Тартымдылық күші
Brian Tracy; Ron Arden
Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).


Брайан Трейси және Рон Арден
Кіріспе
Шыңға жету үшін сізде осы шарм болуы керек. Ол бәрінен және ештеңеден құралады: ұмтылыс еркі, көзқарас, жүріс-тұрыс, дене бітімі, дауыс ырғағы, қимыл-қозғалыстың еркіндігі. Сұлу немесе тартымды болу мүлдем міндетті емес; бар болғаны шарм қажет. — САРА БЕРНАР
Бизнестегі және жеке өмірдегі табысыңыздың 85 пайызы басқалармен тиімді қарым-қатынас жасау қабілетіңізбен анықталады. «Әлеуметтік интеллект» (адамдармен өзара әрекеттесу, сөйлесу, келіссөздер жүргізу және көндіру қабілеті) — бұл сізде болуы мүмкін ең жоғары ақы төленетін және құрметтелетін интеллект түрі және бұл интеллектіні дамытуға болады.
Сіз бүгінгі таңда әлемдегі ең ықпалды және тиімді адамдар қолданатын кейбір қарым-қатынас әдістері мен тәсілдерін іс жүзінде қолдану арқылы жылы, досқа адал, ұнамды және <span data-term="true">шармға</span> (адамды баурап алатын ерекше тартымдылық) ие тұлға болуды үйрене аласыз.
Ұлы коммуникаторлардың «құпиялары» мүлдем құпия емес. Бұл — басқа адамдардың сізге ашылуына және хабарламаңызды қабылдауына мүмкіндік беретін өзара әрекеттесудің дәлелденген әдістері. Нәтижесінде олар сіздің ықпалыңызға көнуге, сізден сатып алуға, сізбен іскерлік және жеке қарым-қатынасқа түсуге және сіз туралы оң пікірде болуға дайын болады.
Сіздің сүйкімді болу, шынайы ұнамды және жағымды адам болу қабілетіңіз, сізге кез келген басқа қасиетке қарағанда көбірек есіктерді ашады. Адамдар сізді неғұрлым көбірек ұнатса және сіз туралы жылы ойласа, олар сізді соғұрлым жиі көргісі келеді, тыңдағысы келеді, сіздің қасыңызда болғысы келеді және сізді өз ортасына шақырады.
Жүздеген баяндамаларымызда және біз дайындаған мыңдаған адамдарға біз үнемі: «Әлемдегі ең құнды тауар алтын немесе гауһар емес — бұл шарм», — деп айтып келеміз. Сіздің беделіңіз, яғни сіз жоқ жерде адамдардың сіз туралы қалай ойлайтыны және сөйлейтіні — сіздің ең құнды жеке және кәсіби активіңіз. Бұл — басқалар сіздің қасыңызда болғанда алған әсерлерінің жиынтығы.
Шарм туралы қарапайым шындықтарды біліп, төмендегі әдістерді қолдану арқылы сіз өз отбасыңыздан бастап, кездестірген әрбір адаммен қарым-қатынасыңыздың тиімділігі мен одан алатын ләззатыңызды айтарлықтай арттыра аласыз.
Сіз табысты боласыз, көбірек ақша табасыз, тезірек лауазымыңыз өседі, көбірек сатылым жасайсыз, келіссөздерде жиі жеңіске жетесіз және кездескен кез келген адамға ықпалды әрі сенімдірек көрінесіз.
1-ТАРАУ
Шарм дегеніміз не?
Джон Ф. Кеннеди күлімсірегенде, ол ағаштағы құсты да сиқырлап алатын еді. — СЕЙМУР СЕНТ-ДЖОН
Мұны күтпеген және оған бой алдырмас бұрын оның әсеріне қарсы болған адамның шарм туралы сипаттамасын тыңдаңыз:
«... Ол кездескен әрбір адамға толығымен «осы сәтте» назар аудара білді... Одан жылулық есіп тұрды; ол сізді ұнатуға шын жүректен мүдделі адам сияқты көрінді және сіздің оны ұнататын-ұнатпайтыныңызға алаңдамады. Оның қаншалықты генетикалық, ал қаншалықты жүре пайда болғаны туралы мен тек болжай аламын. Менің білетінім, сол қысқа кездесу сәтінде мен өзім келіспейтін, тіпті ұнатамын деп ойламаған адамның шармына толықтай арбалдым».
Бұл пікірді кәсіби спикер Марк Санборн президент Билл Клинтонмен кездесуі туралы айтқан.
Біз шарм туралы айтқанда, дастарқан басындағы әдепті, жақсы сырт келбетті немесе сәнді киінуді айтып отырған жоқпыз; біз әлдеқайда терең нәрсе туралы айтып отырмыз. Нағыз шарм — бұл жай ғана сыртқы келбеттен асып түсетін нәрсе. Бұл — кейбір адамдардың ерекше раппорт (екі адам арасындағы өзара түсіністік пен сенімге негізделген байланыс) орнату қабілеті, бұл олардың қасында болған басқа адамдарды ерекше сезіндіреді. Шарм біз қуатты және эмоционалды түрде, түйсік деңгейінде жауап беретін баурап алу қасиетіне ие.
Туа біткен бе әлде жүре пайда болған ба?
Сіз ішіңізден: «Бірақ шарм туа бітуі керек, егер ол болмаса, жолың болмағаны! » — деп айтуыңыз мүмкін. Біз де бұрын солай сенетінбіз, бірақ адамдар арасындағы қарым-қатынас өнері мен шеберлігін зерттеп, тәжірибе жасап, оқытқан көптеген жылдар ішінде біз бұған кері дәлелдер таптық.
Кейбір адамдардың табиғатынан сүйкімді екеніне дау жоқ, бұл оларға артықшылық береді. Бірақ шарм — бұл біздің гендерімізде болатын қандай де бір жұмбақ ингредиент емес. Шарм — бұл көбіміз біле бермейтін немесе аз білетін ерекше дағдыларды қолданудың нәтижесі. Бұл шармды үйренуге болатынын білдіреді.
Алдымыздағы беттерде сіз кездестірген адамдарға магниттей тартылыс пен ықпал ететін толықтай харизматикалық тұлға болуды үйренесіз.
**Басқаларды баурап алуға арналған құралдарыңыз:** Бұдан былай шармға сүйкімді адамдар жасайтын нәрселерді жасау және олар сияқты тұлға болу арқылы дамытуға болатын мінез сапасы мен дағды ретінде қараңыз.
2-ТАРАУ
Шарм іс жүзінде
Шарм: Қуанту және баурап алу үшін қайтарымсыз күш жұмсайтын қасиет. — СӨЗДІК
Рон Арден шармның құдіретінің айғағы ретінде мына бір жеке оқиғасын баяндайды:
Бұл жетпісінші жылдары еді, шармның құдіретін алғаш рет сол кезде терең сезіндім. Лос-Анджелестегі бір досымыз әйелім Никки екеуімізді Иван Берольд пен оның әйелі Марьянаның құрметіне ұйымдастырылған қабылдауға шақырды. Олар жақында ғана Оңтүстік Африкадан келген болатын. Иван — сымбатты, жақсы актер және менің Оңтүстік Африкадағы театр күндерімнен бері танитын досым.
Біз сол сенбі күні түстен кейін олардың үйіне келіп, бақшадағы қауымға қосылдық. Адамдар бардың және, әрине, Иван мен Марьянаның айналасында жүрді. Біз бір-бірімізбен жылы амандастық, содан кейін төртеуіміз тартымды фуршет үстелдеріне қарай беттедік.
Түстен кейін мен Никки мен Иванның сөйлесіп тұрғанын көрдім және менің байсалды әйелім оған елтіп қалғандай көрінді. Мен ішімнен: «Не болып жатыр? Ол өзін жасөспірім қыздай ұстап тұр ғой», — деп ойладым. Бойымды орынсыз қызғаныш сезімі билеп, мен тездетіп олардың қасына бардым.
Таңданыс құдіреті
Көп ұзамай мен Никкиден: «Иванның бойында сені соншалықты баурап алатындай не бар? » — деп сұрадым.
Ол бір сәт ойланып: «Ол сенімен сөйлескенде, сен онымен бірге пілләнің (сыртқы әлемнен оқшауланған, жайлы кеңістік) ішінде тұрғандай боласың. Ол үшін әлемде сенен басқа ешкім жоқ сияқты. Ал ол сені тыңдағанда, сенің әрбір сөзің маңызды және оның шексіз назарына лайық сияқты тыңдайды», — деді.
