір-бірінің наз мұңын да,
\nАз ғана бөліп берді азығын да,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 409,
"type": "paragraph",
"text": "Үкен қарт - қайғырса да төрт - қара үшін,\nКөндігіп қалып еді қазір мұнда...\nАл ұлы өзеннің шет жағасынан,\nТам үйді салып жатты қалап шымнан.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үкен қарт - қайғырса да төрт - қара үшін,
\nКөндігіп қалып еді қазір мұнда...
\nАл ұлы өзеннің шет жағасынан,
\nТам үйді салып жатты қалап шымнан.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 410,
"type": "paragraph",
"text": "«Құрысын қыстыгүні киіз лашық!»\nДеп талай бұдан бұрын ол ашынған.\nКөктем шат, ән шырқаған құс шуылдап,\nБұл жаға болды оған гүл шырын бақ.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Құрысын қыстыгүні киіз лашық!»
\nДеп талай бұдан бұрын ол ашынған.
\nКөктем шат, ән шырқаған құс шуылдап,
\nБұл жаға болды оған гүл шырын бақ.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 411,
"type": "paragraph",
"text": "Көнді әке тұрақтауға осы жерде,\nКірісті Дүйсен іске құлшынып-ақ...\nЖазғыз - ақ ішінде бір үміт тәтті,\nБір кетпей жүрегінен ұйып қапты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көнді әке тұрақтауға осы жерде,
\nКірісті Дүйсен іске құлшынып-ақ...
\nЖазғыз - ақ ішінде бір үміт тәтті,
\nБір кетпей жүрегінен ұйып қапты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 412,
"type": "paragraph",
"text": "Сүйемін... Бірақ қайтіп... Бар-ау бөгет...\nДеген ой қиялында құйындатты.\nБылтыр күз қайтқан түнде Ащы көлден\nҚұшағын Мариямға ашып келген,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сүйемін... Бірақ қайтіп... Бар-ау бөгет...
\nДеген ой қиялында құйындатты.
\nБылтыр күз қайтқан түнде Ащы көлден
\nҚұшағын Мариямға ашып келген,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 413,
"type": "paragraph",
"text": "Қымсынып. әлденеге қыз тартынып.\nЛүпілін жүрегінің басып келген.\nЖігіттің арманы да ауыр еді,\nШырмады жұттың биыл әбігері,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қымсынып. әлденеге қыз тартынып.
\nЛүпілін жүрегінің басып келген.
\nЖігіттің арманы да ауыр еді,
\nШырмады жұттың биыл әбігері,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 414,
"type": "paragraph",
"text": "Көргенде Мариямды мұңға батып.\nЖүр еді ойы толқып әрі-бері.\nСақтап бір жас үмітін күн көзіне\nЖиектен.келе жатыр қыз өзі де.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көргенде Мариямды мұңға батып.
\nЖүр еді ойы толқып әрі-бері.
\nСақтап бір жас үмітін күн көзіне
\nЖиектен.келе жатыр қыз өзі де.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 415,
"type": "paragraph",
"text": "Дүйсеннің ұйып қалды жүрегіне,\nҚыз көркі, наз дауысы, мінезі де...\nЖарқылдап қыз сәулесі көзіндегі,\nЖігіттің ұшқындады сезімдері,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Дүйсеннің ұйып қалды жүрегіне,
\nҚыз көркі, наз дауысы, мінезі де...
\nЖарқылдап қыз сәулесі көзіндегі,
\nЖігіттің ұшқындады сезімдері,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 416,
"type": "paragraph",
"text": "Үмітін сақтап Дүйсен тұрды қызға,\nСүюдің сәтіне де әзір еді...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үмітін сақтап Дүйсен тұрды қызға,
\nСүюдің сәтіне де әзір еді...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 417,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 418,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ШЫРМАУ",
"html": "<h2>ШЫРМАУ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 419,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 420,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "І",
"html": "<h2>І</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 421,
"type": "paragraph",
"text": "Аулақта, ар жағына Ащы көлдің,\nБір сарын,тұр еңсесін басып елдің,\nШу шығып сегіз қанат сұрғылт үйден\nСүреңін кетіргендей жасыл белдің.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Аулақта, ар жағына Ащы көлдің,
\nБір сарын,тұр еңсесін басып елдің,
\nШу шығып сегіз қанат сұрғылт үйден
\nСүреңін кетіргендей жасыл белдің.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 422,
"type": "paragraph",
"text": "Жат сөздер түсініксіз, сарнау шулар,\nКеудесін зіл басқандай зорға шығар.\nШаншылып отыр сонда көк өрімдер,\nТорланған түнек түсті молдасы бар.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жат сөздер түсініксіз, сарнау шулар,
\nКеудесін зіл басқандай зорға шығар.
\nШаншылып отыр сонда көк өрімдер,
\nТорланған түнек түсті молдасы бар.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 423,
"type": "paragraph",
"text": "Түнеріп қара бұлттай отыр молда,\nТүксиіп қарап қойып Оң мен солға.\nҚұдайдың өзі ұстатып кеткендей - ақ,\nӘсілі ақ таяғы түспей қолда.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Түнеріп қара бұлттай отыр молда,
\nТүксиіп қарап қойып Оң мен солға.
\nҚұдайдың өзі ұстатып кеткендей - ақ,
\nӘсілі ақ таяғы түспей қолда.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 424,
"type": "paragraph",
"text": "Шәкірттер;жамырасып үн шығарған,\nАйтылып жатыр міңгір ағуз - әлхам,\nҚадалып құмырсқа із иректерге,\nҚозыдай көгенделіп көздер талған.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шәкірттер;жамырасып үн шығарған,
\nАйтылып жатыр міңгір ағуз - әлхам,
\nҚадалып құмырсқа із иректерге,
\nҚозыдай көгенделіп көздер талған.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 425,
"type": "paragraph",
"text": "Оқыса, ежелері бас қатырған,\nҚиын бір құпия ма осы құран?\nАрабқа сатылған ба жұмбақ құдай.\nҚазаққа түсініксіз, сыры тұман.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Оқыса, ежелері бас қатырған,
\nҚиын бір құпия ма осы құран?
\nАрабқа сатылған ба жұмбақ құдай.
\nҚазаққа түсініксіз, сыры тұман.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 426,
"type": "paragraph",
"text": "Көрінбей білмегенге бүркеніші,\nЖайылған елімізге дерт өрісі.\nАсылы, құралы не, құраны не?—\nАрабтың ескі мылжың ертегісі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көрінбей білмегенге бүркеніші,
\nЖайылған елімізге дерт өрісі.
\nАсылы, құралы не, құраны не?—
\nАрабтың ескі мылжың ертегісі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 427,
"type": "paragraph",
"text": "Халқымның қамау болы төрлеуіне,\nОрауға дүлей діннің өрмегіне,\nҚырықаяқ қыбырыңдай құж әріптің,\nБір кезде елім сорын көрмеді ме?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Халқымның қамау болы төрлеуіне,
\nОрауға дүлей діннің өрмегіне,
\nҚырықаяқ қыбырыңдай құж әріптің,
\nБір кезде елім сорын көрмеді ме?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 428,
"type": "paragraph",
"text": "Уыз ми, ұшқыр қиял, жас кезімде\nАзабы;осы әріптің түсті өзіме\n«Әліптен» «биге» дейін бір ай жүріп,\nКүндерім жас балалық етті езіле.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Уыз ми, ұшқыр қиял, жас кезімде
\nАзабы;осы әріптің түсті өзіме
\n«Әліптен» «биге» дейін бір ай жүріп,
\nКүндерім жас балалық етті езіле.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 429,
"type": "paragraph",
"text": "Айтылмай тіл бұралып әлхам - аят,\nҮстіме төніп талай қалған таяқ.\nСол шағым өткен зая еске түссе,\nӨкшем, ойға батам өзімді аяп...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Айтылмай тіл бұралып әлхам - аят,
\nҮстіме төніп талай қалған таяқ.
\nСол шағым өткен зая еске түссе,
\nӨкшем, ойға батам өзімді аяп...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 430,
"type": "paragraph",
"text": "Әріпті алдындағы әрең көріп,\nОсы үйде сорға батып отыр Өрік.\nТорға бір түскен құстай жаутаңдайды,\nБасынан қызық думан кетіп ерік.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әріпті алдындағы әрең көріп,
\nОсы үйде сорға батып отыр Өрік.
\nТорға бір түскен құстай жаутаңдайды,
\nБасынан қызық думан кетіп ерік.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 431,
"type": "paragraph",
"text": "Былтырғы Ащы көлдің басындағы\nКүй мен би, орыс әні, жас жырлары\nКөрінді Ыдырысқа зор бәле боп,\nҚатулы қас-қабағы ашылмады.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Былтырғы Ащы көлдің басындағы
\nКүй мен би, орыс әні, жас жырлары
\nКөрінді Ыдырысқа зор бәле боп,
\nҚатулы қас-қабағы ашылмады.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 432,
"type": "paragraph",
"text": "Тұтанды ежелгі сұм ашулары, «Немене,\nжын ойнақтың басынғаны,\nСәпелек орыс қызы ауылымда,\nСайтанның сабақтарын тасығаны?!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тұтанды ежелгі сұм ашулары, «Немене,
\nжын ойнақтың басынғаны,
\nСәпелек орыс қызы ауылымда,
\nСайтанның сабақтарын тасығаны?!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 433,
"type": "paragraph",
"text": "Үкеннің азғын ұлы,\nБазар құлым.\nТұсымнан даурықтырды дозақ үнін.\nБилепті, Өрік қыз да, бұзылыпты",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үкеннің азғын ұлы,
\nБазар құлым.
\nТұсымнан даурықтырды дозақ үнін.
\nБилепті, Өрік қыз да, бұзылыпты
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 434,
"type": "paragraph",
"text": "Бетінше жіберіппін, жазам — мұным!\nСоны айтып әдетінше күні бұрын,\nКіжініп түйді сойқан жұдырығын.\nЗығыры қайнап сол бір жас біткенге,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бетінше жіберіппін, жазам — мұным!
\nСоны айтып әдетінше күні бұрын,
\nКіжініп түйді сойқан жұдырығын.
\nЗығыры қайнап сол бір жас біткенге,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 435,
"type": "paragraph",
"text": "Төндірді Өрікке де зіл құрығын.\nОсыны кеңескенде қазіретпен:\n«Сұмдарға орысшылап азып кеткен,\nҮйрету керек дінді!—деген соң ол,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Төндірді Өрікке де зіл құрығын.
\nОсыны кеңескенде қазіретпен:
\n«Сұмдарға орысшылап азып кеткен,
\nҮйрету керек дінді!—деген соң ол,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 436,
"type": "paragraph",
"text": "Аулында медресені әзір еткен.\nАлыстан молданы әкеп бір сүмелек,\nҚорқытып құдайменен салып әлек,\nКөк өрім гүлдей жасты көгендеп ол,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Аулында медресені әзір еткен.
\nАлыстан молданы әкеп бір сүмелек,
\nҚорқытып құдайменен салып әлек,
\nКөк өрім гүлдей жасты көгендеп ол,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 437,
"type": "paragraph",
"text": "Қамаған сол бір үйге сыры бөлек.",
"html": "Қамаған сол бір үйге сыры бөлек.
",
"tags": []
},
{
"index": 438,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 439,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІІ",
"html": "<h2>ІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 440,
"type": "paragraph",
"text": "Айрылып, еркіндіктен, мәз күлкіден,\nАда боп ән мен биден, наз үміттен,\nСарғайып отыр Өрік бұл қапаста,\nҚайғырып тағдырына өзін күткен,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Айрылып, еркіндіктен, мәз күлкіден,
\nАда боп ән мен биден, наз үміттен,
\nСарғайып отыр Өрік бұл қапаста,
\nҚайғырып тағдырына өзін күткен,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 441,
"type": "paragraph",
"text": "Бақыты, еркіндігі болды аз-ақ,\nБасына енді міне теңді дұзақ.\nЫдырыс сұқты көзбен қараушы еді,\nҚыз өтсе үй алдынан, тұрып ұзақ,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бақыты, еркіндігі болды аз-ақ,
\nБасына енді міне теңді дұзақ.
\nЫдырыс сұқты көзбен қараушы еді,
\nҚыз өтсе үй алдынан, тұрып ұзақ,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 442,
"type": "paragraph",
"text": "Ісі жоқ жастықпен де, қызықпен де,\nОйлаған қу құлқынды бұзық пенде.\nАйтыпты анасына; «Қызыңды бақ,\nҚожа — мен жемісіңді үзіп жеуге!»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ісі жоқ жастықпен де, қызықпен де,
\nОйлаған қу құлқынды бұзық пенде.
\nАйтыпты анасына; «Қызыңды бақ,
\nҚожа — мен жемісіңді үзіп жеуге!»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 443,
"type": "paragraph",
"text": "Жасырды ана сырды жалғызынан,\nОсылай жас киікке ор қазылған,\nШалынып кезбе күбір құлағына,\nЖүзінен қашты қыздың алқызыл қан.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жасырды ана сырды жалғызынан,
\nОсылай жас киікке ор қазылған,
\nШалынып кезбе күбір құлағына,
\nЖүзінен қашты қыздың алқызыл қан.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 444,
"type": "paragraph",
"text": "Көнсе де дүниенің азабына,\nКөнеді қайтып сұмның мазағына?\nБасында сорлы қыздың қилы қиял,\nҚайда жүр мұңдасатын Базары да?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көнсе де дүниенің азабына,
\nКөнеді қайтып сұмның мазағына?
\nБасында сорлы қыздың қилы қиял,
\nҚайда жүр мұңдасатын Базары да?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 445,
"type": "paragraph",
"text": "Кең жер жоқ, жырлайтын бір мұңын шырқап.\nБәрі отыр, мағынасыз үнмен шулап.\n«Қорықса діннен, маған тез көнер!»—деп,\nЫдырыс қойды мұнда, қызды - шырмап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кең жер жоқ, жырлайтын бір мұңын шырқап.
\nБәрі отыр, мағынасыз үнмен шулап.
\n«Қорықса діннен, маған тез көнер!»—деп,
\nЫдырыс қойды мұнда, қызды - шырмап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 446,
"type": "paragraph",
"text": "Биыл жұт — ниетіне болғандай тап,\nБайыды ол, жегідей бір жұртты жайлап.\nҚұлқыны ауды енді жас тоқалға,\nМекеге баруды да жүрген ойлап...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Биыл жұт — ниетіне болғандай тап,
\nБайыды ол, жегідей бір жұртты жайлап.
\nҚұлқыны ауды енді жас тоқалға,
\nМекеге баруды да жүрген ойлап...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 447,
"type": "paragraph",
"text": "Ал Базар сол бір кешкі сауық үшін,\nҚатыгез қожасынан тауып қысым,\nҚашып бір кетіп еді, білді ме екен,\nӨрікке төнген мынау қауіпті шын?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ал Базар сол бір кешкі сауық үшін,
\nҚатыгез қожасынан тауып қысым,
\nҚашып бір кетіп еді, білді ме екен,
\nӨрікке төнген мынау қауіпті шын?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 448,
"type": "paragraph",
"text": "Әлхамға қарамады ынтасын сап,\nЖүрегі еркін шақты отыр аңсап,\nБұлдырап қара көзі, басы меңзіп,\nӘріптер құмырсқадай өрді самсап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әлхамға қарамады ынтасын сап,
\nЖүрегі еркін шақты отыр аңсап,
\nБұлдырап қара көзі, басы меңзіп,
\nӘріптер құмырсқадай өрді самсап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 449,
"type": "paragraph",
"text": "Мыңғырлап айтты молда ағузыны,\nӨрмегі қыз.қиялдың тағы үзілді,\nАл.бір үн жете қалды құлағына\nҚай жақтан, толғады кім нәзік үнді?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мыңғырлап айтты молда ағузыны,
\nӨрмегі қыз.қиялдың тағы үзілді,
\nАл.бір үн жете қалды құлағына
\nҚай жақтан, толғады кім нәзік үнді?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 450,
"type": "paragraph",
"text": "Құпия сырмен ғана баяулатқан\nШықты екен сызылып ән қ а қ аулақтан?\nКөретін жасынан қыз ән-күйді артық,\nАятын молдекесі айтып шұлғып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құпия сырмен ғана баяулатқан
\nШықты екен сызылып ән қ а қ аулақтан?
\nКөретін жасынан қыз ән-күйді артық,
\nАятын молдекесі айтып шұлғып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 451,
"type": "paragraph",
"text": "Көңілсіз әлхамдардан, аяттардан.\nЖығылды жайнамазға етіп құлдық.\nМұндайда қыз епті ғой еленбеуге,\nАқырын үйден шығып кетті жылжып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көңілсіз әлхамдардан, аяттардан.
\nЖығылды жайнамазға етіп құлдық.
\nМұндайда қыз епті ғой еленбеуге,
\nАқырын үйден шығып кетті жылжып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 452,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 453,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІІІ",
"html": "<h2>ІІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 454,
"type": "paragraph",
"text": "Оятып ұйқысынан кең даланы,\nАспанның арай берді алтын таңы.\nҮстінен түнек зіл сырып тастап,\nҒашық жер күн жарына жаутаңдады.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Оятып ұйқысынан кең даланы,
\nАспанның арай берді алтын таңы.
\nҮстінен түнек зіл сырып тастап,
\nҒашық жер күн жарына жаутаңдады.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 455,
"type": "paragraph",
"text": "Жасырын жүгіріп жел қағып сыбыр,\nТамаша тақ лебінен тасыды сыр.\nКеріліп буырыл бел, боз бетеге,—\nШық қонған ақша гүлін сілікті қыр.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жасырын жүгіріп жел қағып сыбыр,
\nТамаша тақ лебінен тасыды сыр.
\nКеріліп буырыл бел, боз бетеге,—
\nШық қонған ақша гүлін сілікті қыр.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 456,
"type": "paragraph",
"text": "Күн құмар бозша торғай алақайлап,\nШыр - шырлап аспанына дүзді сайрап,\nҚызыл күн сәукелелі келіншектей,\nЖарқ етті боз отаудан көзі жайнап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Күн құмар бозша торғай алақайлап,
\nШыр - шырлап аспанына дүзді сайрап,
\nҚызыл күн сәукелелі келіншектей,
\nЖарқ етті боз отаудан көзі жайнап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 457,
"type": "paragraph",
"text": "Адырдан үш салтанаты түсті төмен.\nКүн жақтан көтеріліп ескен әуен,\nЕкі қыз, екі жігіт келе жатыр,\nСол күндей жалын атып түстерінен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Адырдан үш салтанаты түсті төмен.
\nКүн жақтан көтеріліп ескен әуен,
\nЕкі қыз, екі жігіт келе жатыр,
\nСол күндей жалын атып түстерінен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 458,
"type": "paragraph",
"text": "Үреймен түнде жортқан,.қазір бірақ,\nШаттық нұр кездерінде тұр жарқырап.\nДүйсеннің өр дауысы даланы алып,\nКеледі жаны сүйген әнді шырқап:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үреймен түнде жортқан,.қазір бірақ,
\nШаттық нұр кездерінде тұр жарқырап.
\nДүйсеннің өр дауысы даланы алып,
\nКеледі жаны сүйген әнді шырқап:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 459,
"type": "paragraph",
"text": "«Қыз емес, қыздың аты қызыл бидай,\nҚыз үшін түнде жорттым сөзін қимай»,—\nДегенде, көтереді шырқап бәрі,\nЖар сүйген, жандарының қызығыңдай:",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Қыз емес, қыздың аты қызыл бидай,
\nҚыз үшін түнде жорттым сөзін қимай»,—
\nДегенде, көтереді шырқап бәрі,
\nЖар сүйген, жандарының қызығыңдай:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 460,
"type": "paragraph",
"text": "«Ахау - айдай,\nҚызыл бидай,\nБұралып тал шыбықтай,\nЖолда тұрғай...»",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Ахау - айдай,
\nҚызыл бидай,
\nБұралып тал шыбықтай,
\nЖолда тұрғай...»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 461,
"type": "paragraph",
"text": "Жастықтың аңсары еркін, ізгі,\nҚыздырған бұл ән талай ертіп бізді,\nМариям, Дүйсен,\nБазар айтып соны,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жастықтың аңсары еркін, ізгі,
\nҚыздырған бұл ән талай ертіп бізді,
\nМариям, Дүйсен,
\nБазар айтып соны,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 462,
"type": "paragraph",
"text": "Келеді алып қашып Өрік қызды...\nАуылдан шеттеп Базар жүрген жақта,\nШалынған Өрік жайлы сыр құлаққа.\nҚайғырып сорға батқан сүйікті үшін,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Келеді алып қашып Өрік қызды...