Бұл туралы ойланғанда, оның мүлдем дұрыс айтқанын түсіндім. Мен оны танығаннан бері, ол кез келген адаммен бірге болғанда осы қасиетін көрсететін. Ол үнемі айналасына шарм шашып жүреді. Сондықтан Иван әйелдер үшін де, ерлер үшін де өте тартымды адам.
Өмірлік қызығушылық осы қарапайым ережелерге әкелді
Бұл оқиға жиырма жылдан астам уақыт бұрын болса да, менің есімде кешегідей сақтаулы. Менің сүйікті әйелім еске салғандай, менің шармға деген алғашқы терең қызығушылығым сол кезден басталған сияқты.
Менің қызығушылығым өсе түсті. Мен барлық шарм иелері қолданатын мінез-құлықтарды зерттеп, анықтауға кірістім. Мен олардың басқаларға тигізетін әсері туралы не ойлайтынын білу үшін осы адамдардың көбіне сұрақтар қойдым. Мен ашқан таңғажайып нәрселердің бірі — шарм иелері басқаларға қуаныш сыйлаудан үлкен ләззат алады екен.
Мен үйренгендерімді нақты және басқарылатын сабақтарға айналдырдым, әр сабақтың түсінуге оңай және үйрену мен орындауға дәл сондай жеңіл қарапайым ережелер мен әдістер жиынтығы бар.
Брайан Трейси екеуіміз кәсіби немесе әлеуметтік мақсаттарда осы дағдыларды қолдануға көптеген адамдарды сәтті баулыдық, енді сіз де адамдарға тигізетін жеке әсеріңізді қалай басқаруға болатынын үйрене аласыз. Шарм құдіретін қалай қолдануды білгеннен кейін, сіздің қолыңызда табысқа жетудің ең құнды элементтерінің бірі — адамдарға өздерін патшадай сезіндіру әдісі болады.
**Басқаларды баурап алуға арналған құралдарыңыз:** Өзіңіз білетін ең сүйкімді адамды еске түсіріңіз. Оның мінез-құлқын бақылаңыз. Ол шарм танытқанда не істейтінін анықтауға тырысыңыз. Оның басқаларға тигізетін әсерін байқап, көрген-білгеніңізді өз жолыңызбен сондай тартымды, сенімді және сүйкімді адам болуға ынта ретінде пайдаланыңыз.
3-ТАРАУ
Шарм не істей алады
Шарм баурап алады. Гүл күлтелері күннің жылуы мен сәулесіне қарай ашылатыны сияқты, біз де шармның сиқырына ашыла түсеміз. Шарм бізді өзінің магниттік көзіне қарай тартатын Ұлы Тартылыс күші ретінде әрекет етеді. — ТОКОЗА, ХХ ҒАСЫРДЫҢ ДАНА ӘЙЕЛІ
Шармы бар адамдарды әдетте тыңдайды және оларға жиі қосымша мүмкіндіктер беріледі. Оларға басқалар ешқашан алмайтын мүмкіндіктер беріледі. Олар басқалар қатаң жазаланатын қателіктері үшін кешірілуі мүмкін. Оларға басқалар ешқашан естімейтін нәрселер айтылады. Адамдар олар үшін сылтау тауып береді, олар үшін барын салады және әрқашан олар туралы жақсы ойда болады. Мойындауымыз керек, сіздің өміріңізде сізге өте терең әсер еткен біреу бар шығар. Егер солай болса, сіз біреудің шарм шабуылының нысаны болдыңыз.
Өзіңді керемет сезіну
Қай уақытта болмасын, бәріміз де бізді өз шармымен баурап алған адамды кездестірдік. Олар сізді шынымен ұнататындай көрінді. Олар сіздің пікіріңізді бағалады. Олар айналада кім болса да, барлық назарын тек сізге және басқа ешкімге бөлмеді. Олар сіздің қасыңызда болғанда, олар үшін сізден басқа ешкім жоқ сияқты болды. Олар сізге өздері кездестірген ең қызықты және маңызды адам екеніңізді сезіндірді. Сіз олардың қасында болғаннан ләззат алу үшін кез келген сыншыл ойдан толықтай арылдыңыз. Өзіңізді қандай тамаша сезінгеніңіз есіңізде ме? Меніңше, сіз өзіңізді керемет сезіндіңіз.
Біреуге өзін керемет сезіндіре алуда қандай құдірет бар екенін ойлап көріңізші. Ол шексіз! Ұлы саяси көшбасшылар оны дамытады, табысты іскер адамдар оны өсіреді, ал танымал өнер адамдары оны пайдаланады. Адамдармен жұмыс істейтін кез келген адам шармнан пайда көре алады, ал табыс баспалдағымен көтерілгісі келетін кез келген адам оны дамытуы керек.
Кез келген уақытта? Кез келген жерде?
Егер сіз кез келген уақытта, кез келген жерде басқалар үшін сол ерекше сезімді тудыра алсаңыз ше? Бұл сыйлық сіздің жеке өміріңіз бен іскерлік әлеміңізде қаншалықты құнды болар еді? Маған сеніңіз, бұл баға жетпес нәрсе. Сізде адамдарды ерекше сезіндіретін күш болса, марапаттар да көп күттірмейді.
**Басқаларды баурап алуға арналған құралдарыңыз:** Бүгіннен бастап шарм құдіретін дамытуға және оны басқалармен қарым-қатынасыңызда қолдануға шешім қабылдаңыз. Бұл шешім сізге басқа адамдарға өздерін тамаша сезіндіру үшін жасай алатын барлық нәрселерге жол ашады.
Қазіргі «шарм коэффициентіңізді» өлшеңіз. Өзіңізге он балдық жүйемен (он — «өте жақсы») шарм деңгейіңізге баға беріңіз. Содан кейін танитын біреуден сізге баға беруін сұраңыз. Сол адамның берген бағасы — сіздің нақты деңгейіңіз. Енді сіз өзіңізді шынайы және қуатты шарм иесіне айналдыруға дайынсыз.
4-ТАРАУ
Кез келген адамды қалай баурап алуға болады
Олар сіздің қаншалықты қамқор екеніңізді білмейінше, сіздің қаншалықты білетініңіз оларды қызықтырмайды. — ЛУ ХОЛЬТЦ
Психологтар тұлғаның негізі — өзін-өзі бағалау екенін айтады. Бұл «өзіңді қаншалықты ұнататының» ретінде анықталады. Сіздің өзін-өзі бағалауыңыз — кез келген сәтте өзіңізді қаншалықты маңызды және құнды сезінетініңіздің жиынтығы.
Адамдар өте эмоционалды келеді. Олар шешімді эмоциямен қабылдайды, содан кейін оны логикамен ақтап алады. Адамдарға олардың эмоционалдық ортасы, әсіресе басқа адамдардың оларға деген көзқарасы қатты әсер етеді.
Сәби кезіңізден бастап сіз ата-анаңыздың сізге деген іс-әрекеттері мен реакцияларына тым сезімтал болуға бейімделесіз. Көбінесе, бұл ерте алмасулардың динамикасы сіздің басқалармен болашақ қарым-қатынасыңыздың негізін қалайды.
Басқалармен байланысты жасайтын барлық нәрсеңіз — не өзіңізді бағалауды, ішкі амандық сезімін нығайту үшін, не оны басқа адамдардан немесе жағдайлардан қорғау үшін жасалады.
Шармның құпиясы
Адам табиғатының ең терең қажеттілігі — өзін бағалы және құнды сезіну. Сондықтан шармның құпиясы қарапайым: басқаларға өздерінің маңызды екенін сезіндіріңіз.
Шармды болудың бес жолы
Сіз адамдарға өз қасыңызда өздерінің маңызды екенін неғұрлым көбірек сезіндірсеңіз, олар сізді соғұрлым тартымды деп қабылдайды. Бақытымызға орай, біз адамдарға өздерін керемет сезіндірудің жолдарын білеміз. Бұл негізгі мінез-құлықтарды бес «А» (ағылшынша: acceptance, appreciation, approval, admiration, attention) арқылы жинақтауға болады: қабылдау, алғыс білдіру, мақұлдау, таңдану және назар аудару.
**Қабылдау.** Сіздің басқа адамдарға бере алатын ең үлкен сыйыңыз — «шартсыз оң көзқарас» (адамды ешқандай сынсыз немесе шектеусіз қабылдау). Яғни, сіз оларды ешқандай шектеусіз, толығымен қабылдайсыз. Сіз ешқашан сынамайсыз немесе мін таппайсыз. Сіз олардың бойындағының бәрін, олар табиғаттың бір кереметі сияқты қабылдайсыз. Бұл — шармды болудың бастапқы нүктесі.
Ал толық қабылдауды қалай білдіресіз? Бұл оңай. Сіз күлімсірейсіз! Сіз адамдарды көргенде қуанышпен күлімсірегенде, олардың өзін-өзі бағалауы автоматты түрде жоғарылайды. Олар өздеріне көңілі толады. Олар өздерін маңызды және құнды сезінеді. Және олар осылай сезінуге себепкер болған адамды ұнатады. Олар тіпті сіз аузыңызды ашпай жатып, сізді тартымды деп табады.
**Алғыс білдіру.** Сіз басқаларға жасаған ісі үшін, мейлі ол кішігірім немесе үлкен болсын, алғыс білдірген сайын олардың өзін-өзі бағалауы артады. Олар өздерін құндырақ және маңыздырақ сезінеді. Олар өздерін білікті және қабілетті сезінеді. Олардың өзіндік бейнесі жақсарып, өзіне деген құрметі артады.
Ал басқаларда осы тамаша сезімді қалай тудыруға болады? Бұл оңай. Сіз кез келген жағдайда, кез келген кішігірім себеп үшін «рахмет» айтасыз. Өз әлеміңіздегі барлық адамдарға жасаған істері үшін алғыс айтуды әдетке айналдырыңыз. Хатшыңызға жұмысы үшін рахмет айтыңыз. Жұбайыңызға көмегі үшін алғыс білдіріңіз. Балаларыңызға сіз бағалайтын кез келген ісі үшін рахмет айтыңыз.
Мұнда екі есе тиімділік бар: сіз басқа адамға күлімсіреп немесе рахмет айтқан сайын, тек сол адамның өзін-өзі бағалауы мен маңыздылық сезімі артып қана қоймайды, сіздікі де артады. Басқа адамдардың өздерін көбірек ұнатуына себеп болатын кез келген нәрсені жасаған немесе айтқан сайын, сіз өзіңізді көбірек ұната бастайсыз.
Ал өзіңізді неғұрлым көбірек ұнатсаңыз, басқаларды да соғұрлым шынайы ұнатып, оларға қамқорлық жасайсыз. Өзіңізді неғұрлым көбірек ұнатсаңыз, жақсы әсер қалдыру туралы соғұрлым аз уайымдайсыз және соғұрлым табиғи түрде тартымды бола бастайсыз.
**Мақұлдау.** «Сәбилер ол үшін жылайды, ерлер ол үшін жан береді» деп айтылады. Өмір бойы барлық адамдар өз іс-әрекеттері мен жетістіктерінің мақұлданғанын қалайды. Мақұлдаудың ешқандай мөлшері адамды ұзақ уақыт қанағаттандырмайды. Бұл қажеттілік тамақ пен демалысқа деген қажеттілік сияқты үнемі туындап отырады. Мақұлдау білдіруге үнемі мүмкіндік іздейтін адамдар қай жерде болса да құрметті қонақ.
Мақұлдаудың ең жақсы анықтамасы — «мақтау». Бұл тақырыптың маңыздылығы соншалық, біз оған кейінірек қайта ораламыз. Тек мынаны есте сақтаңыз: сіз басқа адамдарды жасаған ісі үшін мақтаған сайын, олардың өзін-өзі бағалауы жоғарылайды.
Олар өздерін керемет сезінеді. Сондай-ақ олар сізді қызықтырақ, ұғымтал, өте сүйкімді әрі ерекше тартымды деп қабылдай бастайды.
Авраам Линкольн айтқандай: «Барлық адамға комплимент ұнайды». Сіз адамның бойындағы бір қасиетке, оның мүлкіне немесе жетістігіне шынайы таңданыс білдіріп, комплимент айтқанда, ол өзін бірден жақсы сезінеді.
Олар өздерінің еленгенін және бағаланғанын сезінеді. Өздерін құнды әрі маңызды деп есептейді. Осының нәтижесінде олар өз-өзін көбірек құрметтейді және сізді де қаттырақ ұната түседі.
Адамның киіміне комплимент айтыңыз. Оның ұқыптылығы немесе табандылығы сияқты қасиеттеріне таңданыс білдіріңіз. Адамды алған марапатымен немесе жеткен мақсатымен құттықтаңыз. Үлкен істермен қатар, кішігірім нәрселер үшін де мақтаңыз. Әрдайым комплимент айтуға себеп іздеңіз, сонда әрбір мақтау сайын өзгелер сізді баурап алатын тартымды тұлға ретінде көретін болады.
Бұл, бәлкім, ең маңызды қасиет және ол алдағы бірнеше тараудың негізгі тақырыбы болады. Бұл — өзін-өзі бағалауды арттырудың ең қуатты тәсілі және лезде баурап алудың кілті. Сіз басқа адамдарға мұқият назар аударған сайын, олар өздерін соғұрлым құнды әрі маңызды сезінеді және сізді көбірек ұнатады.
Бұл — өзін-өзі бағалауды арттыру үшін табылған бес ең қуатты құрал. Оларды тәжірибе арқылы меңгерген сайын, сіз өзіңіздің әлеуметтік және кәсіби ортаңыздағы ең тартымды әрі ықпалды адамдардың біріне айналасыз.
Өзгелерді баурап алу құралдары
Келесі жолы жақын адамыңызбен немесе әріптесіңізбен кездескенде, мына жаттығуды орындап көріңіз: Бала кезіңізде сіздің көптеген маңызды сәттеріңізді бөліскен өте жақын досыңыз болды деп елестетіңіз. Бірақ жылдар өтіп, байланыстарыңыз үзілді. Оның қайда кеткенінен мүлдем хабарыңыз болмады.
Бір күні көшеде келе жатып немесе бір іс-шарада кенеттен оны көріп қалдыңыз! Сіз есеңгіреп қалдыңыз, таңғалдыңыз, естеліктер мен қимастық сезімі бойыңызды билеп алды. Жүзіңіз бал-бұл жанып, тек «Бұл — сенсің бе! » деген ой ғана келді.
Ғажап! Сіз бұл адамды көргеніңізге сондай қуаныштысыз. Бір мезетте толқуды, шаттануды, ризашылықты және эмоционалды толқынысты сезінесіз.
Енді, келесі жолы сіз үшін маңызды адамдармен, әсіресе сүйіктілеріңізбен немесе жақын достарыңызбен кездескенде, осы сезімді оятып, оларды тым ұзақ айырылысудан кейін қайта тапқандай әрекет етіңіз.
«Осында екенсің ғой! » — деп жариялағандай болыңыз. Осы ерекше адамдарға оларды көру сізді шексіз бақытты ететінін көрсетіңіз. Оларға күлімсіреп, нұр шашыңыз. Бар назарыңызды соларға аударыңыз. Оларға дәл қазір әлемдегі ең маңызды адам сияқты қараңыз. Олар кім болса да, сізді керемет тартымды адам деп ойлайтын болады.
5-ТАРАУ. Тыңдау сиқыры
Зейін қойып тыңдау — жағымпаздықтың ең жоғарғы түрі. — ДЕЙЛ КАРНЕГИ
Әлеуметтік немесе іскерлік әңгімеде жақсы тыңдай білу қабілетіңіз сізге кез келген басқа дағды сияқты көмектесе алады. Көшбасшының ең маңызды қасиеттерінің бірі — сұрақ қою және адамдардың айтқандарын мұқият тыңдау арқылы ақпарат жинай білу.
«Эмоционалды интеллект» авторы Дэниел Гоулман адамдармен эмоционалды байланыс орнату қабілетіңіз — <span data-term="true">EQ</span> (сезімдерді тану және басқару қабілеті), сіздің табысыңыз үшін <span data-term="true">IQ</span>-дан (логикалық интеллект деңгейі) кем емес, тіпті одан да маңызды деген қорытындыға келді.
Ол EQ-дың ең маңызды қасиетін «эмпатия» немесе адамдардың не айтқанын және олардың шын мәнінде не нәрсені меңзеп тұрғанын түсіну және сезіну қабілеті деп анықтады.