\nАуылдан шеттеп Базар жүрген жақта,
\nШалынған Өрік жайлы сыр құлаққа.
\nҚайғырып сорға батқан сүйікті үшін,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 463,
"type": "paragraph",
"text": "Шыдамай мінді Базар сол күн атқа.\nАсығыс Дүйсендерге келіп жеткен;\nШерткенде ғашық мұңын, ол жүректен,\nМариям торға түскен Өрікті аяп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шыдамай мінді Базар сол күн атқа.
\nАсығыс Дүйсендерге келіп жеткен;
\nШерткенде ғашық мұңын, ол жүректен,
\nМариям торға түскен Өрікті аяп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 464,
"type": "paragraph",
"text": "Жүрегін Дүйсеннің де елжіреткен:",
"html": "Жүрегін Дүйсеннің де елжіреткен:
",
"tags": []
},
{
"index": 465,
"type": "paragraph",
"text": "— Көн, Базар, бейнетке де, қуғынға да,",
"html": "— Көн, Базар, бейнетке де, қуғынға да,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 466,
"type": "paragraph",
"text": "Жігітке ғашық зары — қайғы ғана.\nҚұтқар тез, сорлы қызды сол бұғаудан,\nҚорғайды құшағы кең айдын дала!..\nОсыған ұйып бәрі, буып белді,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жігітке ғашық зары — қайғы ғана.
\nҚұтқар тез, сорлы қызды сол бұғаудан,
\nҚорғайды құшағы кең айдын дала!..
\nОсыған ұйып бәрі, буып белді,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 467,
"type": "paragraph",
"text": "Ащы көл жағасына суыт келді.\nСызылып Мариямның жеткен әні —\nЖаршы боп сөлі сұр үйге суық реңді,\nЖапқанда Ащы көлге түн қанатын,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ащы көл жағасына суыт келді.
\nСызылып Мариямның жеткен әні —
\nЖаршы боп сөлі сұр үйге суық реңді,
\nЖапқанда Ащы көлге түн қанатын,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 468,
"type": "paragraph",
"text": "Өрікке тосып Базар тұрған атын,\nТіл қатпай мінгесті де кетті қашып,\nЕжелден қыз осылай ұрланатын.\nБілдірмей бейуақытта басқан ізді,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өрікке тосып Базар тұрған атын,
\nТіл қатпай мінгесті де кетті қашып,
\nЕжелден қыз осылай ұрланатын.
\nБілдірмей бейуақытта басқан ізді,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 469,
"type": "paragraph",
"text": "Аялап тек құшағын ашқан түзді.\nКеледі қуанысып төрт сырлас жан.\nЫдырыс білмей қалды қашқан қызды.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Аялап тек құшағын ашқан түзді.
\nКеледі қуанысып төрт сырлас жан.
\nЫдырыс білмей қалды қашқан қызды.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 470,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 471,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІV",
"html": "<h2>ІV</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 472,
"type": "paragraph",
"text": "Келеді екеу-екеу өзді-өзімен,\nҚұпия, үміт жайнап кездерінен.\nЖылысып Базар, Өрік озып алға,\nДүйсенге оңашада сөз берілген:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Келеді екеу-екеу өзді-өзімен,
\nҚұпия, үміт жайнап кездерінен.
\nЖылысып Базар, Өрік озып алға,
\nДүйсенге оңашада сөз берілген:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 473,
"type": "paragraph",
"text": "«Қарашы, екеуінің жарасуын,\nБақытты - ау, тапқан солай жар ғашығын.\nАйтайын, Марияшым оңашада,\nСырымның жүректегі бар асылын.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Қарашы, екеуінің жарасуын,
\nБақытты - ау, тапқан солай жар ғашығын.
\nАйтайын, Марияшым оңашада,
\nСырымның жүректегі бар асылын.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 474,
"type": "paragraph",
"text": "Айтуға әлденеше оқталып ем,\nЖанымда сәулең жанып жатқанымен\nКөзіңнен, әндеріңнен от алсам да\nАйта алмай ащы мұңды - тоқталып ем.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Айтуға әлденеше оқталып ем,
\nЖанымда сәулең жанып жатқанымен
\nКөзіңнен, әндеріңнен от алсам да
\nАйта алмай ащы мұңды - тоқталып ем.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 475,
"type": "paragraph",
"text": "Даланың дарқан өскен түлегімін,\nӨзіңе аян менің бұл өмірім,\nТаба алмай шын бақытты, армандарым\nТүбінде тулап жатыр жүрегімнің.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Даланың дарқан өскен түлегімін,
\nӨзіңе аян менің бұл өмірім,
\nТаба алмай шын бақытты, армандарым
\nТүбінде тулап жатыр жүрегімнің.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 476,
"type": "paragraph",
"text": "Расында арманым көп сыры терең,\nӨзіме оты лаулап көрінбеген,\nКүйігім өршіп кетті — жұтап елім,\nЕжелгі сүр қырсықтың сорыменен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Расында арманым көп сыры терең,
\nӨзіме оты лаулап көрінбеген,
\nКүйігім өршіп кетті — жұтап елім,
\nЕжелгі сүр қырсықтың сорыменен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 477,
"type": "paragraph",
"text": "Тар жолда тоғыстырған тағдыр өзі,\nӨнеге — әкелердің ақ мінезі,\nҰнап ең бұрын жылы жүрегіңмен,\nӘніңнің әнеугі бір; тартты сөзі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тар жолда тоғыстырған тағдыр өзі,
\nӨнеге — әкелердің ақ мінезі,
\nҰнап ең бұрын жылы жүрегіңмен,
\nӘніңнің әнеугі бір; тартты сөзі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 478,
"type": "paragraph",
"text": "Жаныма әнмен тәтті ұяладың,\nАрналған әлдекімге қиял әнің?\nБірақ та ойлап сені, Марияжан,\nТүндерде ұйқы көрмей оянамын.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жаныма әнмен тәтті ұяладың,
\nАрналған әлдекімге қиял әнің?
\nБірақ та ойлап сені, Марияжан,
\nТүндерде ұйқы көрмей оянамын.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 479,
"type": "paragraph",
"text": "Қызысың өзге жұрттың биік кеуде\nАсылсың әніңмен де, көркіңмен де,\nБір бейбақ бақташының баласымын,\nШексіз тек сүйем десем, ерітем бе?—",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қызысың өзге жұрттың биік кеуде
\nАсылсың әніңмен де, көркіңмен де,
\nБір бейбақ бақташының баласымын,
\nШексіз тек сүйем десем, ерітем бе?—
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 480,
"type": "paragraph",
"text": "Деп Дүйсен, мөлдір қара көзін қадап,\nКүткендей лебінен бір өзіне бақ,\nТелмірді Мариямға жауап тілеп,-\nЖалындап жүрегінде сезім талап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Деп Дүйсен, мөлдір қара көзін қадап,
\nКүткендей лебінен бір өзіне бақ,
\nТелмірді Мариямға жауап тілеп,-
\nЖалындап жүрегінде сезім талап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 481,
"type": "paragraph",
"text": "Жаутаңдап қыз да сол кез қарап еді,\nЖігіттің қандай'күшті жан әлегі?\nҚуарып, тез қызарып қоңыр жүзі,\nАлқынып шыққан шапшаң және демі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жаутаңдап қыз да сол кез қарап еді,
\nЖігіттің қандай'күшті жан әлегі?
\nҚуарып, тез қызарып қоңыр жүзі,
\nАлқынып шыққан шапшаң және демі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 482,
"type": "paragraph",
"text": "Күрсініп сөйлеп кетті Мариям да:",
"html": "Күрсініп сөйлеп кетті Мариям да:
",
"tags": []
},
{
"index": 483,
"type": "paragraph",
"text": "— Оңаша, аулақтағы бұл қиянда.",
"html": "— Оңаша, аулақтағы бұл қиянда.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 484,
"type": "paragraph",
"text": "Тұрмыстың әуресімен, қапылықпен,\nӨзім де түстім талай әр қиялға.\nКөңілсіз жағадағы жетім бұлбұл\nСекілді шырқағаным менің мұң жыр.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тұрмыстың әуресімен, қапылықпен,
\nӨзім де түстім талай әр қиялға.
\nКөңілсіз жағадағы жетім бұлбұл
\nСекілді шырқағаным менің мұң жыр.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 485,
"type": "paragraph",
"text": "Сергітіп жаны жүдеу ата-ананы,\nӘн айтып көтерілген көңіл құрғыр.\nСолардың жалғыз қалған серігімін,\nАулақпын желігінен жырдың.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сергітіп жаны жүдеу ата-ананы,
\nӘн айтып көтерілген көңіл құрғыр.
\nСолардың жалғыз қалған серігімін,
\nАулақпын желігінен жырдың.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 486,
"type": "paragraph",
"text": "Әнімнің сыры терең ағындарын,\nҚиядан тап болдың да сен ұғындың.\nБайқадым,, табындың сен, ән сазына,\nСол еді бойымдағы бар қазына,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әнімнің сыры терең ағындарын,
\nҚиядан тап болдың да сен ұғындың.
\nБайқадым,, табындың сен, ән сазына,
\nСол еді бойымдағы бар қазына,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 487,
"type": "paragraph",
"text": "Қостың үн менің жұмбақ әуеніме,\nБаладың естілмеген жар назына.\nҰнады маған ұшқыр дауысың да,\nҚосылған қырдың сонау алысында.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қостың үн менің жұмбақ әуеніме,
\nБаладың естілмеген жар назына.
\nҰнады маған ұшқыр дауысың да,
\nҚосылған қырдың сонау алысында.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 488,
"type": "paragraph",
"text": "Менің де көңіл құсым құштар еді,\nӘн сүйген сол жүрекпен табысуға.\nАулақпын жұрты өзге деп жатсынудан,\nЕстіп мен қырдан талай шат, сұлу ән,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Менің де көңіл құсым құштар еді,
\nӘн сүйген сол жүрекпен табысуға.
\nАулақпын жұрты өзге деп жатсынудан,
\nЕстіп мен қырдан талай шат, сұлу ән,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 489,
"type": "paragraph",
"text": "Таң қалғам құдіретіне қыр даусының,\nШалқыған адамының ақ сырынан.\nСүйемін сені, бірақ көнеміз бе?...\nТүскенде өңшең залым күндеп ізге,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Таң қалғам құдіретіне қыр даусының,
\nШалқыған адамының ақ сырынан.
\nСүйемін сені, бірақ көнеміз бе?...
\nТүскенде өңшең залым күндеп ізге,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 490,
"type": "paragraph",
"text": "Сұм тілдер сумаң қағып, бізді азғын деп.\nТаянса тағдыр зіл төне бізге.\nЖелдей бір есек қырда гуілдесе,\nАтадан азып бізді туды десе,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сұм тілдер сумаң қағып, бізді азғын деп.
\nТаянса тағдыр зіл төне бізге.
\nЖелдей бір есек қырда гуілдесе,
\nАтадан азып бізді туды десе,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 491,
"type": "paragraph",
"text": "Қосылып көрген жоқ деп орыс, қазақ\nЖан-жақтан дүлей күштер дүбірлесе.\nАта-ана,риза болмай, салып әлек,\nБіздерден безіп бір-ақ кетсе бөлек.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қосылып көрген жоқ деп орыс, қазақ
\nЖан-жақтан дүлей күштер дүбірлесе.
\nАта-ана,риза болмай, салып әлек,
\nБіздерден безіп бір-ақ кетсе бөлек.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 492,
"type": "paragraph",
"text": "Дұғамен күңіреніп мешіт, шіркеу,\nБіздерге мәңгі қарғыс айтса нәлет,\nСонда біз болмаймыз ба қуғын, бейбақ,\nОсыған кенесің бе, көрдің бе ойлап?—",
"html": "<div class=\"poem-block\">Дұғамен күңіреніп мешіт, шіркеу,
\nБіздерге мәңгі қарғыс айтса нәлет,
\nСонда біз болмаймыз ба қуғын, бейбақ,
\nОсыған кенесің бе, көрдің бе ойлап?—
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 493,
"type": "paragraph",
"text": "Дегенде жігіт жаны тебіреніп,\nСөзін де бастап еді толқындай қап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Дегенде жігіт жаны тебіреніп,
\nСөзін де бастап еді толқындай қап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 494,
"type": "paragraph",
"text": "— Соны ойлап бөгеліп ем, шынын айтсам.",
"html": "— Соны ойлап бөгеліп ем, шынын айтсам.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 495,
"type": "paragraph",
"text": "Кенеттен Қарадырдан құйындап шаң.\nҚуғыншы келіп қалды...\nҚол ұстасып,\nЕкеуі бір қопаға кірді шапшаң...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кенеттен Қарадырдан құйындап шаң.
\nҚуғыншы келіп қалды...
\nҚол ұстасып,
\nЕкеуі бір қопаға кірді шапшаң...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 496,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 497,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "V",
"html": "<h2>V</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 498,
"type": "paragraph",
"text": "Батты күн, алтын сәуле сүңгіп тарап,\nҚұрымдай бұлттарды жамылды алап.\nЖабығып жар басында Үкен тұрды,\nКешіккен баласының жолын қарап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Батты күн, алтын сәуле сүңгіп тарап,
\nҚұрымдай бұлттарды жамылды алап.
\nЖабығып жар басында Үкен тұрды,
\nКешіккен баласының жолын қарап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 499,
"type": "paragraph",
"text": "Шаңдатып бейбіт, бұлдыр кең алапты,\nСалт атты суыт жүріп. келе жатты.\nҰлына ұқсамайды, бұл кім екен?\nБейуақта келеді бұл неге қатты?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шаңдатып бейбіт, бұлдыр кең алапты,
\nСалт атты суыт жүріп. келе жатты.
\nҰлына ұқсамайды, бұл кім екен?
\nБейуақта келеді бұл неге қатты?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 500,
"type": "paragraph",
"text": "Тұлғасы қорқынышты, түрі сұсты,\nЖаушыдай жүрісінің сыры күшті.\nАрбиған ат үстінде алпамсадай,\nҮкен тез тани кетті Ыдырысты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тұлғасы қорқынышты, түрі сұсты,
\nЖаушыдай жүрісінің сыры күшті.
\nАрбиған ат үстінде алпамсадай,
\nҮкен тез тани кетті Ыдырысты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 501,
"type": "paragraph",
"text": "Келді де сәлемдеспей сөйлеп кетті:",
"html": "Келді де сәлемдеспей сөйлеп кетті:
",
"tags": []
},
{
"index": 502,
"type": "paragraph",
"text": "— Сені кім осы жаққа сүмеңдетті?",
"html": "— Сені кім осы жаққа сүмеңдетті?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 503,
"type": "paragraph",
"text": "Жат жұртқа қоныс болған қазақ бар ма,\nКім көрген сендей сорлы сүмелекті?\nАтаның жолын аттап, келдің мұнда?\nОрыспен бірге тұру дінге күнә.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жат жұртқа қоныс болған қазақ бар ма,
\nКім көрген сендей сорлы сүмелекті?
\nАтаның жолын аттап, келдің мұнда?
\nОрыспен бірге тұру дінге күнә.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 504,
"type": "paragraph",
"text": "Ұлыңа әпермексің Жагор қызын,\nБолмақсың шоқынды мен енді құда.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ұлыңа әпермексің Жагор қызын,
\nБолмақсың шоқынды мен енді құда.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 505,
"type": "paragraph",
"text": "— Уа тәңірі, сақта мені, бұл тек ғайбат,",
"html": "— Уа тәңірі, сақта мені, бұл тек ғайбат,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 506,
"type": "paragraph",
"text": "Бұл жерге келді бізді жоқтық айдап.",
"html": "Бұл жерге келді бізді жоқтық айдап.
",
"tags": []
},
{
"index": 507,
"type": "paragraph",
"text": "— Жоқ, жалған, крестьян болмақсың сен,",
"html": "— Жоқ, жалған, крестьян болмақсың сен,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 508,
"type": "paragraph",
"text": "Жанымда соның қаупі жатыр қайнап!\nҚайда ұлың? Көрсет азғын, сұм шірікті,\nЕліме салды бүгін сол іріткі.\nАуылымда орысшалап дырду құрып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жанымда соның қаупі жатыр қайнап!
\nҚайда ұлың? Көрсет азғын, сұм шірікті,
\nЕліме салды бүгін сол іріткі.
\nАуылымда орысшалап дырду құрып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 509,
"type": "paragraph",
"text": "Шошытты аруақты, дінді, жұртты.\nБұл жақ қ а босты тыныш жатқан елім,\nСол азғын жүрегіне сапты әлегін.\nБазармен қашып кеше кетті Өрік,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шошытты аруақты, дінді, жұртты.
\nБұл жақ қ а босты тыныш жатқан елім,
\nСол азғын жүрегіне сапты әлегін.
\nБазармен қашып кеше кетті Өрік,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 510,
"type": "paragraph",
"text": "Өсіріп өзім үшін сақтап едім.\nҚайда екен, қаңғыбас құл?\nОларды сайтан желік оңдырмас бұл!\nБәрін де желіктірген сенің ұлың,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өсіріп өзім үшін сақтап едім.
\nҚайда екен, қаңғыбас құл?
\nОларды сайтан желік оңдырмас бұл!
\nБәрін де желіктірген сенің ұлың,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 511,
"type": "paragraph",
"text": "Орысқа ентелеген есуас бір...\nУа, тәңір, сүйегіме түсті таңба,\nНе істеймін мынау азғын туысқанға!\nБолмаспын жұртқа таба!—деп зілденіп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Орысқа ентелеген есуас бір...
\nУа, тәңір, сүйегіме түсті таңба,
\nНе істеймін мынау азғын туысқанға!
\nБолмаспын жұртқа таба!—деп зілденіп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 512,
"type": "paragraph",
"text": "Түйсінді алдындағы мүскін жанға:",
"html": "Түйсінді алдындағы мүскін жанға:
",
"tags": []
},
{
"index": 513,
"type": "paragraph",
"text": "— Азба сен, өз еліңді тезінен тап!",
"html": "— Азба сен, өз еліңді тезінен тап!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 514,
"type": "paragraph",
"text": "Қаңғырма, қасыма қон, сөзіме бақ.\nАлдыңа мал саламын,— ал ұлыңа\nӘперем қазақтың бір қызын қалап.\nКешірім сұрасын ол: менен, діннен,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қаңғырма, қасыма қон, сөзіме бақ.
\nАлдыңа мал саламын,— ал ұлыңа
\nӘперем қазақтың бір қызын қалап.
\nКешірім сұрасын ол: менен, діннен,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 515,
"type": "paragraph",
"text": "Безсін ол, Мариямнан енді мүлдем!\nБазарды ұстап берсін, жесірімді,\nӘкетіп, атағымды кірлеп жүрген.\nБілемін, азғындардың сыры бірге,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Безсін ол, Мариямнан енді мүлдем!
\nБазарды ұстап берсін, жесірімді,
\nӘкетіп, атағымды кірлеп жүрген.
\nБілемін, азғындардың сыры бірге,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 516,
"type": "paragraph",
"text": "Өршіді зілді өсек сыбыр күнде,\nБарамын кетіп міне ұлықтарға,\nАшынсам айдатамын Сібіріне!\nҰлыңды кендір жылдам, бар еліңе,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өршіді зілді өсек сыбыр күнде,
\nБарамын кетіп міне ұлықтарға,
\nАшынсам айдатамын Сібіріне!
\nҰлыңды кендір жылдам, бар еліңе,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 517,
"type": "paragraph",
"text": "Түспе сен ашуымның әлегіне!—\nСілтеп бір сары қамшысын кетті жүріп,\nСүңгіп тез қап-қара түн әлеміне.\nБұндайды естімеген бұрын тегі,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Түспе сен ашуымның әлегіне!—
\nСілтеп бір сары қамшысын кетті жүріп,
\nСүңгіп тез қап-қара түн әлеміне.