Гарвард университетінің профессоры Ховард Гарднер бұл қасиетті «әлеуметтік интеллект» (қоғамдағы қарым-қатынасты тиімді басқару қабілеті) деп атады. Бұл біздің қоғамдағы ең жоғары ақы төленетін және құрметтелетін интеллект түрі. Бақытымызға орай, оны жақсы тыңдаушы болу арқылы үйренуге болады.
Тиімді тыңдаудың төрт кілті
Мұқият тыңдаңыз. Сөзді бөлмей тыңдаңыз. Толық тыныштықта, дәл осы сәтте әлемде басқа адамның айтып тұрғанынан маңызды ештеңе жоқ сияқты тыңдаңыз. - Егер біреу сізбен сөйлескісі келсе, әсіресе үйде, дереу басқа істерді тоқтатып, бар назарыңызды сол адамға аударыңыз. - Теледидарды өшіріңіз, кітапты немесе газетті жабыңыз және бар ықыласыңызды адамның сөзіне бағыттаңыз. - Бұл әрекет бірден байқалады және бағаланады, сонымен қатар әңгіме барысында сізге үлкен эмоционалды күш береді. - Өзге адамның айтқанына арбалып қалғандай тыңдау үшін, көздеріңізді күн сәулесін шашатын шамдар деп елестетіп, сол адамның жүзін «тотықтырып» (күнге қыздырып) жатқандай әсер қалдырыңыз.
Адамды басқа біреу ықыласпен тыңдағанда, бұл оған биохимиялық деңгейде әсер етеді. Оның миы «бақыт есірткісі» деп аталатын эндорфиндерді бөледі, бұл оның өзін жақсы сезінуіне ықпал етеді. Өзін-өзі бағалауы артып, өзін көбірек жақсы көре бастайды.
Ең бастысы, сіз оны мұқият тыңдағаныңыз үшін ол сізге көбірек сеніп, сізді ұната түседі. Бұл әрекеттің қайтарымы өте зор.
Жауап бермес бұрын кідіріңіз. Қарсы тарап тыныс алған бойда сөзге араласудың орнына, үш-бес секунд кідіріңіз. Тыныштыққа мүмкіндік беріңіз. Тек босаңсыңыз. - Кідіріс жасағанда үш жақсы нәрсе орын алады. Біріншіден, егер ол сөзін жалғастырмас бұрын ойын жинақтау үшін тоқтаған болса, оның сөзін бөлуден аулақ боласыз. - Екіншіден, кідіру арқылы сіз адамға оның айтқандары маңызды екенін және оны мұқият қарастырып жатқаныңызды білдіресіз. - Бұл сөйлеушінің жеке құндылығын нығайтады және ол сізді тартымды әрі ақылды адам ретінде көретін болады. - Үшіншіден, сіз адамды шын мәнінде «естисіз» — тек айтқанын ғана емес, сонымен бірге оның терең мағынасын да түсінесіз. Мұны бір рет байқап көріңіз.
Нақтылау үшін сұрақ қойыңыз. Адамның не айтқысы келгенін дәл білемін деп ешқашан ойламаңыз. Керісінше, оған соңғы айтқан сөзін толықтыруға көмектесу үшін: «Қалай түсінсем болады?» немесе «Нақты не айтқыңыз келді?» деп сұраңыз.
Қарым-қатынастың ең маңызды ережелерінің бірі: Сұрақ қоятын адам жағдайды бақылайды. Сұрақтарға жауап беретін адам сұрақ қоюшының бақылауында болады. Адам сұраққа жауап беріп жатқанда, оның назары 100 пайыз өз сөзінде болады; ол басқа ештеңе туралы ойлай алмайды.
Бұл әдіс арқылы біреуді баурап алудың сыры — сұрақтарды ойланып қою. Барлық мықты коммуникаторлар мұны біледі және үнемі қолданады.
Кері байланыс беріңіз; өз сөзіңізбен қайталаңыз. Бұл — тиімді тыңдаудың нағыз сынағы. Бұл сіздің қазіргі кезде жиі кездесетін «жалған тыңдаумен» емес, шын мәнінде назар аударғаныңыздың дәлелі. - Адам сөзін аяқтағанда, сіз кідіріс жасап: «Сонымен, сіз былай жасадыңыз, сосын мынадай жағдай болды, содан кейін сіз солай істеуге шешім қабылдадыңыз, солай ма?» — деп айтасыз. - Тек сөйлеуші мұның дұрыс екенін растағаннан кейін ғана, сіз келесі сұрақты қою немесе айтылған нәрсеге пікір білдіру арқылы әңгімені жалғастырасыз.
Неліктен әйелдер керемет тыңдаушы болып келеді?
Жалпы алғанда, әйелдер — тамаша тыңдаушылар. МРТ сканерлеріне сәйкес, әйел адам сөйлескенде оның миының жеті орталығы жұмыс істейді. Ал ер адамдарда — тек екеуі ғана.
Ер адамдар әйелдерді көбінесе немқұрайлы тыңдайды, әсіресе теледидар қосулы тұрғанда. Себебі ер адамдар бір уақытта тек бір ғана ақпарат көзін өңдей алады. Олар, мысалы, бір мезетте теледидар көріп, әрі біреудің сөзін тыңдай алмайды, ал әйелдер мұны әлдеқайда оңай істейді.
Ер адамның өз өміріндегі әйел алдында жасайтын ең үлкен қателігі — ол сөйлеп жатқанда тыңдамауы. Кез келген ер адам әйелдің ашуланып: «Сен мені тыңдап тұрған жоқсың! » дегенін естіген.
Ер адамның әдеттегі жауабы: «Жоқ, тыңдап тұрмын». Сонда әйел оны тығырыққа тірейді. Ол қолын айқастырып: «Жақсы, ендеше, мен жаңа ғана не айттым? » — деп сұрайды.
Ер адам тек әйелдің айтқанын дәл қайталап бере алғанда ғана, әйел оның шын мәнінде тыңдағанына көз жеткізеді.
Сіз толықтай тартымды адам болуыңыз үшін, тыңдау техникасын меңгеруіңіз керек — әсіресе ер адам болсаңыз. Бұл негізгі дағдыны дамыту басында тәртіп пен табандылықты талап етеді, бірақ уақыт өте келе бұл оңай әрі автоматты түрде орындалатын болады.
Ерекше тыңдау
Тиімді тыңдау — бұл ерекше тыңдау дегенді білдіреді. Бұл жай ғана «маған құлақ сал, мен саған оқиға айтып беремін» деген тыңдау түрі емес; бұл — адамдарды сіздің айтылған сөзге толықтай берілгеніңізге сендіру.
Рон адамдарды тыңдау арқылы баурап алу туралы: Мен бірде кештің иесі болған досымды бақылағаным есімде. Ол мен танымайтын біреумен қызу әңгімелесіп тұрды. Ол адам кеткенде, досым қасыма келіп: «Сен Роджер Питтті танисың ба? Жаңа ғана сөйлескен сондай тамаша адам екен», — деді. Мен оны танымайтынмын. «Ол мен кездестірген ең тартымды адамдардың бірі, сондай керемет сұхбаттасушы — ақылды, ойын анық жеткізеді және көңілді — сен онымен міндетті түрде танысуың керек! » — деді.
Іштей күлімсіредім. «Керемет сұхбаттасушы, ақылды, ойын анық жеткізеді және көңілді», — деді ол. Бірақ мен бақылап тұрғанда, ол адам бір-екі сөзден артық ештеңе айтпаған сияқты көрінді, бірақ ол керемет тыңдаушы болды. Осылайша ол үй иесін өзіне толықтай баурап алды.
Өзгелерді баурап алу құралдары
Тиімді тыңдаудың осы әдістерін — тыңдау, кідіріс жасау, ойланып сұрақ қою және өз сөзіңізбен қайталауды — кезек-кезек қолданып көріңіз. Үйде және жұмыста мұқият тыңдаудан бастаңыз. Сөзді бөлуге тырыспаңыз. Тек басқа адамның әрбір сөзіне зейін қойыңыз.
Осы әртүрлі әдістерді қолдана отырып, әңгімені басқаруды және бағыттауды үйреніңіз. Сіз үнемі сөйлей бергеннен қарағанда, сұрақ қойып, жауаптарды мұқият тыңдау арқылы бірнеше минут ішінде адаммен тереңірек байланыс орната алатыныңызды байқайсыз.