\nБұндайды естімеген бұрын тегі,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 518,
"type": "paragraph",
"text": "Үкен шал қалтырады, дірілдеді.\n«Қайдасың, қарғыс атқан қу жалғыз!» деп,\nБейуақта безектеді, күбірледі...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үкен шал қалтырады, дірілдеді.
\n«Қайдасың, қарғыс атқан қу жалғыз!» деп,
\nБейуақта безектеді, күбірледі...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 519,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 520,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "VІ",
"html": "<h2>VІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 521,
"type": "paragraph",
"text": "Ал Базар келіп қырдың алысынан,\nЖай тапқан хуторда бір танысынан.\nҚапада көзге түспей қалып еді,\nӨтсе де Ыдырыстар дәл тұсынан.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ал Базар келіп қырдың алысынан,
\nЖай тапқан хуторда бір танысынан.
\nҚапада көзге түспей қалып еді,
\nӨтсе де Ыдырыстар дәл тұсынан.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 522,
"type": "paragraph",
"text": "Содан соң тарап еді әр тарапқа,\nСерттесіп махаббатқа, ер талапқа.\nСырларын ата-анаға айту үшін,\nМария, Дүйсен кеткен Нұра жаққа.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Содан соң тарап еді әр тарапқа,
\nСерттесіп махаббатқа, ер талапқа.
\nСырларын ата-анаға айту үшін,
\nМария, Дүйсен кеткен Нұра жаққа.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 523,
"type": "paragraph",
"text": "Танысы Тимофей шал, келіп жеткен,\nБазар да білуші еді оны көптен.\nЖоқ іздеп жүрген кезде бұрын талай\nҮйіне осы қарттың қонып өткен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Танысы Тимофей шал, келіп жеткен,
\nБазар да білуші еді оны көптен.
\nЖоқ іздеп жүрген кезде бұрын талай
\nҮйіне осы қарттың қонып өткен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 524,
"type": "paragraph",
"text": "Ақ жарқын сол кісінің пейілін! біліп,\nӨрігін алып Базар келген кіріп,\nҚабылдап қария шал қуғындарды,\nБілдірген жылы жүзбен мейрімділік!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ақ жарқын сол кісінің пейілін! біліп,
\nӨрігін алып Базар келген кіріп,
\nҚабылдап қария шал қуғындарды,
\nБілдірген жылы жүзбен мейрімділік!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 525,
"type": "paragraph",
"text": "Күндерін айтып Базар көріп өткен,\nШалдың да қарт жүрегін тебіренткен,\nАрманды албырт шағы өзінің де,\nОсылай арпалысып өтті кекпен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Күндерін айтып Базар көріп өткен,
\nШалдың да қарт жүрегін тебіренткен,
\nАрманды албырт шағы өзінің де,
\nОсылай арпалысып өтті кекпен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 526,
"type": "paragraph",
"text": "Күреспен қуғыншылық көрген бейнет,\nКезінде отын сақтап жүргендей тек,\nӨріктің халін естіп өрши қалды,\nЕжелгі жүректегі сол зілдей кек:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Күреспен қуғыншылық көрген бейнет,
\nКезінде отын сақтап жүргендей тек,
\nӨріктің халін естіп өрши қалды,
\nЕжелгі жүректегі сол зілдей кек:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 527,
"type": "paragraph",
"text": "«Менің де жауыздарға кетті кегім,\nАлыспен өтті жастық отты лебім.\nКөргенде Ыдырыстай сойқандарды,\nЫзамен көтерілер көкірегім.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Менің де жауыздарға кетті кегім,
\nАлыспен өтті жастық отты лебім.
\nКөргенде Ыдырыстай сойқандарды,
\nЫзамен көтерілер көкірегім.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 528,
"type": "paragraph",
"text": "Жүзіндей жарқылдаған ақ алмастың,\nСүйсінем ерлігіне сендей жастың.\nШырағым қайсар бол да, қайрала бер,\nКүреске аяғыңды жаңа бастың.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жүзіндей жарқылдаған ақ алмастың,
\nСүйсінем ерлігіне сендей жастың.
\nШырағым қайсар бол да, қайрала бер,
\nКүреске аяғыңды жаңа бастың.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 529,
"type": "paragraph",
"text": "Сақта сең махаббаттың көркін, гүлін!\nСақта сен, жүрегіңнің еркіндігін.\nЖасыма не көрсең де, бақытың сол,\nЗаманның күреспенен көр тірлігін!»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сақта сең махаббаттың көркін, гүлін!
\nСақта сен, жүрегіңнің еркіндігін.
\nЖасыма не көрсең де, бақытың сол,
\nЗаманның күреспенен көр тірлігін!»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 530,
"type": "paragraph",
"text": "Тыңдады қарттың Базар бұл кеңесін,\nӨткізді бір талай күн бірге кешін.\nСөздері қарияның беріп сабақ,\nКөргендей бақытының шын елесін.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тыңдады қарттың Базар бұл кеңесін,
\nӨткізді бір талай күн бірге кешін.
\nСөздері қарияның беріп сабақ,
\nКөргендей бақытының шын елесін.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 531,
"type": "paragraph",
"text": "Ондайды естімеген өмірінде,\nСырына Базар ылғи берілуде.\nЖайраңдап өз үйіндей жайнап жүзі,\nТілегін айтып жатыр Өрігі де:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ондайды естімеген өмірінде,
\nСырына Базар ылғи берілуде.
\nЖайраңдап өз үйіндей жайнап жүзі,
\nТілегін айтып жатыр Өрігі де:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 532,
"type": "paragraph",
"text": "Базаш - ау, әлгі біздің Дүйсен қайда?\nЕркін бір масайрайтын осындайда.\nЖасқанып әлденеден жүргенше құр,\nСүйікті Марияшқа қосылмай ма?!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Базаш - ау, әлгі біздің Дүйсен қайда?
\nЕркін бір масайрайтын осындайда.
\nЖасқанып әлденеден жүргенше құр,
\nСүйікті Марияшқа қосылмай ма?!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 533,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 534,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "VІІ",
"html": "<h2>VІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 535,
"type": "paragraph",
"text": "Келеді Дүйсен міне, кетіп шыдам,\nАмалсыз жасырынып қуғыншыдан.\nКүйініп Мариямы қалды үйінде,—\nАдырда құлазыған күңгірт шыған.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Келеді Дүйсен міне, кетіп шыдам,
\nАмалсыз жасырынып қуғыншыдан.
\nКүйініп Мариямы қалды үйінде,—
\nАдырда құлазыған күңгірт шыған.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 536,
"type": "paragraph",
"text": "Қопадан айрылысып әр тарапқа,\nҮйіне қайтып Дүйсен барған шақта,\nҮркітіп үміттерін ұялаған,\nӘкесі айқай салды жар қабақта:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қопадан айрылысып әр тарапқа,
\nҮйіне қайтып Дүйсен барған шақта,
\nҮркітіп үміттерін ұялаған,
\nӘкесі айқай салды жар қабақта:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 537,
"type": "paragraph",
"text": "— Желігіп қаңғыбас ұл, не істеп келдің?",
"html": "— Желігіп қаңғыбас ұл, не істеп келдің?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 538,
"type": "paragraph",
"text": "Сұмдықты сумаң қақ қан ескермеппін.\nҚыз алған діні жаттан қазақ бар ма?\nТорына қалай түстің осы өрмектің?\nЖагорды дос көрсем де, болма құда,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сұмдықты сумаң қақ қан ескермеппін.
\nҚыз алған діні жаттан қазақ бар ма?
\nТорына қалай түстің осы өрмектің?
\nЖагорды дос көрсем де, болма құда,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 539,
"type": "paragraph",
"text": "Қыз алу діні жаттан болар күнә:\nЫдырыс кетті сөгіп, уа жасаған,\nМасқара болғаным - ау, ел алдында!...\nМариям дегенді қой, өшір үнді!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қыз алу діні жаттан болар күнә:
\nЫдырыс кетті сөгіп, уа жасаған,
\nМасқара болғаным - ау, ел алдында!...
\nМариям дегенді қой, өшір үнді!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 540,
"type": "paragraph",
"text": "Сұра бар, Ыдырыстан кешірімді,\nҰстап бер, қашқын анау Базар қуды,\nТигізбе, маған мұндар, кесіріңді.\nӘйтпесе, қарғыс айтып мен зілденем,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сұра бар, Ыдырыстан кешірімді,
\nҰстап бер, қашқын анау Базар қуды,
\nТигізбе, маған мұндар, кесіріңді.
\nӘйтпесе, қарғыс айтып мен зілденем,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 541,
"type": "paragraph",
"text": "Кетемін Ыдырысқа өзім!—деген.\nАйтса да Дүйсен шағым жүрегімен,\nТыңдамай әке байғұс безілдеген.\nАмалсыз үйден Дүйсен безіп аулақ,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кетемін Ыдырысқа өзім!—деген.
\nАйтса да Дүйсен шағым жүрегімен,
\nТыңдамай әке байғұс безілдеген.
\nАмалсыз үйден Дүйсен безіп аулақ,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 542,
"type": "paragraph",
"text": "Қиналды әкесінің сөзін ойлап.\n«Қисайды қисық әке, қыңыр құдай,\nБолыс түр, қара қаны қызып, қайнап».\nКеледі жортып жігіт Ақсұр атпен,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қиналды әкесінің сөзін ойлап.
\n«Қисайды қисық әке, қыңыр құдай,
\nБолыс түр, қара қаны қызып, қайнап».
\nКеледі жортып жігіт Ақсұр атпен,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 543,
"type": "paragraph",
"text": "Базарын іздеп сонау — алыс кеткен.\nСонымен сырласып бір шешпек еді,\nЖолдарын құтылудың, қасіреттен.\nМінеки асты белден, алды сағым,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Базарын іздеп сонау — алыс кеткен.
\nСонымен сырласып бір шешпек еді,
\nЖолдарын құтылудың, қасіреттен.
\nМінеки асты белден, алды сағым,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 544,
"type": "paragraph",
"text": "Алыстан жайнайды қыр, шағылса күн.\nКөкжиек көлдерінен қылаңдады,\nАз ғана қора-қопсы, малы шағын.\nЕжелден ел қонбаған бұл бір шыған,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Алыстан жайнайды қыр, шағылса күн.
\nКөкжиек көлдерінен қылаңдады,
\nАз ғана қора-қопсы, малы шағын.
\nЕжелден ел қонбаған бұл бір шыған,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 545,
"type": "paragraph",
"text": "Болатын аулақ жолдан, жолаушыдан.\nБірі бұл құлазыған көп белдердің,\nТаныс жер Дүйсенге де бұл жасынан.\n«Кімдер бұл, қоныстаған айдаланы?»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Болатын аулақ жолдан, жолаушыдан.
\nБірі бұл құлазыған көп белдердің,
\nТаныс жер Дүйсенге де бұл жасынан.
\n«Кімдер бұл, қоныстаған айдаланы?»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 546,
"type": "paragraph",
"text": "Немене алдына сап айдағаны?\nБір-екі түйе жеккен, сиыр жеккен,\nАқырын бетегені айналады.\nСағымнан соқа Дүзі жалтылдай қап,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Немене алдына сап айдағаны?
\nБір-екі түйе жеккен, сиыр жеккен,
\nАқырын бетегені айналады.
\nСағымнан соқа Дүзі жалтылдай қап,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 547,
"type": "paragraph",
"text": "Шаң ұшқан жерден туған жалындай тап.\nТаянса — жерді жыртып топ қазақ жүр,\nҚиқулап көліктерін жылдам айдап.\nКөрді де жер сауырлап жатқан жұртты,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шаң ұшқан жерден туған жалындай тап.
\nТаянса — жерді жыртып топ қазақ жүр,
\nҚиқулап көліктерін жылдам айдап.
\nКөрді де жер сауырлап жатқан жұртты,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 548,
"type": "paragraph",
"text": "Қуанып түсті шапшаң аттан тіпті.\nКүлімдеп сәлем берді бәріне де,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қуанып түсті шапшаң аттан тіпті.
\nКүлімдеп сәлем берді бәріне де,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 549,
"type": "paragraph",
"text": "— Береке болсын өнім, сәтті, құтты!—",
"html": "— Береке болсын өнім, сәтті, құтты!—
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 550,
"type": "paragraph",
"text": "Деп Дүйсен жөн сұрады налып көбі,\nКүрсініп әлденеге қалып еді.\nҚапсағай бойлы қарт бір қатты жауап,\nОның да әрең шықты ауыр лебі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Деп Дүйсен жөн сұрады налып көбі,
\nКүрсініп әлденеге қалып еді.
\nҚапсағай бойлы қарт бір қатты жауап,
\nОның да әрең шықты ауыр лебі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 551,
"type": "paragraph",
"text": "Жарлы бір ауыл едік, алыстағы,\nТұрмыстың қысқан бізді тар қыспағы,\nАз ғана - малды бағып азаппенен.\nТәңірдің түскен бізге қарғыс кәрі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жарлы бір ауыл едік, алыстағы,
\nТұрмыстың қысқан бізді тар қыспағы,
\nАз ғана - малды бағып азаппенен.
\nТәңірдің түскен бізге қарғыс кәрі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 552,
"type": "paragraph",
"text": "Құдайдың бізге ашылды тек араны,\nЖалмады малымызды жұт бораны.\nҚасқырдай қалды қауып Ыдырыс та,\nЖұттан да жаман тиіп жұртқа лаңы.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құдайдың бізге ашылды тек араны,
\nЖалмады малымызды жұт бораны.
\nҚасқырдай қалды қауып Ыдырыс та,
\nЖұттан да жаман тиіп жұртқа лаңы.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 553,
"type": "paragraph",
"text": "Қырылды аз ғана мал біз өсірген,\nҚағылды «қызыл бұзау» өңешінен.\nСол үшін қалған біраз тұяқтарды,\nБіздерден тартып алды сол есірген.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қырылды аз ғана мал біз өсірген,
\nҚағылды «қызыл бұзау» өңешінен.
\nСол үшін қалған біраз тұяқтарды,
\nБіздерден тартып алды сол есірген.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 554,
"type": "paragraph",
"text": "Содан: соң тентіредік бөтен жаққа,\nКедейді түсірмей ме жоқтық отқа,\nЖұттан соң жалаңдаған жарлы жақпай,\nШұбырып қала жақ қ а жатқан жоқ па?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Содан: соң тентіредік бөтен жаққа,
\nКедейді түсірмей ме жоқтық отқа,
\nЖұттан соң жалаңдаған жарлы жақпай,
\nШұбырып қала жақ қ а жатқан жоқ па?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 555,
"type": "paragraph",
"text": "Бар еді ақылды орыс тамырымыз,\nТалайғы таныс оған тағдырымыз,\nКеңесін айтушы еді мүсіркеп ол,\nТұйыққа тірелгенде тарығып біз.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бар еді ақылды орыс тамырымыз,
\nТалайғы таныс оған тағдырымыз,
\nКеңесін айтушы еді мүсіркеп ол,
\nТұйыққа тірелгенде тарығып біз.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 556,
"type": "paragraph",
"text": "Сол аяп халымызды, ақыл берді:\n(Кезген ғой өзі талай адыр - белді.)\n«Қойыңдар бұл бұйратқа, қорек мұнда,\nСүйіңдер пейілі кең — асыл жерді!»—",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сол аяп халымызды, ақыл берді:
\n(Кезген ғой өзі талай адыр - белді.)
\n«Қойыңдар бұл бұйратқа, қорек мұнда,
\nСүйіңдер пейілі кең — асыл жерді!»—
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 557,
"type": "paragraph",
"text": "Деп бізді тартты егін кәсібіне,\nҮйретті дән егудің тәсілін де.\nҚұрасып қалған-құтқан күш-көлікпен,\nЖатырмыз жер тырнала осы күнде.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Деп бізді тартты егін кәсібіне,
\nҮйретті дән егудің тәсілін де.
\nҚұрасып қалған-құтқан күш-көлікпен,
\nЖатырмыз жер тырнала осы күнде.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 558,
"type": "paragraph",
"text": "— Қария, құтты болсын талабыңыз,",
"html": "— Қария, құтты болсын талабыңыз,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 559,
"type": "paragraph",
"text": "Білмеппіз қасиетін даланың біз.\nМәз болып мал тістеген түктеріне,\nҚалдық қой қырсығына қамалып біз.\nІске сәт! Бастамасы игіліктің —",
"html": "<div class=\"poem-block\">Білмеппіз қасиетін даланың біз.
\nМәз болып мал тістеген түктеріне,
\nҚалдық қой қырсығына қамалып біз.
\nІске сәт! Бастамасы игіліктің —
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 560,
"type": "paragraph",
"text": "Ынтасын тартсын біздің қилы жұрттық.\nӨзім де қосыламын бұл кәсіпке,\nҚұтылсам шырмауынан қайғы - үміттің...\nДеді ол. Жайнап күнмен тұр мәз дала,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ынтасын тартсын біздің қилы жұрттық.
\nӨзім де қосыламын бұл кәсіпке,
\nҚұтылсам шырмауынан қайғы - үміттің...
\nДеді ол. Жайнап күнмен тұр мәз дала,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 561,
"type": "paragraph",
"text": "Қызығып қарады, да біраз ғана,\nСоқаның сабын ұстап, жүріп кетті,\nКүлімдеп қарап қойып бороздаға,\nСұрады келе жатып: ол кім деген,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қызығып қарады, да біраз ғана,
\nСоқаның сабын ұстап, жүріп кетті,
\nКүлімдеп қарап қойып бороздаға,
\nСұрады келе жатып: ол кім деген,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 562,
"type": "paragraph",
"text": "Сіздерге қамқор болған, көрмей бөтен?",
"html": "Сіздерге қамқор болған, көрмей бөтен?
",
"tags": []
},
{
"index": 563,
"type": "paragraph",
"text": "— Аты оның — Тимофей қарт, Кертөбеде",
"html": "— Аты оның — Тимофей қарт, Кертөбеде
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 564,
"type": "paragraph",
"text": "Қоныстап, көптен бері еткен мекен.\n«Тимофей!»—деп Дүйсен де жымың қақты,\nЕстіген Базарынан бұл тың атты.\nҚуанып қалып еді, сол сезімін",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қоныстап, көптен бері еткен мекен.
\n«Тимофей!»—деп Дүйсен де жымың қақты,
\nЕстіген Базарынан бұл тың атты.
\nҚуанып қалып еді, сол сезімін
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 565,
"type": "paragraph",
"text": "Кенеттен ызаның, бір бұлты жапты.\nҚапсағай бойлы шал бір шертті шерін,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кенеттен ызаның, бір бұлты жапты.
\nҚапсағай бойлы шал бір шертті шерін,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 566,
"type": "paragraph",
"text": "— Шырағым, заманға бұл кетті сенім,",
"html": "— Шырағым, заманға бұл кетті сенім,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 567,
"type": "paragraph",
"text": "Тегінде тентірейміз тағы да біз,\nҰлықтар төндіріп тұр ерт кеселін.\nДуаннан шелтиген бір келді төре,—\nБұйрығын өктем айтып, кеуде кере,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тегінде тентірейміз тағы да біз,
\nҰлықтар төндіріп тұр ерт кеселін.
\nДуаннан шелтиген бір келді төре,—
\nБұйрығын өктем айтып, кеуде кере,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 568,
"type": "paragraph",
"text": "«Көшіңдер бұл Бұйраттан, жер біздікі,\nБұл жерге қаңғып қазақ келдің неге?\nТөлейсің биыл салық бұл егіннен,\nСодан соң, аулақ әрі жүр жерімнен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Көшіңдер бұл Бұйраттан, жер біздікі,
\nБұл жерге қаңғып қазақ келдің неге?
\nТөлейсің биыл салық бұл егіннен,
\nСодан соң, аулақ әрі жүр жерімнен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 569,
"type": "paragraph",
"text": "«Көшесің күзден қалмай!»— деп бұйырды,\nДәлелдеп, шағым айтып тіленіп ем.\nҚылышын жарқылдатып безілдеді,\n«Қожамын қазақтарға өзім!»— деді.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Көшесің күзден қалмай!»— деп бұйырды,
\nДәлелдеп, шағым айтып тіленіп ем.
\nҚылышын жарқылдатып безілдеді,
\n«Қожамын қазақтарға өзім!»— деді.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 570,
"type": "paragraph",
"text": "«Андрей Шишков деген біл, әкіммін!»—\nДеп біздің жанымызды зәбірледі...\nОсылай шал күрсініп, шақты мұңын,\nЕстіп сол Андрейдің жат бүлігін.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Андрей Шишков деген біл, әкіммін!»—
\nДеп біздің жанымызды зәбірледі...
\nОсылай шал күрсініп, шақты мұңын,
\nЕстіп сол Андрейдің жат бүлігін.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 571,
"type": "paragraph",
"text": "Түнеріп тұрып қалды, міне Дүйсен\nСол сұмға кеудесінен атты зіл...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Түнеріп тұрып қалды, міне Дүйсен
\nСол сұмға кеудесінен атты зіл...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 572,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 573,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "VІІІ",
"html": "<h2>VІІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 574,
"type": "paragraph",
"text": "Сабылтып Ақсұр атты Дүйсен мүлде,\nБазарын іздеп әрең тапты міне.\nӨрікпен бір өткізіп шат күндерді,\nЖатқан ол, қызық тауып сәтті күнде.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сабылтып Ақсұр атты Дүйсен мүлде,
\nБазарын іздеп әрең тапты міне.
\nӨрікпен бір өткізіп шат күндерді,
\nЖатқан ол, қызық тауып сәтті күнде.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 575,
"type": "paragraph",
"text": "Ал Дүйсен ашу жинап қабағына,\nКеліпті, кек - ызаны ала мұнда,\nБазарға сырын кенет айтпақ еді,\nБөгелді қарияға қарады да.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ал Дүйсен ашу жинап қабағына,
\nКеліпті, кек - ызаны ала мұнда,
\nБазарға сырын кенет айтпақ еді,
\nБөгелді қарияға қарады да.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 576,
"type": "paragraph",
"text": "Сөйледі, сезіп Базар, шалға қарап:",
"html": "Сөйледі, сезіп Базар, шалға қарап:
",
"tags": []
},
{
"index": 577,
"type": "paragraph",
"text": "— Әкеме бұл кісіні қойдым балап.",
"html": "— Әкеме бұл кісіні қойдым балап.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 578,
"type": "paragraph",
"text": "Өмірі, сыры өзінің ертегідей,\nАқылы — оқытқандай маған сабақ.\nТыңда өзің, таңғажайып хикаясын,\nТыңдасаң ерліктерін тыңаясың.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өмірі, сыры өзінің ертегідей,
\nАқылы — оқытқандай маған сабақ.
\nТыңда өзің, таңғажайып хикаясын,
\nТыңдасаң ерліктерін тыңаясың.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 579,
"type": "paragraph",
"text": "Талай жыл күресте өткен күндері көп,\nПатшаның әміріне имей басын!\nОсыны естіп Дүйсен, құмарланып,\nБайқады шал сипатын қарай қалып:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Талай жыл күресте өткен күндері көп,
\nПатшаның әміріне имей басын!
\nОсыны естіп Дүйсен, құмарланып,
\nБайқады шал сипатын қарай қалып:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 580,
"type": "paragraph",
"text": "Өткір көз, қаба сақал, дөң мұрынды,\nКетіпті сарғыш шашы қырауланып.\nҚатпарлы қалың маңдай, күрең бетті,\nӘлі де бойы шалқақ ,— көкіректі.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өткір көз, қаба сақал, дөң мұрынды,
\nКетіпті сарғыш шашы қырауланып.
\nҚатпарлы қалың маңдай, күрең бетті,
\nӘлі де бойы шалқақ ,— көкіректі.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 581,
"type": "paragraph",
"text": "Көрді де жылы жүзін, ойлы кезін,\nДүйсен де сырын жылдам шертіп кетті:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көрді де жылы жүзін, ойлы кезін,
\nДүйсен де сырын жылдам шертіп кетті:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 582,
"type": "paragraph",
"text": "— Естуге сөзіңізді ынтық едім,",
"html": "— Естуге сөзіңізді ынтық едім,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 583,
"type": "paragraph",
"text": "Жатсынбай, жақын тартып қыр түлегін.\nКөңілсіз өміріне көзді тігіп,\nБілесіз жаны жүдеу жұрт тілегін.\nҚуандым, көріп қамқор ісіңізді,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жатсынбай, жақын тартып қыр түлегін.
\nКөңілсіз өміріне көзді тігіп,
\nБілесіз жаны жүдеу жұрт тілегін.
\nҚуандым, көріп қамқор ісіңізді,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 584,
"type": "paragraph",
"text": "Жаңа бір тапқандаймыз досымызды.\nАқ бұйрат бұйраланып жатыр түлеп,\nБұл келген даламызға кәсіп ізгі.\nМұңайтып бір оқиға мені тұр тек,—",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жаңа бір тапқандаймыз досымызды.
\nАқ бұйрат бұйраланып жатыр түлеп,
\nБұл келген даламызға кәсіп ізгі.
\nМұңайтып бір оқиға мені тұр тек,—
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 585,
"type": "paragraph",
"text": "Таянып, сол бейнетке қуғын дүрмек,\nОсылай әкім - ұлық жұртымызға\nКеледі зорлықтарын төндіріп кеп.—\nДеп Дүйсен Тимофейге шағып бәрін,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Таянып, сол бейнетке қуғын дүрмек,
\nОсылай әкім - ұлық жұртымызға
\nКеледі зорлықтарын төндіріп кеп.—
\nДеп Дүйсен Тимофейге шағып бәрін,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 586,
"type": "paragraph",
"text": "Қапсағай бойлы қарттың шағым - зарын.\nАйтты да, түйіліп ол Андрейге:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қапсағай бойлы қарттың шағым - зарын.
\nАйтты да, түйіліп ол Андрейге:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 587,
"type": "paragraph",
"text": "— Қалайша әкім болды шалың залым?",
"html": "— Қалайша әкім болды шалың залым?
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 588,
"type": "paragraph",
"text": "Қазақта бардай-ақ бір мұның кегі,\nБұрыннан жүрген жері бүлік еді.\nҚалайша өз жерінен ауады жұрт,\nҚалайша қуғын көріп бүлінеді?!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қазақта бардай-ақ бір мұның кегі,
\nБұрыннан жүрген жері бүлік еді.
\nҚалайша өз жерінен ауады жұрт,
\nҚалайша қуғын көріп бүлінеді?!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 589,
"type": "paragraph",
"text": "Қазақты жаратты ма тәңір кем ғып?\nӘйтпесе қайда әділдік, қайда теңдік?\nҚұри ма құлазыған құмға барып,\nҚожа емес өз жеріне — қандай елдік?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қазақты жаратты ма тәңір кем ғып?
\nӘйтпесе қайда әділдік, қайда теңдік?
\nҚұри ма құлазыған құмға барып,
\nҚожа емес өз жеріне — қандай елдік?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 590,
"type": "paragraph",
"text": "Осыны айтып Дүйсен шалға қарап,\nСұрау сап тура көзін қалды қадап.\nКүрсініп ойға батты Тимофей қарт,\nСақалын қыса сипап, түйіп қабақ .",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осыны айтып Дүйсен шалға қарап,
\nСұрау сап тура көзін қалды қадап.
\nКүрсініп ойға батты Тимофей қарт,
\nСақалын қыса сипап, түйіп қабақ .
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 591,
"type": "paragraph",
"text": "Өзім де жөнсіздікті жүрмін көріп,\nКөкіген әкімсіп, кеуде керіп.\nШілтиген чиновниктер, пәлеқорлар,\nАуылды аш қасқырдай жүр ғой торып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өзім де жөнсіздікті жүрмін көріп,
\nКөкіген әкімсіп, кеуде керіп.
\nШілтиген чиновниктер, пәлеқорлар,
\nАуылды аш қасқырдай жүр ғой торып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 592,
"type": "paragraph",
"text": "Бірақ та орыс халқы емес бұлар,\nҚұлқыншыл қай-қайдағы азғын қулар\nОрыстың ақ пейілін арамдап жүр,\nӘділдік жоқ оларда — бұзық құмар,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бірақ та орыс халқы емес бұлар,
\nҚұлқыншыл қай-қайдағы азғын қулар
\nОрыстың ақ пейілін арамдап жүр,
\nӘділдік жоқ оларда — бұзық құмар,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 593,
"type": "paragraph",
"text": "Кінәнің басы сонау патшамызда,\nТүнекті төндірген сол баршамызға.\nҮргізіп ұлықтарын қойған да сол,\nБерген сол еркіндікті бар жауызға,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кінәнің басы сонау патшамызда,
\nТүнекті төндірген сол баршамызға.
\nҮргізіп ұлықтарын қойған да сол,
\nБерген сол еркіндікті бар жауызға,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 594,
"type": "paragraph",
"text": "Бір кезде жастық отпен жасап ерлік.\nПатшаға қарсы болып бас көтердік,\nСұмдығын айтып жұртқа, ашып сырын,\nКүреске буырқанып тасып көрдік,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бір кезде жастық отпен жасап ерлік.
\nПатшаға қарсы болып бас көтердік,
\nСұмдығын айтып жұртқа, ашып сырын,
\nКүреске буырқанып тасып көрдік,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 595,
"type": "paragraph",
"text": "Бірақ та тұтанбады ұранымыз.\nЖеңістің білмедің құралын біз?—\nТорына түстік те біз кете бардық,\nСықырлап аяқ-қолда бұғауымыз.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бірақ та тұтанбады ұранымыз.
\nЖеңістің білмедің құралын біз?—
\nТорына түстік те біз кете бардық,
\nСықырлап аяқ-қолда бұғауымыз.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 596,
"type": "paragraph",
"text": "Содан соң бейнетпенен өтті күн де,\nСібірдің сонау шалғай түкпірінде,\nТалай жыл, тартып азап, титықтадық,\nҚайттық - ау қартайып та тіпті міне.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Содан соң бейнетпенен өтті күн де,
\nСібірдің сонау шалғай түкпірінде,
\nТалай жыл, тартып азап, титықтадық,
\nҚайттық - ау қартайып та тіпті міне.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 597,
"type": "paragraph",
"text": "Амал не? Қаптаған сол жауыздармен\nЖетпейді алысуға жалғыз дәрмен!\nТұтанса сендей жастың жалындары,\nБар халық толқындаса — тау бұзар ең!..",
"html": "<div class=\"poem-block\">Амал не? Қаптаған сол жауыздармен
\nЖетпейді алысуға жалғыз дәрмен!
\nТұтанса сендей жастың жалындары,
\nБар халық толқындаса — тау бұзар ең!..
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 598,
"type": "paragraph",
"text": "Бар еді агрономдық қабілетім,\nБайқадым кезіп жүріп қырдың бетін,\nТолқитын әрбір дәні тор топырақ,\nДариға жатыр жұтып желдің өтін.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бар еді агрономдық қабілетім,
\nБайқадым кезіп жүріп қырдың бетін,
\nТолқитын әрбір дәні тор топырақ,
\nДариға жатыр жұтып желдің өтін.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 599,
"type": "paragraph",
"text": "Жапанда жарлы жұртың жатыр сорлап,\nХалыққа қырғын соғыс ауыр салмақ .\nҚайтпек, ойлан шырақ, ертең патша,\nЕліңді еңіретсе, алып солдат?—",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жапанда жарлы жұртың жатыр сорлап,
\nХалыққа қырғын соғыс ауыр салмақ .
\nҚайтпек, ойлан шырақ, ертең патша,
\nЕліңді еңіретсе, алып солдат?—
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 600,
"type": "paragraph",
"text": "Қарттың бұл тыңдап Дүйсен әңгімесін,\nКөңілдің таратқандай көлеңкесін.\nСібірдің сырлас қағып дабыл,\nАлысқа әкеткендей көңіл көшін.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қарттың бұл тыңдап Дүйсен әңгімесін,
\nКөңілдің таратқандай көлеңкесін.
\nСібірдің сырлас қағып дабыл,
\nАлысқа әкеткендей көңіл көшін.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 601,
"type": "paragraph",
"text": "Тербеліп естімеген жат сырменен,\nТолқып сөз — күрес деген, теңдік деген\nБазарға сөйлеп кетті Дүйсен міне,\nЫршыған жүректегі толқынменен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тербеліп естімеген жат сырменен,
\nТолқып сөз — күрес деген, теңдік деген
\nБазарға сөйлеп кетті Дүйсен міне,
\nЫршыған жүректегі толқынменен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 602,
"type": "paragraph",
"text": "«Өнеге естігеннің маған бәрі,\nОрыстың қандай ғажап адамдары.\nКүреске туғандай тап елі үшін,\nКүрессе табылғандай жан құмары!",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Өнеге естігеннің маған бәрі,
\nОрыстың қандай ғажап адамдары.
\nКүреске туғандай тап елі үшін,
\nКүрессе табылғандай жан құмары!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 603,
"type": "paragraph",
"text": "Күрестен қашқандаймыз көшіп жүріп,\nҚалайша ел боламыз қашып, бұғып?\nҚалайша; басынбасын Андрейлер,\nӨзіміз үндемесек басындырып?»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Күрестен қашқандаймыз көшіп жүріп,
\nҚалайша ел боламыз қашып, бұғып?
\nҚалайша; басынбасын Андрейлер,
\nӨзіміз үндемесек басындырып?»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 604,
"type": "paragraph",
"text": "Осы ойын Базарына білдіргенде,\nДеді ол: «Қырсық біткен біздің елде,\nӨмірдің өріне біз ұмтылмаймыз\nОрыстың ұлдарыңдай керіп кеуде.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осы ойын Базарына білдіргенде,
\nДеді ол: «Қырсық біткен біздің елде,
\nӨмірдің өріне біз ұмтылмаймыз
\nОрыстың ұлдарыңдай керіп кеуде.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 605,
"type": "paragraph",
"text": "Қарашы, көзді тартқан қаласына,\nНу орман, жасыл гүлді ағашына.\nГулетіп гармондарын кешке жақын,\nЖастары жайнар гүлдің арасында.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қарашы, көзді тартқан қаласына,
\nНу орман, жасыл гүлді ағашына.
\nГулетіп гармондарын кешке жақын,
\nЖастары жайнар гүлдің арасында.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 606,
"type": "paragraph",
"text": "Еркін жас, тіпті мұнда, еркін қыздар,\nЖастары еңбек сүйгіш, әзіл құмар.\nҚайтейін, мұңайттың - ау Мариямды,\nОрыстың күндей жарқын мінезі бар...»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Еркін жас, тіпті мұнда, еркін қыздар,
\nЖастары еңбек сүйгіш, әзіл құмар.
\nҚайтейін, мұңайттың - ау Мариямды,
\nОрыстың күндей жарқын мінезі бар...»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 607,
"type": "paragraph",
"text": "Осыны айтып Базар, ойын күтіп,\nДүйсенді күлімсіреп қойды түртіп,\nҚабағын қалың қара түйіп Дүйсен,\nОтырды тағдырына ой жүгіртіп...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осыны айтып Базар, ойын күтіп,
\nДүйсенді күлімсіреп қойды түртіп,
\nҚабағын қалың қара түйіп Дүйсен,
\nОтырды тағдырына ой жүгіртіп...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 608,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 609,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІX",
"html": "<h2>ІX</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 610,
"type": "paragraph",
"text": "«Беріліп жалындаған өр қиялға,\nМазасыз ойға батты Мариям да.\nБір ғана Дүйсенді ойлап сол бір кеште,\nҒашықтың тәтті мұңын құйды жанға.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Беріліп жалындаған өр қиялға,
\nМазасыз ойға батты Мариям да.
\nБір ғана Дүйсенді ойлап сол бір кеште,
\nҒашықтың тәтті мұңын құйды жанға.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 611,
"type": "paragraph",
"text": "Есінде ләззат үні — «сүйем!»— деген,\nЕндеше пайда болды үрей неден?\nАлқынып ойланды қыз, уа жасаған,\nЖараттың жат қып бізді қай ойменен?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Есінде ләззат үні — «сүйем!»— деген,
\nЕндеше пайда болды үрей неден?
\nАлқынып ойланды қыз, уа жасаған,
\nЖараттың жат қып бізді қай ойменен?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 612,
"type": "paragraph",
"text": "Тегінде дін деген не? Құдай қандай?\nКөрінбес жасырынбақ ойнағандай...\nҚараса, бұрышта тұр сұп-сұр құдай,\nМөлиіп, мәңгі нұры сөнген жандай,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тегінде дін деген не? Құдай қандай?
\nКөрінбес жасырынбақ ойнағандай...
\nҚараса, бұрышта тұр сұп-сұр құдай,
\nМөлиіп, мәңгі нұры сөнген жандай,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 613,
"type": "paragraph",
"text": "Жалған рух, елі бейне... Мәлім пейілің...\nНесіне Мариямға едірейдің?\nЖелігі қу нәпсінің өзі емес пе,\nЖас қызын арбап алған еврейдің?!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жалған рух, елі бейне... Мәлім пейілің...
\nНесіне Мариямға едірейдің?
\nЖелігі қу нәпсінің өзі емес пе,
\nЖас қызын арбап алған еврейдің?!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 614,
"type": "paragraph",
"text": "Гүлімін өскен жаңа махаббаттың,\nҮрейлі - кірпігіңді неге қақтың?\nҚара көз қазақ ұлы шақырып тұр,\nНұрына достық пенен жастық шақтың.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Гүлімін өскен жаңа махаббаттың,
\nҮрейлі - кірпігіңді неге қақтың?
\nҚара көз қазақ ұлы шақырып тұр,
\nНұрына достық пенен жастық шақтың.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 615,
"type": "paragraph",
"text": "Көңілге қобалжу сап жүрген шүбә —\nРасында құдай әзір жоқ па, шын ба?—\nБілмейтін осыны қыз, бірақ шүбә\nЖүректе жүруші еді жасырына.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көңілге қобалжу сап жүрген шүбә —
\nРасында құдай әзір жоқ па, шын ба?—
\nБілмейтін осыны қыз, бірақ шүбә
\nЖүректе жүруші еді жасырына.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 616,
"type": "paragraph",
"text": "Білгені Алексейден көп те бұрын,\nАйтқан ол, елі алдағыш поптың сұмын.\nКүлкіге батушы еді жас өрендер,\nАлексей поптың қулық айтып сырын.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Білгені Алексейден көп те бұрын,
\nАйтқан ол, елі алдағыш поптың сұмын.
\nКүлкіге батушы еді жас өрендер,
\nАлексей поптың қулық айтып сырын.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 617,
"type": "paragraph",
"text": "Болса да сол есінде, ана бірақ,\nЖан еді діншілдігі басымырақ.\nҚорқытқан сәби қызға құдайды айтып,\nСайтан деп, періште деп, зәресін ап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Болса да сол есінде, ана бірақ,
\nЖан еді діншілдігі басымырақ.
\nҚорқытқан сәби қызға құдайды айтып,
\nСайтан деп, періште деп, зәресін ап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 618,
"type": "paragraph",
"text": "Есінде сонау шіркеу қаладағы\n(Бұған да алып барған ана тағы).\nСүреңсіз аруақтай өңшең сурет,\nӨліктей жиылған жұрт моладағы.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Есінде сонау шіркеу қаладағы
\n(Бұған да алып барған ана тағы).
\nСүреңсіз аруақтай өңшең сурет,
\nӨліктей жиылған жұрт моладағы.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 619,
"type": "paragraph",
"text": "Алдында тұрды біреу жалбыр шашты,\nТүксиген түсі түкті, бейне албасты.\nҚұбыжық — ойыншық, деп қалды Мария,\nЕріксіз күлкісін де әрең басты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Алдында тұрды біреу жалбыр шашты,
\nТүксиген түсі түкті, бейне албасты.
\nҚұбыжық — ойыншық, деп қалды Мария,
\nЕріксіз күлкісін де әрең басты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 620,
"type": "paragraph",
"text": "Сарнап тұр сол жалбыр шаш мұң таратып,\nКресін сілтеп, сермеп, жарқылдатып.\nАзаның ордасындай көнілсіз үй,\nКүңіренген ішінде жұрт ойға батып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сарнап тұр сол жалбыр шаш мұң таратып,
\nКресін сілтеп, сермеп, жарқылдатып.