6-ТАРАУ. Әйел адамды баурап алу
Егер Құдай қыздан да артық бірдеңе жаратса, ол оны Өзіне ғана сақтап қалған болар еді. — НЕЛЬСОН ОЛГРЕН, «Жабайы жақпен серуендеу»
Ерлер мен әйелдер тек сыртқы келбетімен ғана емес, көптеген жағынан ерекшеленеді. Баурап алу өнерін қолданудың ең маңызды саласының бірі — өз ортаңыздағы әйелдерге ілтипатты әрі тартымды болу. Әйелдер тартымды еркектерді жақсы көреді және олармен үнемі бірге болғысы келеді.
Әйелдерге тартымды болу үшін, олардың қалай ойлайтынын және сезінетінін түсінуіңіз керек. Егер олар сізді ұнатсын десеңіз, оларға эмоционалды әсер ететін нәрселерді айтып, солай әрекет етуіңіз қажет.
Көптеген әйелдер үшін жеке құндылық пен өзін-өзі бағалаудың негізгі көзі — олардың өміріндегі маңызды адамдармен қарым-қатынас сапасынан туындайды. Олар сыртқы келбетке және басқалардың оларды қалай қабылдайтынына және қалай қарайтынына ерлерге қарағанда көбірек мән береді.
Әрбір әйелдің үш терең қажеттілігі
Көптеген әйелдердің ең қуатты әрі маңызды эмоционалды қажеттіліктері — **мейірім, назар және құрмет**. Олар басқа адамдарды өздеріне деген қамқорлығы мен жанашырлығына, сондай-ақ олардың сенімділігі мен құзыреттілігіне қарай бағалайды. Олар сыртқы бейнеден ары өтіп, сөйлесіп тұрған адамның жүрегіне үңіле алады.
Әйелді баурап алудың жолы — оның сөзін бөлмей, әңгімесін тоқтатпай, оны тұлға ретінде және оның әрбір сөзін 100 пайыз ықыласпен тыңдау. Бір-біріне ғашық екі жас жігіт пен қыз бір-бірінің көзіне қарап отыратыны сияқты, сіз де сөйлесіп тұрған әйелге толықтай тәнті болуыңыз керек.
Аз сөйле, көп тыңда
Бір әзілкеш әйел былай деген екен: «Мен терапевтке барғанды жақсы көремін. Мен ол жерде бір сағат бойы өзім туралы тоқтамай сөйлей аламын — тура алғашқы кездесуге келген еркек сияқты». Бұл өте шындыққа жанасады.
Оның орнына, келесі жолы өзіңізге қымбат әйелмен бірге болғанда, өткен күніңізді Иса пайғамбар жер бетінде жүргеннен бергі ең қызықты оқиға сияқты айтып, өзіңіз туралы сөйлеуге деген құштарлыққа қарсы тұрыңыз. Керісінше, одан өзі туралы, күні қалай өткені, өмірі мен уайымдары туралы сұраңыз.
Содан кейін жауаптарды үнсіз және мұқият тыңдаңыз. Сонда ол сізді өте тартымды адам деп танитын болады.
Брайан тыңдау және сұрақ қою туралы: Бірнеше жыл бұрын, бойдақ кезімде, мен бір сүйкімді бойжеткенді кешкі асқа шақырдым. Кеш бойы мен оған өзі туралы сұрақтар қойдым. Бір уақытта ол ашылып, басынан өткен өте мұңды оқиғаны айтып берді.
Оның сол сәттегі жан ауруы маған қатты әсер еткені соншалық, мен тіпті сескеніп қалдым. «Мұның орын алғанына өте өкініштімін», — дедім. Мен мұны шын жүректен айттым. Біз ешқандай түсініктемесіз, мен оның қолынан ұстап, ол менің қасымда жай ғана босаңсып отыруына мүмкіндік беріп, бірнеше минут үнсіз отырдық.
Бұл мазмұнды қарым-қатынастың бастауы болды. Оның сезімдері мен басынан кешкендеріне деген менің шынайы жанашырлығым арамызда берік байланыс орнатты.
Әсер қалдыру ма, әлде тәнті болу ма?
Сіз өзіңізді баурап алғыңыз келетін әйелмен бірге болғанда, өзіңіз туралы айтып, оған әсер қалдыруға тырысудың орнына, оған **тәнті болыңыз**. Оған сұрақтар қойып, оның үміттері мен уайымдары, өткен өмірі, мақсаттары мен тілектері туралы сөйлесіңіз. Оны өзіңіз кездестірген ең қызықты адам сияқты тыңдаңыз.
Сіз оның идеялары мен пікірлеріне, мінезі мен тұлғасына неғұрлым тәнті болсаңыз, ол да сізге соғұрлым тәнті болады. Ол сізді шексіз тартымды деп есептейтін болады.
Өзгелерді баурап алу құралдары
Өміріңіздегі бір әйелді таңдаңыз (жұмыста немесе үйде) және оны өзіңіз кездестірген ең қызықты әрі тамаша адам деп елестетіңіз. Оған ерекше сыпайылық пен құрметпен қараңыз. Оның әрбір сөзіне зейін қойыңыз. Сұрақтар қойып, жауаптарын мұқият тыңдаңыз. Оның сөзін бөлмей немесе өзіңіз туралы айтпай, қанша уақыт бойы сөйлетуге болатынын көріңіз.
Келесі жолы өзіңізге ұнайтын әйелді кездестіргенде, **қабылдау, ризашылық және мақұлдау** дағдыларын қолданыңыз. Одан жұмысы мен жеке өмірі туралы сұраңыз және оның бойынан тәнті болатын немесе тіпті таңғалатын бір нәрсе табыңыз. Бұл әрекеттердің кереметтігі сонда — сіз оларды неғұрлым көп қолдансаңыз, ол адам сізге соғұрлым қызықтырақ көріне бастайды. Ал ол сізді ерекше тартымды адам деп ойлайды.
7-ТАРАУ. Ер адамды баурап алу
Еркектердің үш түрі болады — даналықты сүйетіндер, намысты сүйетіндер және пайданы сүйетіндер. — ПЛАТОН
Еркектер баурап алу өнерінің алдында дәрменсіз, оларды қалауыңызша бағындыруға болады. Тәжірибесі мол әйелдер көбінесе тартымды болуға тырысатын ер адамнан күдіктенеді, өйткені оның арам ойы болуы мүмкін деп ойлайды. Екінші жағынан, еркектер, егер сіз оны дұрыс жасасаңыз, баурап алуға әлдеқайда ашық келеді.
Ер адамдар өздерінің құндылығы мен маңыздылығын көбінесе жетістіктерінен, мәртебесінен және өз ортасындағы маңызды адамдардың құрметінен алады. Еркектер нәпақа тауып, өздерін және отбасын асырауға ұмтылады. Бұл олардың өзін-өзі тануы мен тұлғасының негізі.
Кейбір ер адамдар ешқашан тынышталмайды. Қанша жетістікке жетсе де, олар өздерін сенімсіз сезінеді; олар әрқашан көбірек нәрсеге қол жеткізуіміз керек деп есептейді.
Ер адамдарда психологтар «мәртебе қауіпсіздігіне сенімсіздік» деп атайтын қасиет бар. Олардың көбінің ішінде «қол жеткізген барлық жетістігім кез келген сәтте жоқ болуы мүмкін» деген айтылмаған қорқыныш болады. Сондықтан олар бұрын не істегеніне қарамастан, үнемі жаңа жетістіктерге ұмтылады.
Ер адамды баурап алудың кілті қарапайым. Оған сұрақтар қойыңыз және оның жетістіктеріне ризашылық білдіріңіз. Оның жұмысы мен табыстарын мойындап, бағалаңыз. Оның қазіргі істеріне және өткен жетістіктеріне тәнті болыңыз. Сонда ол сізді тамаша адам деп таниды.
Брайан жетістіктерді мақтау туралы: Ұлым Майкл бес жаста болғанда, бір күні Монтессори мектебінен қуанышты болып келді. Мен одан: «Бүгін мектепте не болды? » — деп сұрадым. Ол маған жымиып: «Мұғалімім маған риза екенін, мені мақтан тұтатынын айтты», — деп жауап берді. Сосын ол өте маңызды нәрсе сияқты: «Ол мені мақтан тұтады», — деп қайталады.