\nАзаның ордасындай көнілсіз үй,
\nКүңіренген ішінде жұрт ойға батып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 621,
"type": "paragraph",
"text": "Жарқылдап сары крест, жанып шырақ,\nЖатқандай азан-қазан аңдай шулап.\nОсылар жек көрініп Мариямға,\nАмалсыз әрең сонда тұрған шыдап,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жарқылдап сары крест, жанып шырақ,
\nЖатқандай азан-қазан аңдай шулап.
\nОсылар жек көрініп Мариямға,
\nАмалсыз әрең сонда тұрған шыдап,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 622,
"type": "paragraph",
"text": "Шіркеудің қоңырауын гей - гей тартқан,\nЕстіп қыз түсіне алмай ойға батқан...\nКөрмеуге қорқынышты қудан түрін,\nКөз жұмып томсарған қыз, бетін жапқан..",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шіркеудің қоңырауын гей - гей тартқан,
\nЕстіп қыз түсіне алмай ойға батқан...
\nКөрмеуге қорқынышты қудан түрін,
\nКөз жұмып томсарған қыз, бетін жапқан..
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 623,
"type": "paragraph",
"text": "Шешесі естіп, міне сұм өсекті,\nМұңайған Марияны сілеп - сөкті:\n«Қалайша діннен бездің, елден бездің,\nӨмірде естімедім мұндай кепті!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шешесі естіп, міне сұм өсекті,
\nМұңайған Марияны сілеп - сөкті:
\n«Қалайша діннен бездің, елден бездің,
\nӨмірде естімедім мұндай кепті!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 624,
"type": "paragraph",
"text": "Болдың ба жеңіл ойлы, арың қайда?\nОрыстан саған күйеу табылмай ма?\nӨзіңді, нәсіліңді мұнша қорлап,\nНамыстың оты жоқ па тұла бойда?»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Болдың ба жеңіл ойлы, арың қайда?
\nОрыстан саған күйеу табылмай ма?
\nӨзіңді, нәсіліңді мұнша қорлап,
\nНамыстың оты жоқ па тұла бойда?»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 625,
"type": "paragraph",
"text": "Мариям ана зіл ойлап кеште,\nӨзінін қиялымен түсті егеске.\nЖагор шал өз бетінше жатыр ойда,\nЕжелден ыза басқан жан емес пе?!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мариям ана зіл ойлап кеште,
\nӨзінін қиялымен түсті егеске.
\nЖагор шал өз бетінше жатыр ойда,
\nЕжелден ыза басқан жан емес пе?!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 626,
"type": "paragraph",
"text": "Бірақ та шошытпады махаббатты,\nСыр айтпай не бір қатты, не бір тәтті.\nЕске алып Алексейін майдандағы,\nҚызына берді оқы деп келген хатты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бірақ та шошытпады махаббатты,
\nСыр айтпай не бір қатты, не бір тәтті.
\nЕске алып Алексейін майдандағы,
\nҚызына берді оқы деп келген хатты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 627,
"type": "paragraph",
"text": "«Соғыстың жолы күңгірт, ойран тегіс,\nКеледі Россияға қайдан жеңіс?\nАрсыз ғой әміршіміз, ақылсыз ғой,\nҚырсық қой халқымызға бұл; қан төгіс.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Соғыстың жолы күңгірт, ойран тегіс,
\nКеледі Россияға қайдан жеңіс?
\nАрсыз ғой әміршіміз, ақылсыз ғой,
\nҚырсық қой халқымызға бұл; қан төгіс.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 628,
"type": "paragraph",
"text": "Сезбейді солдатты ол, үнсіз, керен,\nТұтанбай ерлік оты жүрміз әрең.\nАпатты бұл ойранға бізді айдаған,\nКім?—соған жүрміз үрлеп ызаны өрен",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сезбейді солдатты ол, үнсіз, керен,
\nТұтанбай ерлік оты жүрміз әрең.
\nАпатты бұл ойранға бізді айдаған,
\nКім?—соған жүрміз үрлеп ызаны өрен
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 629,
"type": "paragraph",
"text": "Оқытты қайта-қайта сөздерді бұл...\nБаласы қандай ыза сездіріп тұр?\nОсыны ойлап Жагор үйден шықты,\nСол хаттан сезілгендей ізгілік бір.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Оқытты қайта-қайта сөздерді бұл...
\nБаласы қандай ыза сездіріп тұр?
\nОсыны ойлап Жагор үйден шықты,
\nСол хаттан сезілгендей ізгілік бір.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 630,
"type": "paragraph",
"text": "Ойланды Мария да оқып хатты,\nСол шақта шапшаң біреу есік қақты.\nДүйсеннің сағынышты хатын алып,\nКүлімдеп жылпос Базар келіп қапты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ойланды Мария да оқып хатты,
\nСол шақта шапшаң біреу есік қақты.
\nДүйсеннің сағынышты хатын алып,
\nКүлімдеп жылпос Базар келіп қапты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 631,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 632,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ДҮЙСЕННІҢ МАРИЯМҒА ЖАЗҒАН ХАТЫ",
"html": "<h2>ДҮЙСЕННІҢ МАРИЯМҒА ЖАЗҒАН ХАТЫ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 633,
"type": "paragraph",
"text": "Адал сөзін — махаббаттың\nАр ғып саған айтамын наз.\nЖүрегіме сен от жақтың,\nБолдым сенің лебіңе мәз.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Адал сөзін — махаббаттың
\nАр ғып саған айтамын наз.
\nЖүрегіме сен от жақтың,
\nБолдым сенің лебіңе мәз.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 634,
"type": "paragraph",
"text": "Күн сипатты ақ дидарын\nАлды ма нұр әлде көктен?\nЖүрегіңнің ұқтым зарын,\nӘуезіңнен тебіренткен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Күн сипатты ақ дидарын
\nАлды ма нұр әлде көктен?
\nЖүрегіңнің ұқтым зарын,
\nӘуезіңнен тебіренткен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 635,
"type": "paragraph",
"text": "Ай боп туып өзге жұрттан,\nҮмітіме болдың жұлдыз,\nАттай алмай жат ғұрыптан.\nӘурелікпен неге жүрміз?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ай боп туып өзге жұрттан,
\nҮмітіме болдың жұлдыз,
\nАттай алмай жат ғұрыптан.
\nӘурелікпен неге жүрміз?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 636,
"type": "paragraph",
"text": "Желпілдейді ел түндігі,\nТасиды өсек жел сыбырлап,\nАзғын жан деп мен сорлыны,\nСумаң қағып жатыр шулап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Желпілдейді ел түндігі,
\nТасиды өсек жел сыбырлап,
\nАзғын жан деп мен сорлыны,
\nСумаң қағып жатыр шулап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 637,
"type": "paragraph",
"text": "Көндім жұрттың мазағына,\nЫқтырмайды мені күшпен.\nКөтеремін азабын да,\nӨтсе өмірім ерегіспен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көндім жұрттың мазағына,
\nЫқтырмайды мені күшпен.
\nКөтеремін азабын да,
\nӨтсе өмірім ерегіспен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 638,
"type": "paragraph",
"text": "Тәңіріде емес қорқынышты,\nҮрейі емес я құранның.\nӨр әкенің сөзі күшті —\nҚожасыңдай ар-иманның.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тәңіріде емес қорқынышты,
\nҮрейі емес я құранның.
\nӨр әкенің сөзі күшті —
\nҚожасыңдай ар-иманның.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 639,
"type": "paragraph",
"text": "Бұл назымды әрең шыққан,\nАйтар едім құшып тұрып,\nАңдып жүрген бізді дұшпан,\nЕкеумізге жасар бүлік.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұл назымды әрең шыққан,
\nАйтар едім құшып тұрып,
\nАңдып жүрген бізді дұшпан,
\nЕкеумізге жасар бүлік.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 640,
"type": "paragraph",
"text": "Мұңлы хатқа жауап күттім,\nАйт расыңды асық жарым\nҚуанышпен жанды үмітім,\nҚосылуға асығамын.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мұңлы хатқа жауап күттім,
\nАйт расыңды асық жарым
\nҚуанышпен жанды үмітім,
\nҚосылуға асығамын.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 641,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 642,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ДУДАР – АЙ",
"html": "<h2>ДУДАР – АЙ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 643,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 644,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "І",
"html": "<h2>І</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 645,
"type": "paragraph",
"text": "Шексіз бір көк теңіздей шымқай дала,\nӘндерін шығандатып шырқай сала,\nЖүр еді жылқышылар, жылқыларын\nАйдап салып бетеге, көк майсаға.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шексіз бір көк теңіздей шымқай дала,
\nӘндерін шығандатып шырқай сала,
\nЖүр еді жылқышылар, жылқыларын
\nАйдап салып бетеге, көк майсаға.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 646,
"type": "paragraph",
"text": "Көп жылқы көл құсындай, көк алады,\nКөркейтіп көлбеп ерген кең даланы.\nКісінеп күмбір-күмбір күреңдері,\nМалжанды көңілге бір күй салады.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көп жылқы көл құсындай, көк алады,
\nКөркейтіп көлбеп ерген кең даланы.
\nКісінеп күмбір-күмбір күреңдері,
\nМалжанды көңілге бір күй салады.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 647,
"type": "paragraph",
"text": "Осы мал өзінікі емес, әттең!\nКүндері жалшылықпен қор боп өткен.\nДаланың жортуылы — жылқышылар\nОсылай ән салатын кейде кекпен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осы мал өзінікі емес, әттең!
\nКүндері жалшылықпен қор боп өткен.
\nДаланың жортуылы — жылқышылар
\nОсылай ән салатын кейде кекпен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 648,
"type": "paragraph",
"text": "Болса да өзі жалшы, жаны сері,\nЖылқышы — жігіт өрі, жастың өрі.\nКеудесін баса алмаған бай бажылы,\nНе боран, не дауылды кек? нөсері.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Болса да өзі жалшы, жаны сері,
\nЖылқышы — жігіт өрі, жастың өрі.
\nКеудесін баса алмаған бай бажылы,
\nНе боран, не дауылды кек? нөсері.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 649,
"type": "paragraph",
"text": "Өткізіп ұры түнді сақ көзімен,\nДаланы оятады әуезімен.\nҚұлындай шұрқырасып таң сәріде\nМасайрап мәз болады өзді-өзімен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өткізіп ұры түнді сақ көзімен,
\nДаланы оятады әуезімен.
\nҚұлындай шұрқырасып таң сәріде
\nМасайрап мәз болады өзді-өзімен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 650,
"type": "paragraph",
"text": "Көңілді күндегіден бүгін тіпті,\nӘндеткен ортаға алып бір жігітті.\nСөйлеп тұр көтеріліп осы жігіт,\nКім өзі, қалың қабақ , қара мұртты?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көңілді күндегіден бүгін тіпті,
\nӘндеткен ортаға алып бір жігітті.
\nСөйлеп тұр көтеріліп осы жігіт,
\nКім өзі, қалың қабақ , қара мұртты?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 651,
"type": "paragraph",
"text": "Кеңесін Тимофейдің көріп қызық,\nАз уақыт хуторында күн өткізіп,\nЕл жақ қ а қайтты Дүйсені\nСол бір қарттың,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кеңесін Тимофейдің көріп қызық,
\nАз уақыт хуторында күн өткізіп,
\nЕл жақ қ а қайтты Дүйсені
\nСол бір қарттың,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 652,
"type": "paragraph",
"text": "Тілегін, ақылдарын ойға тізіп.\nАл Базар Мариямға алып хатты,\nКеткелі бес-алты күн болып қапты\nЖүр ме екен серуендеп Өрігімен,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тілегін, ақылдарын ойға тізіп.
\nАл Базар Мариямға алып хатты,
\nКеткелі бес-алты күн болып қапты
\nЖүр ме екен серуендеп Өрігімен,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 653,
"type": "paragraph",
"text": "Әлдилеп әлде сәби махаббатты?\nОйына ереуіл сап бастағы мұң,\nІшіне келді Дүйсен достарының.\nАуылға бара алмады, сескендірді",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әлдилеп әлде сәби махаббатты?
\nОйына ереуіл сап бастағы мұң,
\nІшіне келді Дүйсен достарының.
\nАуылға бара алмады, сескендірді
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 654,
"type": "paragraph",
"text": "Сездері сумаңдаған дұшпанының.\nДостары жет түнде жылқы бақ қан,\nДүйсен де қиқулатқан түнді ұнатқан\nМәз болып жатыр бәрі ол келгенге,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сездері сумаңдаған дұшпанының.
\nДостары жет түнде жылқы бақ қан,
\nДүйсен де қиқулатқан түнді ұнатқан
\nМәз болып жатыр бәрі ол келгенге,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 655,
"type": "paragraph",
"text": "Кез еді таң самалда тыным тапқан.\nМадақтап, орыс қызын, ғашық сырын,\nДүйсенге айтты бәрі қалжың сынын.\nБірақ та сезіп шерін екі жастың",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кез еді таң самалда тыным тапқан.
\nМадақтап, орыс қызын, ғашық сырын,
\nДүйсенге айтты бәрі қалжың сынын.
\nБірақ та сезіп шерін екі жастың
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 656,
"type": "paragraph",
"text": "Түсінген тақсырет қайғысының.\nОсылай қуанысып тынық таңда,\nБасылды шырқалған ән күн шыққанда.\nСөз бастап достарына кетті Дүйсен,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Түсінген тақсырет қайғысының.
\nОсылай қуанысып тынық таңда,
\nБасылды шырқалған ән күн шыққанда.
\nСөз бастап достарына кетті Дүйсен,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 657,
"type": "paragraph",
"text": "Түсіп бір аттарынан тыныққанда.",
"html": "Түсіп бір аттарынан тыныққанда.
",
"tags": []
},
{
"index": 658,
"type": "paragraph",
"text": "— Осынша неткен дала, ұлан жазық,",
"html": "— Осынша неткен дала, ұлан жазық,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 659,
"type": "paragraph",
"text": "Осылай жатқаны ма құр құлазып?\nҚу шөптен басқа нәр жоқ үстінде бір,\nТүртініп тапқан әрең мал ғана азық.\nОрыстың таң қаламын өнеріне,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осылай жатқаны ма құр құлазып?
\nҚу шөптен басқа нәр жоқ үстінде бір,
\nТүртініп тапқан әрең мал ғана азық.
\nОрыстың таң қаламын өнеріне,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 660,
"type": "paragraph",
"text": "Толықсып бәйшешектер түр жерінде.\nКешегі құла түзге қала қонып,\nТеңіздей айналасы толды егінге.\nБау-бақша, жасыл мәуе... толған нәсіп.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Толықсып бәйшешектер түр жерінде.
\nКешегі құла түзге қала қонып,
\nТеңіздей айналасы толды егінге.
\nБау-бақша, жасыл мәуе... толған нәсіп.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 661,
"type": "paragraph",
"text": "Судан да, ағаштан да тапқан кәсіп.\nОсының бірін тағдыр білдірмеді,\nҚазаққа өші бардай ерегесіп.\nМеңіреу даламызда мүлгіп тұрған,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Судан да, ағаштан да тапқан кәсіп.
\nОсының бірін тағдыр білдірмеді,
\nҚазаққа өші бардай ерегесіп.
\nМеңіреу даламызда мүлгіп тұрған,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 662,
"type": "paragraph",
"text": "Еліміз оянған жоқ әлі ұйқыдан.\nОйласақ білімі де жоқ бәрімізде,\nНе білдік дүмше молда оқуынан?\nОсылай аңды қуып, малды бағып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Еліміз оянған жоқ әлі ұйқыдан.
\nОйласақ білімі де жоқ бәрімізде,
\nНе білдік дүмше молда оқуынан?
\nОсылай аңды қуып, малды бағып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 663,
"type": "paragraph",
"text": "Далада жүреміз бе қаңғып, лағып?\nОрыстан оқып неге үйренбеді,\nӨнеге істерінен тәлім алып?\nКім біздің қолымызды қойған байлап,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Далада жүреміз бе қаңғып, лағып?
\nОрыстан оқып неге үйренбеді,
\nӨнеге істерінен тәлім алып?
\nКім біздің қолымызды қойған байлап,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 664,
"type": "paragraph",
"text": "Осыны білдіңдер ме, тегінде ойлап?\nҚырдағы қытымыр бай, болыс бізді\nҚалайша тұншықтырып, қор қып қоймақ?\nБәрі де тұрып қалды батып ойға,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осыны білдіңдер ме, тегінде ойлап?
\nҚырдағы қытымыр бай, болыс бізді
\nҚалайша тұншықтырып, қор қып қоймақ?
\nБәрі де тұрып қалды батып ойға,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 665,
"type": "paragraph",
"text": "«Дариға, оқу қайда?\nӨнер қайда?\nКөрінді жер құртыңдай бай жылқысы,\nШұбырып бара жатқан терең сайға.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Дариға, оқу қайда?
\nӨнер қайда?
\nКөрінді жер құртыңдай бай жылқысы,
\nШұбырып бара жатқан терең сайға.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 666,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 667,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІІ",
"html": "<h2>ІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 668,
"type": "paragraph",
"text": "Тұрғанда қарап жолға кетіп шыдам,\nСәлем ап жетті Базар ғашығынан.\nАсығыс жардың сөзін тыңдады ол,\nЖауапты іздеп сырға жасырынған.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тұрғанда қарап жолға кетіп шыдам,
\nСәлем ап жетті Базар ғашығынан.
\nАсығыс жардың сөзін тыңдады ол,
\nЖауапты іздеп сырға жасырынған.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 669,
"type": "paragraph",
"text": "«Түсін сен, мұңы терең Марияның\nАрманы толқынындай дарияның.\nСен үшін, достық, еркін өмір үшін,\nДінді де, ғұрыпты да мен қиямын!»—",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Түсін сен, мұңы терең Марияның
\nАрманы толқынындай дарияның.
\nСен үшін, достық, еркін өмір үшін,
\nДінді де, ғұрыпты да мен қиямын!»—
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 670,
"type": "paragraph",
"text": "Дегені жылы тиіп жүрегіне,\nОйнақтап тұрды шалқып нұр реңіне.\nСүйсінді Мариямның бұл сертіне,\nОйының өрлігіне, өреніне.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Дегені жылы тиіп жүрегіне,
\nОйнақтап тұрды шалқып нұр реңіне.
\nСүйсінді Мариямның бұл сертіне,
\nОйының өрлігіне, өреніне.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 671,
"type": "paragraph",
"text": "Қуанып қыз сырына жылқышылар,\n«Дүйсен - ау, дәтің бар ма енді шыдар\nАдалын айтыпты ғой...» деген кезде\nСөздерін бөліп сөйлеп кетті Базар:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қуанып қыз сырына жылқышылар,
\n«Дүйсен - ау, дәтің бар ма енді шыдар
\nАдалын айтыпты ғой...» деген кезде
\nСөздерін бөліп сөйлеп кетті Базар:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 672,
"type": "paragraph",
"text": "— Нұрадан кетіпті әкең көшіп елге,",
"html": "— Нұрадан кетіпті әкең көшіп елге,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 673,
"type": "paragraph",
"text": "Барыпты Ыдырысқа, Ащы көлге,\nСөзіне сол көлгірдің наныпты қарт,\nАрбаға даумен де, ашумен де.\nҰрланып үйіңе де қайттым барып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Барыпты Ыдырысқа, Ащы көлге,
\nСөзіне сол көлгірдің наныпты қарт,
\nАрбаға даумен де, ашумен де.
\nҰрланып үйіңе де қайттым барып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 674,
"type": "paragraph",
"text": "Сорлы әкең іздеп сені, отыр налып.\nТүйіліп ақсақалдар, хазіреттер,\nКетіпті кеше ғана әлек салып:\n«Ұлыңды, дінді бұзып, жүрген жазып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сорлы әкең іздеп сені, отыр налып.
\nТүйіліп ақсақалдар, хазіреттер,
\nКетіпті кеше ғана әлек салып:
\n«Ұлыңды, дінді бұзып, жүрген жазып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 675,
"type": "paragraph",
"text": "Тыймаған надан әке — сенде жазық .\nОрыстың қызын алса — ұлың сенің,\nКетеді әулетіміз түгел азып...\nКүнәсін өзі келіп, тәңір атқан,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тыймаған надан әке — сенде жазық .