Мен мұғалімнің Майклдың жүрегіндегі нәзік ішекті тапқанын және менің де солай істей алатынымды бірден түсіндім. Содан бері мен балаларым бірдеңені дұрыс істесе, үнемі: «Мен сені мақтан тұтамын», — деп айтып келемін. Осы сөздерді айтқан сайын, олардың өз-өзіне деген сенімі мен жеке құндылық сезімі қалай артатынын көрдім.
Мен кәсіби спикер ретінде жыл сайын мыңдаған адамдармен кездесемін. Біреу маған өз жетістіктері туралы айтса, мен: «Сіз мұнымен мақтанатын шығарсыз», — деймін. Әсіресе, ер адамдар өздері құрметтейтін адамдардың олардың жетістіктерін мақтан тұтатынын естігенде қатты әсерленеді. Олар мұны өте жылы әрі тартымды қабылдайды.
Ер адамдарға не қажет?
Сіз ер адамның жетістікке жетуге және отбасын асырауға қабілетті екенін бағаласаңыз, ол баурап алынады. Әйел адам еркекке жымиып қараса, бұл оны бақытты етеді, оның өзін-өзі бағалауын нығайтады және оған сенімділік береді.
Оның жетістіктеріне кез келген мақтау, қолдау немесе таңданыс білдіру оның жүрегін жылытып, сізді өте ұғымтал адам ретінде көруіне себеп болады. Әйел адам ер адамның жұмысы мен мансап жолы туралы айтқандарын осы кітаптағы барлық тыңдау дағдыларын қолдана отырып мұқият тыңдаса, ер адам оны шексіз қызықты тұлға деп санайтын болады.
Сіз жиі қарапайым көрінетін әйелдің қасында келісті, табысты еркекті көріп: «Ол бұл әйелден не көрді екен? » — деп таңғаласыз ба? Жауабы мынада: «Бұл әйел еркектің бойынан не көрді! ». Әйел ер адамның көзіне қарап, одан құнды әрі маңызды тұлғаны көргенде, еркек оған қарсы тұра алмайды. Ол толықтай баурап алынады.
Өзгелерді баурап алу құралдары
Өміріңіздегі кез келген ер адамды таңдап, оған: «Жұмыстарың қалай болып жатыр?» — деген қарапайым сұрақ қойыңыз. Ол жауап бергенде, алға қарай еңкейіп, оның жауабы өте қызықты болғандай бар зейініңізбен тыңдаңыз.
Ол сіздің шынымен қызығушылық танытып тұрғаныңызды тексеру үшін сөзін бәсеңдеткенде немесе тоқтағанда, мына сұрақтардың бірін қойыңыз: «Содан кейін не болды? » немесе «Сонда сіз не істедіңіз (не дедіңіз)? ». Ол бірден әңгімесін жалғастырады, бұл сізге оны тыңдауға және жетістіктерін бағалауға тағы да мүмкіндік береді.
8-ТАРАУ. Іштен сыртқа және сырттан ішке қарай баурап алу
Атақ-даңқ дәуірінің негізгі ережесі: Сенің шын мәнінде кім екенің маңызды емес; адамдардың сені кім деп ойлайтыны ғана маңызды. — ЛЭНС МОРРОУ
Енді сіз адамдарды баурап алудың негіздерін, оларға терең эмоционалды деңгейде қалай әсер ету керектігін білесіз. Өз дегеніңізге оңай жету үшін баурап алудың неліктен тиімді екенін және осы кітаптағы әдістерді қалай жақсырақ қолдануға болатынын қарастырайық.
Театрда актерлік шеберліктің екі негізгі тәсілі бар: «іштен сыртқа» (inside out) деп аталатын американдық тәсіл және «сырттан ішке» (outside in) деп аталатын еуропалық тәсіл.
Американдық әдісті қолдана отырып, актерлер пьесадағы кейіпкерді жасауды психологиялық тұрғыдан бастайды. Олар өз бойынан кейіпкердің қасиеттеріне ұқсас жеке қасиеттерді іздейді. Актер осы ұқсастықтарды пайдалана отырып, өзі бейнелейтін адамның мінез-құлқы мен әрекеттерін қабат-қабат етіп іштен сыртқа қарай құрастырады. (Бұл тәсілдің бір кемшілігі: Актерлер өздерін сендіру үшін көп уақыт жұмсайды, бірақ бұл басқаларды сендіретініне кепілдік бермейді).
Өзін-өзі жетілдіру саласында «іштен сыртқа» әдісінің көптеген баламалары бар: бізді мінез-құлқымыздың қайнар көзін өз ішімізден іздеуге және неге бұлай әрекет етіп, неге бұлай сөйлейтінімізді түсінуге итермелейді. Ішкі ойлау жүйемізді өзгерту арқылы сыртқы іс-әрекеттерімізді де өзгертеміз деген сенім бар. Кейде бұл нәтиже береді, кейде бермейді.
Еуропалық тәсіл
Еуропалық тәсілді қолдана отырып кейіпкерді сомдау кезінде актерлер алдымен өздері ойнайтын тұлғаның сыртқы мінез-құлқын жасаудан бастайды. Олар алдымен кейіпкердің қалай жүретінін, қалай сөйлейтінін және өзін қалай ұстайтынын елестетеді. Содан кейін актер қабат-қабатымен ішке қарай жылжып, сомдап жатқан адамының іс-әрекеттерінің психологиялық себептерін дамытады.
Бұл әдіс өзін-өзі жетілдіру саласында да қолданылады. Сыртқы іс-әрекеттерімізді өзгерту арқылы біз басқалардың сезіміне де, өзіміздің ішкі сезімімізге де әсер ете аламыз. Мысалы, егер сіз өзіңізді бақытты немесе жігерлі адам сияқты ұстасаңыз, сіз басқаларды бақытты әрі жігерлі екеніңізге сендіріп қана қоймайсыз; сонымен қатар, қосымша бонус ретінде өзіңіз де шынымен бақытты әрі жігерлі сезіне бастайсыз.
Тартымдылық күші
«Тартымдылық күші» кітабы «сырттан ішке» принципі бойынша жазылған. Бұл кітапта біз белгілі бір дағдыларды — басқалар көргенін қалайтын жеке имиджіңізді бақылауға мүмкіндік беретін дағдыларды — дамыту және қолдану арқылы сыртқы мінез-құлқыңызды қалай өзгертуге болатынын қарастырамыз. Ішкі динамикаңызды өздігінен реттелуіне қалдырамыз.
Рон күтпеген өзгеріс туралы
Біздің ескі танысымыз, оны Мириам деп атайық, бірнеше күн бұрынғы кешкі астағы ашуланшақтығы үшін кешірім сұрауға келді. Оның көңіл-күйінің күрт өзгеруі мен ашуға бой алдыруы аңызға айналған еді.
Ол жеті жыл бойы бір психиатрға (психикалық ауытқуларды емдейтін маман) барып жүргенін айтты. «Жеті жыл», — деп қайталады әйелім Ники. «Кез келген психоаналитикпен (адамның ішкі жан дүниесін зерттейтін терапевт) бірге болу үшін бұл өте ұзақ уақыт».
«Айтшы, осынша уақыттан кейін төлеген ақшаң өзін ақтады деп ойлайсың ба? » — деп сұрадым мен. Бұл сұрағым әйелімнің суық көзқарасына ие болды.
«Жалпы», — деп Мириам бір сәт ойланып қалды, — «иә әрі жоқ. Мен неге бұлай әрекет ететінімді түсінемін, бірақ әлі де өзімді басқара алмаймын. Сондықтан осы уақыт пен ақшаның пайдасы болды ма деп ойланып жүрмін».
Ол жерде отырғанда өте көңілсіз әрі жеңілген адамдай көрінді.
Ники: «Басқа терапевтке ауысу туралы ойладың ба? Біз мінез-құлық мәселелеріне маманданған психологты танимыз. Онымен сөйлесіп көруге келісесің бе, мүмкін ол көмектесе алатын шығар? » — деді.
Мириам біраз үнсіз қалып, сосын: «Көрейін», — деп күрсінді. — «Жоғалтатын ештеңем жоқ».
Біз одан біраз уақыт хабар-ошарсыз қалдық. Содан кейін бір күні кешке ол телефон соқты. Тұтқаны мен көтердім.
«Сәлем, Рон, бұл Мириам».