\nОрыстың қызын алса — ұлың сенің,
\nКетеді әулетіміз түгел азып...
\nКүнәсін өзі келіп, тәңір атқан,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 676,
"type": "paragraph",
"text": "Сұрасын хазіреттен, шариғаттан.\nКелмесе, орыс қызық алып кетсе,\nҮкен, сен кінәлісің, сірә, сақтан!\nМал-мүлік онда өзіңе болар харам,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сұрасын хазіреттен, шариғаттан.
\nКелмесе, орыс қызық алып кетсе,
\nҮкен, сен кінәлісің, сірә, сақтан!
\nМал-мүлік онда өзіңе болар харам,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 677,
"type": "paragraph",
"text": "Шариғат — дін қарғысын төгер саған.\nБолмасын десең егер осы жаза\nМешітке мойынсұнып келсін балаң!...\nОсылай әлек сапты сұмдар өңшең...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шариғат — дін қарғысын төгер саған.
\nБолмасын десең егер осы жаза
\nМешітке мойынсұнып келсін балаң!...
\nОсылай әлек сапты сұмдар өңшең...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 678,
"type": "paragraph",
"text": "Амалын осы кептің ойлап, біл сен,\n«Әкелік.әмірім сол,—деді қартың,—\nӨзіммен кеңесуге келсін Дүйсен...»\nҚабағын, қара бұлттай ыза бүркеп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Амалын осы кептің ойлап, біл сен,
\n«Әкелік.әмірім сол,—деді қартың,—
\nӨзіммен кеңесуге келсін Дүйсен...»
\nҚабағын, қара бұлттай ыза бүркеп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 679,
"type": "paragraph",
"text": "Дүйсен тез сөйлеп кетті қолын сілтеп:",
"html": "Дүйсен тез сөйлеп кетті қолын сілтеп:
",
"tags": []
},
{
"index": 680,
"type": "paragraph",
"text": "— Әкемде жұмысы не жендеттердің,",
"html": "— Әкемде жұмысы не жендеттердің,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 681,
"type": "paragraph",
"text": "Күнәлі құдайына өзім ғой тек.\nАйтыңдар, ел алдында бар ма күнәм?\nҚұтылам діннің қалай арбауынан *\nБерейін еркіндікті жүрегіме,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Күнәлі құдайына өзім ғой тек.
\nАйтыңдар, ел алдында бар ма күнәм?
\nҚұтылам діннің қалай арбауынан *
\nБерейін еркіндікті жүрегіме,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 682,
"type": "paragraph",
"text": "Ғұрыптың құтқарайын қармағынан.\nЕзілген ескілікпен қайран әкем,\nСорлатып сен байғұсты қайда кетем?\nБарайын мешітіне, айтысайын,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ғұрыптың құтқарайын қармағынан.
\nЕзілген ескілікпен қайран әкем,
\nСорлатып сен байғұсты қайда кетем?
\nБарайын мешітіне, айтысайын,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 683,
"type": "paragraph",
"text": "Шариғат шын ғашық қ а не айтар екен?\nОсыны айтып\nДүйсен зілді кекпен,\nЖөнелді әкесіне өзін күткен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шариғат шын ғашық қ а не айтар екен?
\nОсыны айтып
\nДүйсен зілді кекпен,
\nЖөнелді әкесіне өзін күткен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 684,
"type": "paragraph",
"text": "Қоштасты достарына сертін беріп,\nДәлелдеп сөйлесуге хазіретпен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қоштасты достарына сертін беріп,
\nДәлелдеп сөйлесуге хазіретпен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 685,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 686,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІІІ",
"html": "<h2>ІІІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 687,
"type": "paragraph",
"text": "Меңіреу мешітіне түнге жақын,\nМіңгірлеп айтты молда мінәжатын,\nМүскіндер қойдай сұлап, домаланып,\nКүбірлеп айтып жатыр құдай атын.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Меңіреу мешітіне түнге жақын,
\nМіңгірлеп айтты молда мінәжатын,
\nМүскіндер қойдай сұлап, домаланып,
\nКүбірлеп айтып жатыр құдай атын.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 688,
"type": "paragraph",
"text": "Бүгжеңдеп тақуалар белді бүгіп,\nӨліктей түсі қашып жатыр мүлгіп.\nСәлдесі дағарадай сұп-сұр имам,\nӘлхамын айтып сарнап тұрды шұлғып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бүгжеңдеп тақуалар белді бүгіп,
\nӨліктей түсі қашып жатыр мүлгіп.
\nСәлдесі дағарадай сұп-сұр имам,
\nӘлхамын айтып сарнап тұрды шұлғып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 689,
"type": "paragraph",
"text": "Ішінде сәжде қылған топырлардың,\nТізесін әрең бүккен тәкаппар кім?\nАлла емес, ауызында — ашулы сөз,\nТұрысы көрсетіп тұр бұзық қалпын.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ішінде сәжде қылған топырлардың,
\nТізесін әрең бүккен тәкаппар кім?
\nАлла емес, ауызында — ашулы сөз,
\nТұрысы көрсетіп тұр бұзық қалпын.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 690,
"type": "paragraph",
"text": "Бұл тұрған сұм Ыдырыс келіп бұрын,\nДүйсеннің хазіретке айтқан сырын.\nТүнеріп хазірет түр осыны естіп,\nІшінде түнек ойлар түр жасырын.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұл тұрған сұм Ыдырыс келіп бұрын,
\nДүйсеннің хазіретке айтқан сырын.
\nТүнеріп хазірет түр осыны естіп,
\nІшінде түнек ойлар түр жасырын.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 691,
"type": "paragraph",
"text": "Кешегі өткен, жұма намазында,\nЖиналып өңшең — қайнап ыза,\nДүйсенге айтқан шулап, қарғыстарын.\n«Азғын»— деп ғашық болған кәпір қызға,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кешегі өткен, жұма намазында,
\nЖиналып өңшең — қайнап ыза,
\nДүйсенге айтқан шулап, қарғыстарын.
\n«Азғын»— деп ғашық болған кәпір қызға,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 692,
"type": "paragraph",
"text": "Хазірет дір-дір етіп айтқан уағыз:\n«Қосылды діні жатқа азғын нағыз,\nОндайға шариғаттың жазасы бар,\nКүнәсін алла атынан бұйырамыз!»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Хазірет дір-дір етіп айтқан уағыз:
\n«Қосылды діні жатқа азғын нағыз,
\nОндайға шариғаттың жазасы бар,
\nКүнәсін алла атынан бұйырамыз!»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 693,
"type": "paragraph",
"text": "Табылмай Дүйсен бірақ содан бері,\nЖалындап Ыдырыстың жанған кегі.\nӨзіне бағынбаған қайсар жастың,\nЫзасы жүрегінде қайнап еді.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Табылмай Дүйсен бірақ содан бері,
\nЖалындап Ыдырыстың жанған кегі.
\nӨзіне бағынбаған қайсар жастың,
\nЫзасы жүрегінде қайнап еді.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 694,
"type": "paragraph",
"text": "Меңіреу мешіт іші батып мұңға,\nЫңырсып аят әрең айтылуда.\nКөңілсіз бейуақытың бұлдыр да\nМезі, ғып үнсіз маңды тұрды дұға.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Меңіреу мешіт іші батып мұңға,
\nЫңырсып аят әрең айтылуда.
\nКөңілсіз бейуақытың бұлдыр да
\nМезі, ғып үнсіз маңды тұрды дұға.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 695,
"type": "paragraph",
"text": "Бастарын қалтаңдатып, шұлғып изеп,\nАлдамшы нысананы оймен меңзеп,\nТабынып түнек жандар тәжім еткен\nҒайыпқа құлдық ұрып, рақым іздеп.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бастарын қалтаңдатып, шұлғып изеп,
\nАлдамшы нысананы оймен меңзеп,
\nТабынып түнек жандар тәжім еткен
\nҒайыпқа құлдық ұрып, рақым іздеп.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 696,
"type": "paragraph",
"text": "Достарым, жандарымыз қандай азат,\nҚұдайсыз, табынусыз — өмір ғажап!\nЕркінбіз, әміршіміз жанымызға,\nБіздерді шошытпайды құдай, дозақ,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Достарым, жандарымыз қандай азат,
\nҚұдайсыз, табынусыз — өмір ғажап!
\nЕркінбіз, әміршіміз жанымызға,
\nБіздерді шошытпайды құдай, дозақ,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 697,
"type": "paragraph",
"text": "Ғайыпқа құлдық ұрып болған пенде,\nНе дейміз жаны езіліп өткендерге?\nЕркіндік таппай жанға, махаббатқа,\nТалайлар батпады ма сөйтіп шерге?!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ғайыпқа құлдық ұрып болған пенде,
\nНе дейміз жаны езіліп өткендерге?
\nЕркіндік таппай жанға, махаббатқа,
\nТалайлар батпады ма сөйтіп шерге?!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 698,
"type": "paragraph",
"text": "Мешітке Дүйсен міне келді кіріп,\nҚабағын түйіп қатты, қалды тұрып.\nТүскендей қой қораға көкжал бөрі,\nБастарын қалтылдатып қалды бұрып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мешітке Дүйсен міне келді кіріп,
\nҚабағын түйіп қатты, қалды тұрып.
\nТүскендей қой қораға көкжал бөрі,
\nБастарын қалтылдатып қалды бұрып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 699,
"type": "paragraph",
"text": "Бұзылып кетті намаз, үзілді аят,\nМешіттің мұнарасы сынғандай - ақ.\nТүксиіп тұрды бәрі, тәубені айтып,\nАлдында әзірейіл тұрғандай тап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұзылып кетті намаз, үзілді аят,
\nМешіттің мұнарасы сынғандай - ақ.
\nТүксиіп тұрды бәрі, тәубені айтып,
\nАлдында әзірейіл тұрғандай тап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 700,
"type": "paragraph",
"text": "Хазірет сұрлана қап айтып дұға,\nКүбірлеп сөйлеп кетті мехрабында.\nСұстанып кетті Ыдырыс сілтеп қолын,\n«Уа, тақсыр жаза бер деп бұ малғұнға",
"html": "<div class=\"poem-block\">Хазірет сұрлана қап айтып дұға,
\nКүбірлеп сөйлеп кетті мехрабында.
\nСұстанып кетті Ыдырыс сілтеп қолын,
\n«Уа, тақсыр жаза бер деп бұ малғұнға
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 701,
"type": "paragraph",
"text": "Хазірет әмір етті:",
"html": "Хазірет әмір етті:
",
"tags": []
},
{
"index": 702,
"type": "paragraph",
"text": "— Бас ілгері,",
"html": "— Бас ілгері,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 703,
"type": "paragraph",
"text": "Азғын жан, дініміздің сенде кегі.\nТәңірдің үйі мынау, айт күнәңді,\nСөйлеймін алла атынан қарғап сені!\nДүйсен:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Азғын жан, дініміздің сенде кегі.
\nТәңірдің үйі мынау, айт күнәңді,
\nСөйлеймін алла атынан қарғап сені!
\nДүйсен:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 704,
"type": "paragraph",
"text": "Тағдыр деп қарайсыздар пенде ісіне,\nАйтыңыз, ғашықтықтың күнәсі не?\nXазірет:\nҚұранда — күнә деген бұл махаббат,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тағдыр деп қарайсыздар пенде ісіне,
\nАйтыңыз, ғашықтықтың күнәсі не?
\nXазірет:
\nҚұранда — күнә деген бұл махаббат,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 705,
"type": "paragraph",
"text": "Кәпірді сүю сұмдық, дініме жат.\nДүйсен:\nОрыстың елі ізгі, ал қызын да\nЖаратқан құдай сұлу қызығуға.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Кәпірді сүю сұмдық, дініме жат.
\nДүйсен:
\nОрыстың елі ізгі, ал қызын да
\nЖаратқан құдай сұлу қызығуға.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 706,
"type": "paragraph",
"text": "Xазірет:\nАзғын жан, сол қызды айтып мұнда мақтап,\nСайтан да сұлулықты жүрер сақтап.\nЫдырыс:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Xазірет:
\nАзғын жан, сол қызды айтып мұнда мақтап,
\nСайтан да сұлулықты жүрер сақтап.
\nЫдырыс:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 707,
"type": "paragraph",
"text": "Малғұн!\nМұнда сірә, иман бар ма?\nАқ жүрек әзәзілге алданар ма?!\nДүйсен:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Малғұн!
\nМұнда сірә, иман бар ма?
\nАқ жүрек әзәзілге алданар ма?!
\nДүйсен:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 708,
"type": "paragraph",
"text": "Әмірші құдай болса, қайда күнәм?\nСүйдірді орыс қызын өзі маған!\nXазірет:\nУә, бұзық!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әмірші құдай болса, қайда күнәм?
\nСүйдірді орыс қызын өзі маған!
\nXазірет:
\nУә, бұзық!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 709,
"type": "paragraph",
"text": "Құдай ма екен сені аздырған,\nТәңірге тізеңді бүк — жат, азғын жан!\nТізесін бүкпей қалды тәкаппар жас,\nМахаббат мехрабқа имеді бас.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құдай ма екен сені аздырған,
\nТәңірге тізеңді бүк — жат, азғын жан!
\nТізесін бүкпей қалды тәкаппар жас,
\nМахаббат мехрабқа имеді бас.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 710,
"type": "paragraph",
"text": "Асасын қалды сілтеп сұм хазірет,\nЖүгірді өңшең жайып құлаш.\nМешітке тұтқын болған жас жігітті,\nЖабылып дін біткен жерге жықты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Асасын қалды сілтеп сұм хазірет,
\nЖүгірді өңшең жайып құлаш.
\nМешітке тұтқын болған жас жігітті,
\nЖабылып дін біткен жерге жықты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 711,
"type": "paragraph",
"text": "Хазірет әмір етті, байлаңдар деп,\nЫдырыс салып жатыр жұдырықты.\nЕркін жан, қасиеттеп махаббатты,\nСұмдармен жағаласып, сөйлеп,жатты.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Хазірет әмір етті, байлаңдар деп,
\nЫдырыс салып жатыр жұдырықты.
\nЕркін жан, қасиеттеп махаббатты,
\nСұмдармен жағаласып, сөйлеп,жатты.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 712,
"type": "paragraph",
"text": "Қамшысын Ыдырыс жүр баса соғып,\nХазірет айтып тұрды лағынатты...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қамшысын Ыдырыс жүр баса соғып,
\nХазірет айтып тұрды лағынатты...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 713,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 714,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ІV",
"html": "<h2>ІV</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 715,
"type": "paragraph",
"text": "Аулында Ыдырыстың құрып штаб,\nӘкімдер жасап жұртқа қуғын қыспақ:\n«Қашырған ұлдарыңды табыңдар»—деп,\nӘмірін айтты болыс, қатал нұсқап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Аулында Ыдырыстың құрып штаб,
\nӘкімдер жасап жұртқа қуғын қыспақ:
\n«Қашырған ұлдарыңды табыңдар»—деп,
\nӘмірін айтты болыс, қатал нұсқап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 716,
"type": "paragraph",
"text": "Ал бір топ, үй сыртында көк майсада,\nМасайрап мәжіліспен тапқан сая,\nХазірет уағыз айтқан: «Қызмет парыз —\nИеміз, әміршіміз — ақ патшаға.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ал бір топ, үй сыртында көк майсада,
\nМасайрап мәжіліспен тапқан сая,
\nХазірет уағыз айтқан: «Қызмет парыз —
\nИеміз, әміршіміз — ақ патшаға.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 717,
"type": "paragraph",
"text": "Солдатқа ұлдарыңды жіберіңдер,\nОсыны, құдай айтар — құран тілер.\nБұл істен кім бас тартса — ол күпірлік!\nПатшаға қилап істен дін түңілер...»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Солдатқа ұлдарыңды жіберіңдер,
\nОсыны, құдай айтар — құран тілер.
\nБұл істен кім бас тартса — ол күпірлік!
\nПатшаға қилап істен дін түңілер...»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 718,
"type": "paragraph",
"text": "Қамшысын сермеп қатты кепке үйіріп,\nЫдырыс хазіретті кетті киіп:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қамшысын сермеп қатты кепке үйіріп,
\nЫдырыс хазіретті кетті киіп:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 719,
"type": "paragraph",
"text": "— Жандар ал келе жатыр, жақын жерде —",
"html": "— Жандар ал келе жатыр, жақын жерде —
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 720,
"type": "paragraph",
"text": "Ояздан жетті бізге қатал бұйрық.\nБеріңдер, ұстап анау қашқындарды,\nҚалайша өңшең бұзық тасқындады?\nКелмесе ертең бәрі өз еркімен,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ояздан жетті бізге қатал бұйрық.
\nБеріңдер, ұстап анау қашқындарды,
\nҚалайша өңшең бұзық тасқындады?
\nКелмесе ертең бәрі өз еркімен,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 721,
"type": "paragraph",
"text": "Ашуым өрттей менің асқынады».—\nТүнерген шұбар беттің зәрі шалқып,\nЫдырыс тепсініп түр беріп жарлық .\nТұрғандай тәңір байқап, патша шайқап,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ашуым өрттей менің асқынады».—
\nТүнерген шұбар беттің зәрі шалқып,
\nЫдырыс тепсініп түр беріп жарлық .
\nТұрғандай тәңір байқап, патша шайқап,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 722,
"type": "paragraph",
"text": "Бұл жерде құты қашқан жұрттың барлық.\nАйқаймен жұрт мазасын алып кейде,\nҚылышын жарқылдатқан Андрей де.\nЖасырын бай ұлдарын, жасы кем деп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұл жерде құты қашқан жұрттың барлық.
\nАйқаймен жұрт мазасын алып кейде,
\nҚылышын жарқылдатқан Андрей де.
\nЖасырын бай ұлдарын, жасы кем деп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 723,
"type": "paragraph",
"text": "Жыл қосқан жасын деп ғып әр кедейге.\nОсылай әбігер боп бәрі бірдей,\nҚараңғы түн басқанын қалды білмей,\nДаурығып дулы сөзбен жүрді Ыдырыс,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жыл қосқан жасын деп ғып әр кедейге.
\nОсылай әбігер боп бәрі бірдей,
\nҚараңғы түн басқанын қалды білмей,
\nДаурығып дулы сөзбен жүрді Ыдырыс,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 724,
"type": "paragraph",
"text": "Жүрегін басың ыза ауыр зілдей.\nАл сол кез — нөсердей бір дүбірлетіп,\nЖасағы жігіттердің келді жетіп.\nЖарқылдап ат үстінде қылыш, найза,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жүрегін басың ыза ауыр зілдей.
\nАл сол кез — нөсердей бір дүбірлетіп,
\nЖасағы жігіттердің келді жетіп.
\nЖарқылдап ат үстінде қылыш, найза,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 725,
"type": "paragraph",
"text": "Дүбірі ақбоз үйді дірілдетіп.\nЖарқ етіп, түнді жарып оқтар зулап,\nКеткендей көк шатырлай, бұлты бұрқап.\nЖалаңдап ақ сойылдар, көк сүңгілер,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Дүбірі ақбоз үйді дірілдетіп.
\nЖарқ етіп, түнді жарып оқтар зулап,
\nКеткендей көк шатырлай, бұлты бұрқап.
\nЖалаңдап ақ сойылдар, көк сүңгілер,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 726,
"type": "paragraph",
"text": "Ақ үйді, алқа топты алды шырмап.\nУ-шу боп осынау топ жамырасып,\nЖан-жақ қ а жанталаса жатыр қашып.\nШатырлап шаңыраққа көк сойылдар,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ақ үйді, алқа топты алды шырмап.
\nУ-шу боп осынау топ жамырасып,
\nЖан-жақ қ а жанталаса жатыр қашып.
\nШатырлап шаңыраққа көк сойылдар,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 727,
"type": "paragraph",
"text": "Қаһар мен қорқыныш үн жатты ұласып\nАлласын айтып құр тек дір-дір еткен,\nКездесіп қалды Дүйсен хазіретпен.\nСойылмен қағып өтті, қалды құлап...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қаһар мен қорқыныш үн жатты ұласып
\nАлласын айтып құр тек дір-дір еткен,
\nКездесіп қалды Дүйсен хазіретпен.
\nСойылмен қағып өтті, қалды құлап...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 728,
"type": "paragraph",
"text": "Ыдырыс көрінбейді қайда кеткен?\nДүйсен жүр сол ауылды шыр айналып,\n«Болысты табыңдар!» деп айқай салып.\nАл Базар үйге жылдам еніп кетіп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ыдырыс көрінбейді қайда кеткен?
\nДүйсен жүр сол ауылды шыр айналып,
\n«Болысты табыңдар!» деп айқай салып.
\nАл Базар үйге жылдам еніп кетіп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 729,
"type": "paragraph",
"text": "Әкелді Андрейді байлап алып.\nТізімін қолындағы өртеп отқа,\nТастады Андрейді таңып атқа.\nОйрандап болыс үйін ашулы жұрт,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әкелді Андрейді байлап алып.
\nТізімін қолындағы өртеп отқа,
\nТастады Андрейді таңып атқа.
\nОйрандап болыс үйін ашулы жұрт,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 730,
"type": "paragraph",
"text": "Айбынды үндер кетіп тұр жан-жаққа.\nБірақ та Ыдырыс жоқ, қайда кеткен?\nТаба алмай соны Дүйсен жанды кекпен.\n«Қоршаңдар көлді жылдам!»—деді де өзі,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Айбынды үндер кетіп тұр жан-жаққа.
\nБірақ та Ыдырыс жоқ, қайда кеткен?
\nТаба алмай соны Дүйсен жанды кекпен.
\n«Қоршаңдар көлді жылдам!»—деді де өзі,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 731,
"type": "paragraph",
"text": "Сөйлесіп қала берді қалың көппен.\nЛап қойды қалың жасақ көлге қарай.\nКөк құрақ біткен екен көл жағалай.\nАйна су түнде көздей жарқыраған,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сөйлесіп қала берді қалың көппен.
\nЛап қойды қалың жасақ көлге қарай.
\nКөк құрақ біткен екен көл жағалай.
\nАйна су түнде көздей жарқыраған,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 732,
"type": "paragraph",
"text": "Жатқандай ортасында тығылып ай:\nЖігіттер шыр айналып көл жағалап,\nАрасын жас құрақтың жүрді қарап.\nҚиқулап үркіп қызғыш, көлде — әупілдек.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жатқандай ортасында тығылып ай:
\nЖігіттер шыр айналып көл жағалап,
\nАрасын жас құрақтың жүрді қарап.
\nҚиқулап үркіп қызғыш, көлде — әупілдек.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 733,
"type": "paragraph",
"text": "Күрсініп жатқандай бір көлді арқалап\nШайқалған қалың құрақ арасында,\nҚасқырдай Ыдырыс тұр аласұра,\nДүйсендер келген шақта зытып еді,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Күрсініп жатқандай бір көлді арқалап
\nШайқалған қалың құрақ арасында,
\nҚасқырдай Ыдырыс тұр аласұра,
\nДүйсендер келген шақта зытып еді,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 734,
"type": "paragraph",
"text": "Ұрланып мылтығын да ала шыға.\nЖасырып жауызды түр жансыз құрақ,\nСыбдырын естіртпеді жел шуылдап.\nЕңбектеп, жылжып қана жүрді Ыдырыс,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ұрланып мылтығын да ала шыға.
\nЖасырып жауызды түр жансыз құрақ,
\nСыбдырын естіртпеді жел шуылдап.
\nЕңбектеп, жылжып қана жүрді Ыдырыс,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 735,
"type": "paragraph",
"text": "Үстінен зу-зу етіп, оқ зымырап...",
"html": "Үстінен зу-зу етіп, оқ зымырап...
",
"tags": []
},
{
"index": 736,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 737,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "V",
"html": "<h2>V</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 738,
"type": "paragraph",
"text": "Ішінде абыржыған қалың кептің,\nДүйсен тұр айтып сырын жас жүректің,\n«Ағалар, атқа міндік атой бердік,\nЕл үшін, отын үрлеп ескі кектің.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ішінде абыржыған қалың кептің,
\nДүйсен тұр айтып сырын жас жүректің,
\n«Ағалар, атқа міндік атой бердік,
\nЕл үшін, отын үрлеп ескі кектің.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 739,
"type": "paragraph",
"text": "Ғұрпына ескіліктің айтып нәлет,\nЖалын жас жүрегімде қайнады кек.\nАзды деп айта берсін, мейлі, сұмдар,\nСендердің қымбат маған ойларың тек.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ғұрпына ескіліктің айтып нәлет,
\nЖалын жас жүрегімде қайнады кек.
\nАзды деп айта берсін, мейлі, сұмдар,
\nСендердің қымбат маған ойларың тек.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 740,
"type": "paragraph",
"text": "Араңа келіп тұрмын қағып дабыл,\nБалалық сәлемімді алып қабыл,\nСенсеңдер маған, жұртым,— тұр, атқа мін,\nТүнекте тұншықпасын туған ауыл!",
"html": "<div class=\"poem-block\">Араңа келіп тұрмын қағып дабыл,
\nБалалық сәлемімді алып қабыл,
\nСенсеңдер маған, жұртым,— тұр, атқа мін,
\nТүнекте тұншықпасын туған ауыл!
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 741,
"type": "paragraph",
"text": "Тегінде кінәлі емес бұған орыс,\nҚырсығы патшаның бұл қырғын соғыс.\nСұрқия соның ғана тілегі үшін,\nСендерді сорға.жықпақ әкім, болыс.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тегінде кінәлі емес бұған орыс,
\nҚырсығы патшаның бұл қырғын соғыс.
\nСұрқия соның ғана тілегі үшін,
\nСендерді сорға.жықпақ әкім, болыс.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 742,
"type": "paragraph",
"text": "Соғатын сойылың, ұлдарыңыз,\nЖалындап қазір кекпен тұр жанымыз.\nАзаттық алдымызда шақырып тұр,\nЖетейік соған жылдам, кел бәріміз!»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Соғатын сойылың, ұлдарыңыз,
\nЖалындап қазір кекпен тұр жанымыз.
\nАзаттық алдымызда шақырып тұр,
\nЖетейік соған жылдам, кел бәріміз!»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 743,
"type": "paragraph",
"text": "Осылай айтып сырын шын жүректен,\nТұр Дүйсен ынтымақты тілеп көптен.\nҚалың жұрт ортаға алып өз түлегін,\nАлғысын айтып жатты ақ ниетпен:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Осылай айтып сырын шын жүректен,
\nТұр Дүйсен ынтымақты тілеп көптен.
\nҚалың жұрт ортаға алып өз түлегін,
\nАлғысын айтып жатты ақ ниетпен:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 744,
"type": "paragraph",
"text": "— Қадамың құтты болсын, жалынды жас!",
"html": "— Қадамың құтты болсын, жалынды жас!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 745,
"type": "paragraph",
"text": "— Ғашықтың жолы таза, тілегі рас!",
"html": "— Ғашықтың жолы таза, тілегі рас!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 746,
"type": "paragraph",
"text": "— Мариям өз қызымыз, өз гүліміз.",
"html": "— Мариям өз қызымыз, өз гүліміз.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 747,
"type": "paragraph",
"text": "— Ежелден өзімізбен Жагор мұңдас.",
"html": "— Ежелден өзімізбен Жагор мұңдас.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 748,
"type": "paragraph",
"text": "— Орыстың жазығы жоқ тегі бізге.",
"html": "— Орыстың жазығы жоқ тегі бізге.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 749,
"type": "paragraph",
"text": "— Әкімі әлек салған елімізге.",
"html": "— Әкімі әлек салған елімізге.
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 750,
"type": "paragraph",
"text": "— Ұлыққа ылғи құл боп жүре алмаспыз,",
"html": "— Ұлыққа ылғи құл боп жүре алмаспыз,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 751,
"type": "paragraph",
"text": "Тиетін шығар сірә теңдік бізге?",
"html": "Тиетін шығар сірә теңдік бізге?
",
"tags": []
},
{
"index": 752,
"type": "paragraph",
"text": "— Ия, күт, берер саған патша теңдік!",
"html": "— Ия, күт, берер саған патша теңдік!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 753,
"type": "paragraph",
"text": "— Дүйсенжан, өзін баста, соңыңа ердік,",
"html": "— Дүйсенжан, өзін баста, соңыңа ердік,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 754,
"type": "paragraph",
"text": "Езіліп жатамыз ба енді тағы,\nЕлміз ғой, шығайық та жасап ерлік!—\nОсылай гуілдесіп тұрған халық\nТағы да шулай қалды түнде жатып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Езіліп жатамыз ба енді тағы,
\nЕлміз ғой, шығайық та жасап ерлік!—
\nОсылай гуілдесіп тұрған халық
\nТағы да шулай қалды түнде жатып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 755,
"type": "paragraph",
"text": "Дүйсен - ау, қайда біздің әнші келін,\nАйтсын да «Дударайын», бір тыңдалық!\nДегенде кетті Дүйсен шын қуанып,\n(Сезілмей түндей төніп тұрған қауіп.)",
"html": "<div class=\"poem-block\">Дүйсен - ау, қайда біздің әнші келін,
\nАйтсын да «Дударайын», бір тыңдалық!
\nДегенде кетті Дүйсен шын қуанып,
\n(Сезілмей түндей төніп тұрған қауіп.)
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 756,
"type": "paragraph",
"text": "Жөнелді Ақсұр атпен жалғыз өзі,\nКелем деп Мариямды қазір тауып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жөнелді Ақсұр атпен жалғыз өзі,
\nКелем деп Мариямды қазір тауып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 757,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 758,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "VІ",
"html": "<h2>VІ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 759,
"type": "paragraph",
"text": "Үрейлі Өтебайдың қырқасында\nМариям Алексейдің тұр қасында.\nНеліктен тулады екен, қыз жүрегі,\nҚасында Дудары жоқ сырласуға?",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үрейлі Өтебайдың қырқасында
\nМариям Алексейдің тұр қасында.
\nНеліктен тулады екен, қыз жүрегі,
\nҚасында Дудары жоқ сырласуға?
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 760,
"type": "paragraph",
"text": "Алексей қалып мұнда көп жігітпен,\nКелетін отрядтың жолын күткен.\nЖандар ал аттандырып солдаттарын,\nЖолдағы, тыныш жатқан елді үркіткен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Алексей қалып мұнда көп жігітпен,
\nКелетін отрядтың жолын күткен.
\nЖандар ал аттандырып солдаттарын,
\nЖолдағы, тыныш жатқан елді үркіткен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 761,
"type": "paragraph",
"text": "Бүлік сап момын елге сұм ниетпен,\nОт шашып зеңбірегін күркіреткен.\nСолдатқа бермедің деп жастарыңды,\nЖандарал жан алғыштай жүрді әлекпен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бүлік сап момын елге сұм ниетпен,
\nОт шашып зеңбірегін күркіреткен.
\nСолдатқа бермедің деп жастарыңды,
\nЖандарал жан алғыштай жүрді әлекпен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 762,
"type": "paragraph",
"text": "Алексей естіп соны, қырда қалып,\nТүр еді жандаралдың жолын бағып,\nҚалдырған сонда Дүйсен Мариямын,\nҚатерін шабуылдың ойына алып.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Алексей естіп соны, қырда қалып,
\nТүр еді жандаралдың жолын бағып,
\nҚалдырған сонда Дүйсен Мариямын,
\nҚатерін шабуылдың ойына алып.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 763,
"type": "paragraph",
"text": "Қайран жас.жалындаған от жүрекпен,\nЖарына жортып кетті Ақсұр атпен.\nШуылдап қалың қамыс қобыз тартып,\nСумаң жел, сыбырласқан жас құрақпен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қайран жас.жалындаған от жүрекпен,
\nЖарына жортып кетті Ақсұр атпен.
\nШуылдап қалың қамыс қобыз тартып,
\nСумаң жел, сыбырласқан жас құрақпен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 764,
"type": "paragraph",
"text": "Қиқулап көлдің құсы шықты көкке —\nКүрсінді үрей салып әупілдек те.\nЕр Дудар көл жағалап келе жатты,\nСақтап бір Мариямын ақ жүректе.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қиқулап көлдің құсы шықты көкке —
\nКүрсінді үрей салып әупілдек те.
\nЕр Дудар көл жағалап келе жатты,
\nСақтап бір Мариямын ақ жүректе.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 765,
"type": "paragraph",
"text": "Естілмей желден басқа бір де сыбыс,\nҚоғаның.арасында тұр Ыдырыс.\nАқсұр ат қылаң етіп шыға келді.\nЖүрегін билеп .кетті бір сұмдық іс.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Естілмей желден басқа бір де сыбыс,
\nҚоғаның.арасында тұр Ыдырыс.
\nАқсұр ат қылаң етіп шыға келді.
\nЖүрегін билеп .кетті бір сұмдық іс.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 766,
"type": "paragraph",
"text": "Ежелгі аңдыған жау ,өр көкірек,\nМылтығын кеудесіне қойды тіреп.\nАлбырт ер келді жақын, басып қалды...\nДір етіп толқын ыршып, көл тітіреп.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ежелгі аңдыған жау ,өр көкірек,
\nМылтығын кеудесіне қойды тіреп.
\nАлбырт ер келді жақын, басып қалды...
\nДір етіп толқын ыршып, көл тітіреп.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 767,
"type": "paragraph",
"text": "Ақсұр ат жөнелгенде жалын бүркеп,\nЖарқ етті кек түтінмен жалғасып от.\nҚыршын жас құлап түсті, қан сорғалап,\nҰялап кеудесінде қорғасын оқ.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ақсұр ат жөнелгенде жалын бүркеп,
\nЖарқ етті кек түтінмен жалғасып от.
\nҚыршын жас құлап түсті, қан сорғалап,
\nҰялап кеудесінде қорғасын оқ.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 768,
"type": "paragraph",
"text": "Шайқалып жас құрақтар қамыс шулап,\nШаңқылдап шағалалар, торғай шырлап.\nКүрсініп көл күңіреніп, түн түршігіп,\nСелк ете қалды айнала талмаусырап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шайқалып жас құрақтар қамыс шулап,
\nШаңқылдап шағалалар, торғай шырлап.
\nКүрсініп көл күңіреніп, түн түршігіп,
\nСелк ете қалды айнала талмаусырап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 769,
"type": "paragraph",
"text": "Үрейлі оқ даусымен түнді оятқан,\nАуылдан шықты дауыс:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үрейлі оқ даусымен түнді оятқан,
\nАуылдан шықты дауыс:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 770,
"type": "paragraph",
"text": "— Аттан - аттан!",
"html": "— Аттан - аттан!
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 771,
"type": "paragraph",
"text": "«Жігіттер, қайдасыңдар, өлтір сұмды,\nАяулы сабазыңа оғын атқан!»\nЖөнелді жас өрендер, кетті асыға,\nКүрсіну, күңірену көл басында.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Жігіттер, қайдасыңдар, өлтір сұмды,
\nАяулы сабазыңа оғын атқан!»
\nЖөнелді жас өрендер, кетті асыға,
\nКүрсіну, күңірену көл басында.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 772,
"type": "paragraph",
"text": "Жас боздақ жатыр сұлап ыңыранып,\nКөре алмай Мариямын мұңдасуға.\nЕр досын көріп Базар жатқан сұлап,\nҮстіне құшақ жайып түсті құлап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жас боздақ жатыр сұлап ыңыранып,
\nКөре алмай Мариямын мұңдасуға.
\nЕр досын көріп Базар жатқан сұлап,
\nҮстіне құшақ жайып түсті құлап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 773,
"type": "paragraph",
"text": "Көзінен ыршып жасы: «Бауырым!»—деп,\nЕлжіреп жаны жанып, жүрек жылап.\nҚұрбан жас қолын созып достарына,\nАрманды көз қиығын тастады да:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көзінен ыршып жасы: «Бауырым!»—деп,
\nЕлжіреп жаны жанып, жүрек жылап.
\nҚұрбан жас қолын созып достарына,
\nАрманды көз қиығын тастады да:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 774,
"type": "paragraph",
"text": "«Мариям! Мариям!»— деп ұмтылды тез,\nДем беріп осы бір сөз жас жанына.\nКөтеріп қан ыршыған көкіректі,\nОрнынан ерен күшпен тұрып кетті.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Мариям! Мариям!»— деп ұмтылды тез,
\nДем беріп осы бір сөз жас жанына.
\nКөтеріп қан ыршыған көкіректі,
\nОрнынан ерен күшпен тұрып кетті.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 775,
"type": "paragraph",
"text": "Дірілдеп даусы шықты... Дауыл тұрып,\nСол дауыс алып кетті жарып көкті.\n«Достарым, ұмтыл жауға, алыңдар кек,\nШақырды әне дауыл, күркіреп көк.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Дірілдеп даусы шықты... Дауыл тұрып,
\nСол дауыс алып кетті жарып көкті.
\n«Достарым, ұмтыл жауға, алыңдар кек,
\nШақырды әне дауыл, күркіреп көк.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 776,
"type": "paragraph",
"text": "Атты таң... Қайда менің ақсұр атым?\nЖанымды, жауды, кегі барады өртеп.\nҚайдасың, Марияшым, үнің қайда?\nКелші тез қосылайық «Дударайға...»",
"html": "<div class=\"poem-block\">Атты таң... Қайда менің ақсұр атым?
\nЖанымды, жауды, кегі барады өртеп.
\nҚайдасың, Марияшым, үнің қайда?
\nКелші тез қосылайық «Дударайға...»
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 777,
"type": "paragraph",
"text": "Көтер мені назды дауысыңмен,\nБасталды әне майдан,,терең сайда!»\nҰмтылды айтып соны — тағы, бірақ ,\nЖығылды қайран сабаз талмаусырап.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Көтер мені назды дауысыңмен,
\nБасталды әне майдан,,терең сайда!»
\nҰмтылды айтып соны — тағы, бірақ ,
\nЖығылды қайран сабаз талмаусырап.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 778,
"type": "paragraph",
"text": "Естіп бір соңғы даусын Мариям да,\nҮстіне жан жарының түсті құлап...\n *\nОққа ұшты, өліп міне, жатты боздақ,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Естіп бір соңғы даусын Мариям да,
\nҮстіне жан жарының түсті құлап...
\n *
\nОққа ұшты, өліп міне, жатты боздақ,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 779,
"type": "paragraph",
"text": "Мұңдарын махаббаттың кетті қозғап.\nАңырап азалы түн, күні көк,\nСол жасты жоқтағандай дала боздап.\nЖарының кеудесінен басын алмай,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мұңдарын махаббаттың кетті қозғап.
\nАңырап азалы түн, күні көк,
\nСол жасты жоқтағандай дала боздап.
\nЖарының кеудесінен басын алмай,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 780,
"type": "paragraph",
"text": "Мариям еңіреген жас маралдай.\nЕс-түссіз жаны езіліп жатыр ғашық,\nЖүрегін біреу жұлып тастағандай.\nЖалғыз-ақ еріндері кемсең қағып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мариям еңіреген жас маралдай.
\nЕс-түссіз жаны езіліп жатыр ғашық,
\nЖүрегін біреу жұлып тастағандай.
\nЖалғыз-ақ еріндері кемсең қағып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 781,
"type": "paragraph",
"text": "Бебеу сап баяу үнмен кетті налып.\nСол көлдің тебіренді толқындары,\nҚайғысы Мариямның көкпен ағып;\nЫршып жас жаңбыр дайын бетін жуып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бебеу сап баяу үнмен кетті налып.
\nСол көлдің тебіренді толқындары,
\nҚайғысы Мариямның көкпен ағып;
\nЫршып жас жаңбыр дайын бетін жуып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 782,
"type": "paragraph",
"text": "Зар илеп, толқын шашын жатты жайып.\nАзасы аяулы ердің аспанды алып,\nДалаға шалқып шері кетті ұлғайып.\nЖүгірмей тына қалдың жел де ыршып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Зар илеп, толқын шашын жатты жайып.
\nАзасы аяулы ердің аспанды алып,
\nДалаға шалқып шері кетті ұлғайып.