«Мириам, қалайсың? »
«Жақсымын», — деп жауап берді ол.
«Психологпен кездесу не болды? » — деп сұрадым. — «Оған хабарластың ба? »
«Иә, хабарластым», — деді ол. — «Мен оған бірнеше аптадан бері барып жүрмін және қазірдің өзінде үлкен айырмашылық бар. Қызығы, ол менің неліктен бұлай істейтініме көп бас қатырмайды; ол негізінен менің қалай басқаша әрекет ете алатыныма назар аударады».
Бірнеше айдан кейін біз Мириамды кешкі қонақта көрдік, оның өзгерісі таңқаларлық еді. Бұрын оны үстелді ұрғылауға немесе өзіне қарсы шыққан кез келген адаммен бетпе-бет айқасуға итермелейтін нәрселердің бәріне ол енді мән бермеді. Онымен бірге болу үлкен ләззатқа айналды.
Біз бұл өзгеріске таңданыс білдіргенде, ол: «Мәселе тек ішкі дүниемде не болып жатқанына қарамастан мінез-құлқымды басқара алатындығымда ғана емес, мен бұрынғыдай қатты мазасызданбайтын болдым. Мінез-құлқымды өзгерту мазасыздығымды азайтатынын түсіндім», — деді.
Мінез-құлыққа назар аударыңыз
Мириамның оқиғасы күнделікті өмірдегі «іштен сыртқа» және «сырттан ішке» әдістерінің айырмашылығын растайды. Бұл факт: іс-әрекетіңіздің не себепті екенін білу, оны қалай өзгерту керектігін білуді білдірмейді. Егер сіз шынымен өзгергіңіз келсе, «неге» дегенге азырақ алаңдап, «қалай» дегенге көбірек көңіл бөліңіз. Біз үшін ішкі дүниемізді өзгерткеннен көрі, сыртқы жағынан өзгеру жиі оңайырақ әрі жылдамырақ болады.
Мінез-құлық — бәрі
1-тараудың басындағы мысалға оралсақ, Билл Клинтон Марк Санборнға шынайы қызығушылық танытты деп ойлайсыз ба, әлде оның жылылығы, «осы сәттегі» толық назары жай ғана қалыптасқан мінез-құлық па еді? Және бұл шынымен маңызды ма? Басыңызда не болып жатқанына қарамастан, сіз туралы шешім ақыр соңында сіздің мінез-құлқыңызға қарап қабылданады. Егер сіз өзіңізді жек көретін адамдай ұстасаңыз, демек жек көресіз; егер сіз өзіңізді жақсы көретін адамдай ұстасаңыз, демек жақсы көресіз; егер сіз қамқор адамдай әрекет етсеңіз, демек қамқорсыз.
Адамдар біздің ішкі мақсаттарымыз қандай болса да, біздің мінез-құлқымызды қалай қабылдайтынына байланысты әрекет етеді.
Басқаларды баурап алу құралдары
Ішкі ойларыңыз бен сезімдеріңізді өзгертуге тым көп уайымдамаңыз, өйткені жақсару немесе нәтиже көрінуі үшін ұзақ уақыт қажет болуы мүмкін. Оның орнына, өзіңізді дәл қазірдің өзінде тартымды адам сияқты ұстауға назар аударыңыз.
Өзіңізді іштей керемет тартымды адам ретінде елестетіңіз, содан кейін сырттай соған сәйкес әрекет етіңіз.
Сіздің ойыңызша тартымды болып көрінетін біреуді таңдап, ол адамның әңгіме кезінде басқаларға қалай қарайтыны туралы ойланыңыз. Басқалармен сөйлескенде сол адам істейтін нәрселерді істеуге тырысыңыз.
9-ТАРАУ. Назар аудару күші
«Серіктестеріміз бізді олардың әңгімесінен тапқан тартымдылығымыз емес, олардың біздің әңгімемізден тапқан тартымдылығы көбірек қуантады». — ФАЛК ГРЕВИЛЛ
Міне, бәріне таныс сценарий, әсіресе таңғы ас немесе кешкі ас үстінде. Ол шамамен былай естіледі:
Әйел: «Сен мені тыңдап тұрған жоқсың! » Ер: «Тыңдап тұрмын! » Әйел: «Жоқ, тыңдамайсың! » Ер: «Тыңдап тұрмын деймін ғой! » Әйел: «Тыңдамайсың деп айтып тұрмын! » Ер: «Тыңдап тұрмын. Мен сенің айтқан әрбір сөзіңді қайталап бере аламын! » Әйел: «Қайталап бере алсаң да маған бәрібір. Сен мені тыңдап тұрған жоқсың! »
Әйелдің оған айтпағы — ол 100 пайыз еске түсіре алса да, оған өзінің бар назарын аударып отырғанына сендіре алмай тұр.
Бөлінбеген назар
Тартымдылық бөлінбеген назарды — әсіресе тыңдау кезінде — талап етеді. Егер сіз дәрісте болмасаңыз, біреудің не айтқанын есте сақтау — тыңдаудың бір бөлігі ғана. Егер сіздің көзқарасыңыз «маған саған жауап қайтару үшін көңіл бөлудің қажеті жоқ» дегенді білдірсе — егер сіздің мінез-құлқыңызда тыңдап тұрғаныңызды растайтын ештеңе болмаса — сіз нашар тыңдаушысыз. Егер сізден назар аударып отырғаныңызды білдіретін ешқандай белгілер шықпаса... сіз тыңдап тұрған жоқсыз!
Жақсы қарым-қатынастар, мейлі әлеуметтік немесе кәсіби болсын, көптеген қасиеттерге негізделеді, бірақ ештеңе эмпатикалық (өзгелердің сезімін түсінетін) тыңдаушы ретінде қабылдану сияқты маңызды емес. Сіз неғұрлым жақсы тыңдаушы болсаңыз, кез келген қарым-қатынаста соғұрлым құнды боласыз. Бірақ біреудің бар ынтасымен тыңдап тұрғанын қалай білеміз?
Сіз ұлы тыңдаушылар істейтін нәрсені істейсіз — тыңдап тұрғаныңыз туралы белгі бересіз. Сіздің мінез-құлқыңыз бен дене тіліңіз: «Мен сіздің айтқаныңызға толықтай назар аудардым; сіз айтқан әрбір сөз мен үшін өте маңызды», — деп айтуы керек.
Мұндай сигнал жіберетіндерді «зейінді тыңдаушылар» деп атайды. Олай істемейтіндерді «зейінсіз тыңдаушылар» дейді.
Растау және сендіру белгілерін беріңіз
Біз бұл сигналдарды «растау және сендіру» деп атаймыз. Зейінді тыңдаушылар оларды екінші адамның қатысуын растау және оларға тыңдау процесіне толық тартылғанына сендіру үшін қолданады. Зейінді тыңдаушылар адамдарға өздерін ерекше және маңызды сезінуге мүмкіндік беретін «осы сәттегі» фокусты бағыттайды. Осындай сигналдарды неғұрлым көп жаттықтырсаңыз, соғұрлым тартымды көрінесіз.
Басқаларды баурап алу құралдары
Келесі жолы біреумен сөйлескенде, сол адамның әңгімесіне толық тартылғаныңызды және оның айтқандарына қызығушылық танытып отырғаныңызды растап, оны сендіру үшін ерекше күш салыңыз. Адамға тура қараңыз және оның сөздеріне назар аударыңыз. Оны соңғы рет көріп тұрғандай әрекет етіңіз. Адамға назар аударып отырғаныңызды қалай білдіру керектігін үйреніңіз.
10-ТАРАУ. Бірінші белгі: Көз байланысы
«Бір уыс диалог бір фунт монологтан құндырақ». — АНОНИМ
Біреудің сізді тыңдап тұрғанын қалай білесіз? Ең бірінші маңызды белгі — бұл көз байланысы, қарапайым әрі анық. Егер біреу сізге қарап тұрмаса, ол адам сізді тыңдап тұрған жоқ.
Сіз қанша рет, бәлкім, әсіресе балаларыңызға: «Мен сөйлеп жатқанда маған қара! » — деп ойладыңыз немесе айттыңыз? Сізбен сөйлескенде адамдардың сізге қарамауы қаншалықты тітіркендіргіш екенін және олар қараған кезде өзіңізді қаншалықты жайлы сезінетініңізді білесіз бе?