\nЖүгірмей тына қалдың жел де ыршып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 783,
"type": "paragraph",
"text": "Құс біткен үн қосқандай көлде сыңсып.\nТұқырып басын төмен теңселіп жұрт,\nТамшылап ыстық жастар көзден ыршып.\nМариям күңіреніп, күйіп налып,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Құс біткен үн қосқандай көлде сыңсып.
\nТұқырып басын төмен теңселіп жұрт,
\nТамшылап ыстық жастар көзден ыршып.
\nМариям күңіреніп, күйіп налып,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 784,
"type": "paragraph",
"text": "Әлсіреп сол бір шақта қалды талып.\nҮрейлі жан ұйқыда, жүрек іздеп,\nЖоғалтқан сол ғашығын алды тауып\nҚұшақтап жан Дударың сүйіп қатты,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әлсіреп сол бір шақта қалды талып.
\nҮрейлі жан ұйқыда, жүрек іздеп,
\nЖоғалтқан сол ғашығын алды тауып
\nҚұшақтап жан Дударың сүйіп қатты,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 785,
"type": "paragraph",
"text": "Наз айтып ғашығына мұнын шақты;\n«Кешіктің мұнша неге Дудар жаным,\nСарғайттың мұнша неге махаббатты?...\nСүйді де Мариямын көп сағынған:",
"html": "<div class=\"poem-block\">Наз айтып ғашығына мұнын шақты;
\n«Кешіктің мұнша неге Дудар жаным,
\nСарғайттың мұнша неге махаббатты?...
\nСүйді де Мариямын көп сағынған:
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 786,
"type": "paragraph",
"text": "«Қалмайын жібер, сәулем, жасағымнан,\nШақырды, ереуілге жібер мені!» —\nДеп жары шығып кетті құшағынан...\nСелк етті, талған Мариям шошып.кетті.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Қалмайын жібер, сәулем, жасағымнан,
\nШақырды, ереуілге жібер мені!» —
\nДеп жары шығып кетті құшағынан...
\nСелк етті, талған Мариям шошып.кетті.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 787,
"type": "paragraph",
"text": "Қараса жаңғыртып жұрт жер мен көкті.\nКеледі «Дударайды» дауылдатып,\nОятып қайғы басқан қан жүректі.\n«Мариям Дагор, деген орыс қызы,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қараса жаңғыртып жұрт жер мен көкті.
\nКеледі «Дударайды» дауылдатып,
\nОятып қайғы басқан қан жүректі.
\n«Мариям Дагор, деген орыс қызы,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 788,
"type": "paragraph",
"text": "Он жеті, он сегізге келген кезі.\nҚазаққа Дудар деген ғашық болып,\nСондағы Мариямның айтқан сөзі.\nДударари - дудым!»...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Он жеті, он сегізге келген кезі.
\nҚазаққа Дудар деген ғашық болып,
\nСондағы Мариямның айтқан сөзі.
\nДударари - дудым!»...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 789,
"type": "paragraph",
"text": "Зар етіп осы жырды жас, кәрі де,\nИіліп Марияға тұр бәрі де.\nОсы өлең бұрынғыдан шалқып қатты,\nҮстінде Дударының тербелуде...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Зар етіп осы жырды жас, кәрі де,
\nИіліп Марияға тұр бәрі де.
\nОсы өлең бұрынғыдан шалқып қатты,
\nҮстінде Дударының тербелуде...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 790,
"type": "paragraph",
"text": "Жүр Базар тұтандырып қайта кекті,\nМеңіреу сол қамысқа тастап отты.\nӨртелсін Ыдырыс та, сұмдық іс те,\n«Өртеңдер! Тезірек!»— деп әмір етті.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жүр Базар тұтандырып қайта кекті,
\nМеңіреу сол қамысқа тастап отты.
\nӨртелсін Ыдырыс та, сұмдық іс те,
\n«Өртеңдер! Тезірек!»— деп әмір етті.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 791,
"type": "paragraph",
"text": "Күркіреп кеткен ыза, желдеп жалын,\nАлқызыл алау басты көлдің, маңын.\nҚамыс та, Ыдырыс та жатты жанып,\nТүн сырғып, күтті дала жаңа таңын...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Күркіреп кеткен ыза, желдеп жалын,
\nАлқызыл алау басты көлдің, маңын.
\nҚамыс та, Ыдырыс та жатты жанып,
\nТүн сырғып, күтті дала жаңа таңын...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 792,
"type": "paragraph",
"text": "Ал Базар, қайта қарғып мініп атқа,\nДабылын тағы қағып тұр жасаққа.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ал Базар, қайта қарғып мініп атқа,
\nДабылын тағы қағып тұр жасаққа.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 793,
"type": "paragraph",
"text": "— Жігіттер, аттаныңдар, тез жүріңдер,",
"html": "— Жігіттер, аттаныңдар, тез жүріңдер,
",
"tags": [
"DIALOGUE"
]
},
{
"index": 794,
"type": "paragraph",
"text": "Ойранды жауыздарға жасамаққа!\nҚайғысы ер Дудардың бізге батты,\nМариям, көтер басты, түр, таң атты.\nАлысқа Дударайың шақырып тұр,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ойранды жауыздарға жасамаққа!
\nҚайғысы ер Дудардың бізге батты,
\nМариям, көтер басты, түр, таң атты.
\nАлысқа Дударайың шақырып тұр,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 795,
"type": "paragraph",
"text": "Шырқа деп, ерлік пенен махаббатты...—\nСоны айтып, шеру тартып кетті жүріп.\nЖандарал шық қан жаққа бетті бұрын.\nЖөнелді «Дударайды» айтып бәрі,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шырқа деп, ерлік пенен махаббатты...—
\nСоны айтып, шеру тартып кетті жүріп.
\nЖандарал шық қан жаққа бетті бұрын.
\nЖөнелді «Дударайды» айтып бәрі,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 796,
"type": "paragraph",
"text": "Сол әнді жандарына ту ғып тігіп.\nЖаны оның жайнағандай туларында,\nКөтеріп алып кетті Дударың да.\nМариям есін жиып көтерілсе,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сол әнді жандарына ту ғып тігіп.
\nЖаны оның жайнағандай туларында,
\nКөтеріп алып кетті Дударың да.
\nМариям есін жиып көтерілсе,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 797,
"type": "paragraph",
"text": "Жаутаңдап Ақсұр аты тұр жанында.\nАтының жалын сипап Мариям да,\nТыңдаса шалқып әні тұр, шығанға.\nШақырған жорыққа кім «Дударайлап»,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жаутаңдап Ақсұр аты тұр жанында.
\nАтының жалын сипап Мариям да,
\nТыңдаса шалқып әні тұр, шығанға.
\nШақырған жорыққа кім «Дударайлап»,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 798,
"type": "paragraph",
"text": "Жүр ме екен Дудар жаны әлде сонда?\nАлыста өрттей қызыл туды таң да...\nБасталды әне майдан жауыздарға.\nАлексей айқай салды: «Дударым!»—ден,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жүр ме екен Дудар жаны әлде сонда?
\nАлыста өрттей қызыл туды таң да...
\nБасталды әне майдан жауыздарға.
\nАлексей айқай салды: «Дударым!»—ден,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 799,
"type": "paragraph",
"text": "Әлде ол, кетті ме екен озып алға?\nМайданда атой беріп шырқап әнді\nШақырған Дудары ма Мариямды?\nАқсұр ат алып ұшып әндей осы,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Әлде ол, кетті ме екен озып алға?
\nМайданда атой беріп шырқап әнді
\nШақырған Дудары ма Мариямды?
\nАқсұр ат алып ұшып әндей осы,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 800,
"type": "paragraph",
"text": "Сол шепке Мариям да барып қалды.\nШаңқылдап тұяғы да шапқан аттың,\nДаусы да шыққан оқтың, жарқылдап тым —\nБәрі де жаңғыртқандай «Дударайын»,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Сол шепке Мариям да барып қалды.
\nШаңқылдап тұяғы да шапқан аттың,
\nДаусы да шыққан оқтың, жарқылдап тым —
\nБәрі де жаңғыртқандай «Дударайын»,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 801,
"type": "paragraph",
"text": "Үніндей жастық шақтың, махаббаттың.\nЖас қазақ ұмтылғанда атой беріп,\nКеткендей күңіреніп үн көтеріп,\nШырқап бір «Дударайды» тиіп жауға,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Үніндей жастық шақтың, махаббаттың.
\nЖас қазақ ұмтылғанда атой беріп,
\nКеткендей күңіреніп үн көтеріп,
\nШырқап бір «Дударайды» тиіп жауға,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 802,
"type": "paragraph",
"text": "Қылышын жарқылдатқан кеуде керіп.\nСақтап бір сарбаздары өр көңілге,\nЖар жанын жеткендей өлеңінде.\nЖаңғыртып жас даусымен.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қылышын жарқылдатқан кеуде керіп.
\nСақтап бір сарбаздары өр көңілге,
\nЖар жанын жеткендей өлеңінде.
\nЖаңғыртып жас даусымен.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 803,
"type": "paragraph",
"text": "«Дударайды»,\nӨзін де шақырғандай ереуілге.\nТұрғандай шеру тартып достарына,\nДудары сол майданның аспанында.",
"html": "<div class=\"poem-block\">«Дударайды»,
\nӨзін де шақырғандай ереуілге.
\nТұрғандай шеру тартып достарына,
\nДудары сол майданның аспанында.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 804,
"type": "paragraph",
"text": "Елестеп айбынды ер рухыменен,\nЕнгенде Мариямның жас жанына.\nКіргендей, кеудесіне шалқып жалын,\nЖүректің кетті қозғап толқындарын,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Елестеп айбынды ер рухыменен,
\nЕнгенде Мариямның жас жанына.
\nКіргендей, кеудесіне шалқып жалын,
\nЖүректің кетті қозғап толқындарын,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 805,
"type": "paragraph",
"text": "Мариям еніп кетті сол майданға.\nДабыл ғып «Дударайын — айтып жарын...",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мариям еніп кетті сол майданға.
\nДабыл ғып «Дударайын — айтып жарын...
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 806,
"type": "divider",
"tags": [
"DIVIDER"
]
},
{
"index": 807,
"type": "heading",
"level": 2,
"text": "ЭПИЛОГ",
"html": "<h2>ЭПИЛОГ</h2>",
"tags": [
"SUBHEADING"
]
},
{
"index": 808,
"type": "paragraph",
"text": "Бірталай өтті жылдар.\nОктябрьдің\nКеремет күркіреген оқ дабылын\nДаламыз естіп ескі заман зіл,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бірталай өтті жылдар.
\nОктябрьдің
\nКеремет күркіреген оқ дабылын
\nДаламыз естіп ескі заман зіл,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 809,
"type": "paragraph",
"text": "Лақтырды, азат күнді тапты ауылым.\nТоластап түнек желі азынаған,\nЕліміз айықты да қайғы - ызадан.\nШырқалып шаттық жыры шығандарда,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Лақтырды, азат күнді тапты ауылым.
\nТоластап түнек желі азынаған,
\nЕліміз айықты да қайғы - ызадан.
\nШырқалып шаттық жыры шығандарда,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 810,
"type": "paragraph",
"text": "Орнады таң-тамаша тойлы заман.\nСырылып тұман - сынды қара лашық,\nНұраның жағалауын қала басып\nЖайнаған орыс, қазақ өрісі бір",
"html": "<div class=\"poem-block\">Орнады таң-тамаша тойлы заман.
\nСырылып тұман - сынды қара лашық,
\nНұраның жағалауын қала басып
\nЖайнаған орыс, қазақ өрісі бір
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 811,
"type": "paragraph",
"text": "Өмірде қаны, жаны араласып.\nТеріне тойлы өмірдің толы өлең,\nЕркін жас ән шырқаған теңіменен.\nҚосылып «Дударайға»,бәріміз де",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өмірде қаны, жаны араласып.
\nТеріне тойлы өмірдің толы өлең,
\nЕркін жас ән шырқаған теңіменен.
\nҚосылып «Дударайға»,бәріміз де
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 812,
"type": "paragraph",
"text": "Ғашықтың шертіп жүрдік мұнын терең.\nМариям еріп әнмен ереуілге,\nЖүргендей жан Дудары ере бірге.\nЖеңісін махаббаттың сақтап қалған,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ғашықтың шертіп жүрдік мұнын терең.
\nМариям еріп әнмен ереуілге,
\nЖүргендей жан Дудары ере бірге.
\nЖеңісін махаббаттың сақтап қалған,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 813,
"type": "paragraph",
"text": "Өлмейтін мәңгілікті елеңінде.\nӘн ғана болды оның жан серігі,\nӘн ғана жүрегінің бар сенімі.\nДостықты, махаббатты жыр ғып жұртқа,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Өлмейтін мәңгілікті елеңінде.
\nӘн ғана болды оның жан серігі,
\nӘн ғана жүрегінің бар сенімі.
\nДостықты, махаббатты жыр ғып жұртқа,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 814,
"type": "paragraph",
"text": "Ағылған ауызынан нөсер үні.\nОсылай әнмен шалқып, жырмен жайнап,\nМариям ауыл кезіп жүрді сайрап.\nӘлпештеп аруындай Мариямды,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ағылған ауызынан нөсер үні.
\nОсылай әнмен шалқып, жырмен жайнап,
\nМариям ауыл кезіп жүрді сайрап.
\nӘлпештеп аруындай Мариямды,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 815,
"type": "paragraph",
"text": "Таңырқап тыңдай берген жұрт масайрап.\nТалай жыл өтті солай өлең-жырмен,\nАлғысын орыс қызы алды өмірден.\nАқ шалып Мариямның алтын шашын,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Таңырқап тыңдай берген жұрт масайрап.
\nТалай жыл өтті солай өлең-жырмен,
\nАлғысын орыс қызы алды өмірден.
\nАқ шалып Мариямның алтын шашын,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 816,
"type": "paragraph",
"text": "Ай түсті жүзінде де әжім кірген.\nАлайда, жас қауымға жалын беріп,\nЖүр еді ауызынан ән тербеліп.\nСамолет самғап бір күн Алатаудан.",
"html": "<div class=\"poem-block\">Ай түсті жүзінде де әжім кірген.
\nАлайда, жас қауымға жалын беріп,
\nЖүр еді ауызынан ән тербеліп.
\nСамолет самғап бір күн Алатаудан.
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 817,
"type": "paragraph",
"text": "Қырына Қорғалжынның қонды келіп.\nЖөнелді Мариямды алып көкке,\nБұл өзі әлде түс пе, керемет пе?\nАқ шашты Мариямды қайда әкетті,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қырына Қорғалжынның қонды келіп.
\nЖөнелді Мариямды алып көкке,
\nБұл өзі әлде түс пе, керемет пе?
\nАқ шашты Мариямды қайда әкетті,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 818,
"type": "paragraph",
"text": "От беріп қайта кәрі көкірекке?\nСамолет ұшып келіп бұлттан; шыға,\nКеп қонды астанаға — Алматыға.\nАспаннан жерге түсті, аң-таң Мариям,",
"html": "<div class=\"poem-block\">От беріп қайта кәрі көкірекке?
\nСамолет ұшып келіп бұлттан; шыға,
\nКеп қонды астанаға — Алматыға.
\nАспаннан жерге түсті, аң-таң Мариям,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 819,
"type": "paragraph",
"text": "Жиналған мұнда қалыңға.\nМариям қосылғандай ғашығына,\nҮстіне құрмет гүлі шашылуда...\nМасайрап орыс, қазақ.думанды жас,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жиналған мұнда қалыңға.
\nМариям қосылғандай ғашығына,
\nҮстіне құрмет гүлі шашылуда...
\nМасайрап орыс, қазақ.думанды жас,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 820,
"type": "paragraph",
"text": "Шырқады «Дударайын» қосылды да.\nӘкелді сәулетті үйге Мариямды,\nСол үйге салтанатпен жұрт жиналды.\nЖүзінен кәрілердің күлкі жүзіп,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Шырқады «Дударайын» қосылды да.
\nӘкелді сәулетті үйге Мариямды,
\nСол үйге салтанатпен жұрт жиналды.
\nЖүзінен кәрілердің күлкі жүзіп,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 821,
"type": "paragraph",
"text": "Гулетіп жатты жастар айтып әнді.\nМариям той төрінде тұр таңырқап.\nҚалайша келе қалды тосын бұл бақ?\nБәрі де қошаметтеп Мариямды,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Гулетіп жатты жастар айтып әнді.
\nМариям той төрінде тұр таңырқап.
\nҚалайша келе қалды тосын бұл бақ?
\nБәрі де қошаметтеп Мариямды,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 822,
"type": "paragraph",
"text": "Жас біткен «Дударайын» жатты шырқап.\nЖас қазақ, орыс қызы бәрі бірге,\nСол сарай тұрғандай бір толып гүлге\nМыңдаған Мариямдар, жас Дүйсендер",
"html": "<div class=\"poem-block\">Жас біткен «Дударайын» жатты шырқап.
\nЖас қазақ, орыс қызы бәрі бірге,
\nСол сарай тұрғандай бір толып гүлге
\nМыңдаған Мариямдар, жас Дүйсендер
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 823,
"type": "paragraph",
"text": "Қосылып тапқан бақыт бұл өмірде.\nБұл үйге бәріміз де келгенбіз де,\nҚұмартып әсем әнге, сән лебізге.\nМүсіркеп махаббатты тұрды мұнда,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Қосылып тапқан бақыт бұл өмірде.
\nБұл үйге бәріміз де келгенбіз де,
\nҚұмартып әсем әнге, сән лебізге.
\nМүсіркеп махаббатты тұрды мұнда,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 824,
"type": "paragraph",
"text": "Мұқаң мен Валентина жеңгеміз де...\nҚуаныш қанат беріп ән мен күйге,\nБір жиын болып жатты сол бір үйде.\nАрдақтап әншіл қауым «Дударайды»,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Мұқаң мен Валентина жеңгеміз де...
\nҚуаныш қанат беріп ән мен күйге,
\nБір жиын болып жатты сол бір үйде.
\nАрдақтап әншіл қауым «Дударайды»,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 825,
"type": "paragraph",
"text": "Бұлбұлдай Мариямға сүйінуде,\nДостықтың, махаббаттың сәулесінде —\nСақталған осы ән еді ел есінде.\nАтынан үкіметтің ақ шашты қарт,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұлбұлдай Мариямға сүйінуде,
\nДостықтың, махаббаттың сәулесінде —
\nСақталған осы ән еді ел есінде.
\nАтынан үкіметтің ақ шашты қарт,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 826,
"type": "paragraph",
"text": "Тақты орден Мариямның кеудесіне.\nҚұбылып кәрі жүзі шаттықпенен,\nТәжім ғып жұртқа басын иді төмен\nМариям құйқылжытып гармонын тез,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Тақты орден Мариямның кеудесіне.
\nҚұбылып кәрі жүзі шаттықпенен,
\nТәжім ғып жұртқа басын иді төмен
\nМариям құйқылжытып гармонын тез,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 827,
"type": "paragraph",
"text": "Толғанып кетті тағы оймен терең.\nЖүректің толқын сырын ағытқандай.\nЖырлады бұрынғыдай қағып таңдай.\nЖырлады өшпес мәңгі махаббатты,",
"html": "<div class=\"poem-block\">Толғанып кетті тағы оймен терең.
\nЖүректің толқын сырын ағытқандай.
\nЖырлады бұрынғыдай қағып таңдай.
\nЖырлады өшпес мәңгі махаббатты,
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 828,
"type": "paragraph",
"text": "Бұғауды бұзып шық қан алыптардай.\nТербетіп алдындағы гүл жастарын,\nШақырды «Дударайдың» сырласы\nШақырды қосылуға, бастады өзі",
"html": "<div class=\"poem-block\">Бұғауды бұзып шық қан алыптардай.
\nТербетіп алдындағы гүл жастарын,
\nШақырды «Дударайдың» сырласы
\nШақырды қосылуға, бастады өзі
</div>",
"tags": [
"POEM"
]
},
{
"index": 829,
"type": "paragraph",
"text": "Достықтың шертілмеген бір дастанын…",
"html": "Достықтың шертілмеген бір дастанын…
",
"tags": []
}
]
}