Брайанның ұсынылған эксперименті
Мұнда басқа адаммен қарым-қатынас жасауда көз байланысының қаншалықты маңызды екенін көрсету үшін жасауға болатын шағын эксперимент берілген. Алдымен сіз сөйлесіп жатқан немесе сізге сөйлеп тұрған адамға тура қараудан бастаңыз. Содан кейін көзқарасыңызды ақырындап алысқа, сөйлеп тұрған адамға емес, басқа жаққа бұрыңыз.
Реакция бірден болады, сіз оның астынан сөз кілемін суырып алғандай боласыз. Сіз оған қарауды тоқтатқан бойда, ол сөйлемнің ортасында сөйлеуін доғарады. Бұл әр уақытта қайталанады.
Рон көз байланысын жоғалтудың қауіптілігі туралы
Актерлік өнерімнің алғашқы күндерінде, дайындығымның бір бөлігі ретінде менің Стэнли Коган есімді семсерлесу нұсқаушым болды. Ол керемет мұғалім және кішіпейіл, сабырлы адам еді. Бірақ ол оқытушылық қалпағын кигенде, нағыз қорқынышқа айналатын. Егер ол қорғаныс немесе шабуыл әдісін көрсетіп не түзеп жатқанда көзіңізді басқа жаққа бұрсаңыз, күніңіз қараң болатын. Ол бұлшықетті білегінен шыққан болат сымдар сияқты саусақтарымен кенеттен жағыңыздан ұстап алатын. Жақ сүйектеріңіз қысымнан сықырлап жатқандай сезінгенде, ол басыңызды ақырындап өзіне қарай бұрып, жұмсақ қана: «Мен сөйлеп жатқанда маған қараңыз — өтінемін! » — дейтін. Мен сізге уәде беремін, осындай бірнеше ескертуден кейін мен әрдайым солай істейтін болдым.
Сөйлеушіге тура қараңыз
Тікелей көз байланысын жасаңыз. Бұл адамдардың сізді тыңдап тұрғанын білуінің негізгі жолы. Көз байланысы неғұрлым көп болса, соғұрлым әңгімеге тартылғандай көрінесіз.
Көз байланысының қаншалықты болғаны дұрыс? Тыңдап тұрғанда, «тым көп» деген ұғым жоқ: идеалды жағдайда ол жүз пайыз болуы керек. Егер сіз тым жиі немесе тым ұзақ басқа жаққа қарасаңыз, бұл басқа адамда жағымсыз реакция тудырады. Ол: «Мен іш пыстырарлық адаммын, ол мені ұнатпайды» немесе «Оған менің айтқандарым қызық емес», — деп ойлай бастайды.
Нашар көз байланысынан бірде-бір жақсы ой тумайды. Тартымды адам ретінде қабылдану үшін тыңдау кезінде тамаша көз байланысын жасауды әдетке айналдыруыңыз керек.
Басқаларды баурап алу құралдары
Келесі әңгімеңізде «осы сәтте» болуды жаттығыңыз. Тартымды болғыңыз келсе, сіз «сол жерде» болуыңыз керек. Екінші адаммен бір минут немесе бір сағат өткізсеңіз де, өзіңізді толықтай «қазіргі уақытқа» назар аударуға бағыттаңыз. Егер сіз ол жерде болмасаңыз, тартымды бола алмайсыз.
Тыңдау кезінде тікелей көз байланысын қолдану әдетін қалыптастыруға бел буыңыз. Адамдар сізге сөйлеп тұрған әлеуметтік немесе іскерлік жағдайды таңдаңыз. Олар сөйлеп жатқанда, көзіңіз олардың мұрын үстіне, маңдайына немесе сол жақ құлағынан ары емес, дәл көздеріне қарап тұрғанына көз жеткізіңіз. Назарыңызды шоғырландырыңыз. Ешқандай алаңдаушылыққа жол бермеңіз. Бөлмеден маңыздырақ немесе тартымдырақ адам іздеуге тырыспаңыз. Бар немесе тамақ үстеліне қарамаңыз. Олар сөйлеп болғанша, көзіңіз бен назарыңыз тек соларға тиесілі болсын.
Шоғырландырылған көз байланысы әдісін үйде отбасыңызбен де жаттығыңыз. Басқаларға табиғи әрі оңай назар аудара бастағаннан кейін, сіз жай ғана жақсы көз байланысынан жоғары деңгейлі көз байланысына көше аласыз — бұл білікті тартымды адам үшін әрқашан міндетті нәрсе. Бұл бізді 11-тараудағы «флик» тақырыбына әкеледі.
11-ТАРАУ. Екінші белгі: «Флик» (Көз аудару)
«Бізде екі құлақ және бір ғана ауыз болуының себебі — біз көбірек тыңдап, азырақ сөйлеуіміз үшін». — ЗЕНОН КИТИОНДЫҚ, Б. З. Д. 350 Ж.
Тыңдау кезінде жоғары деңгейлі көз байланысы көзқарасыңыздың табиғилығын арттыратын қосымша дағдыны талап етеді. Бұл сонымен қатар қарқынды көз байланысы тудыруы мүмкін қысым сезімін болдырмауға көмектеседі. Сонымен қатар, бұл сіздің сол адамға және оның айтқандарына қаншалықты терең үңілгеніңізді көрсетеді. Бұл «флик» (көзді бір қарашықтан екіншісіне жылдам ауыстыру) деп аталады.
Флик деген не? Флик — бұл тыңдау кезінде көзқарасыңызды адамның бір көзінен екінші көзіне ауыстырудың қарапайым әрекеті. Егер сіз фликтің іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін көргіңіз келсе, келесі жолы теледидардан махаббат көрінісін көргенде, қыз жігіттің көзіне қарап тұрған сәтте дыбысты өшіріп тастаңыз. Ол оның көзіне қарап тұрғанда, оның қарашығының бір көзден екінші көзге қалай «флик» жасайтынын (ауысатынын) бақылаңыз. Жігіт те солай істейді. Қыз тіпті оның көздері мен еріндері арасында фликтерден үшбұрыш жасайды, бұл оның көз байланысын өте жақын және сезімтал етеді. Олардың көз қозғалысы бір-біріне ойлары мен сезімдерінің қаншалықты белсенді тартылғанын айтып тұрады.
Шынайы тыңдау және жасанды тыңдау
Сіз мұндай толық тартылудың кері әсерін сезінген боларсыз. Біреу сізге қарап тұрды және мүмкін жүз пайыздық көз байланысын жасады, бірақ сіз «шырақ жанып тұрса да, үйде ешкім жоқ» екенін білдіңіз. Екінші адам жасанды тыңдаумен айналысып отырды. Ол сізді тыңдаған жоқ. Оның көздері бос, мағынасыз болды, бұл сіздің ең жаман күдігіңізді бірден растады — ол сізге немесе сіздің айтқаныңызға шынымен қызықпады.
Мұндай мағынасыз көзқарасқа не себеп болды? Бұл көз белсенділігінің болмауы. Адамның көзі бір жерде қатып қалғандай көрінді — жай ғана сізге қадалып қалды. Ол солай отырған сайын, сіз өзіңізді ыңғайсыз, тіпті ашулы сезіне бастадыңыз.
Көзіңізді қозғалтыңыз
Егер сіз адамдарға тыңдап тұрғаныңызды көрсеткіңіз келсе, көзіңіз қозғалуы керек. Теледидардан көргеніңіздей, көз белсенділігі неғұрлым көп болса, сіз соғұрлым әңгімеге тартылғандай көрінесіз. Көз белсенділігі неғұрлым аз болса, соғұрлым аз тартылғандай көрінесіз, ал көз белсенділігі мүлдем болмаса, әңгімеге мүлдем қатыспағандай көрінесіз.
«Белсенділік жоқ, тартылу жоқ» дегеннің тамаша мысалы — президенттікке кандидат және саяси қайраткер Росс Перо болды. Оны теледидардан көргенде, ол сөйлегенде де, тыңдағанда да көзін сирек қозғалтатын: ол ешқашан жыпылықтамайтындай көрінетін. Ол тек қадалып қарайтын. Көз белсенділігінің бұл айқын болмауы оның басқа пікірлерді ескермейтінін білдіретін; ол айтылған нәрсенің құндылығын немесе маңыздылығын саралап жатқан жоқ еді: оның шешімі дайын болатын. Ол тек өзінің келесі не айтатынына ғана қызығушылық танытатын.
Басқаларды баурап алу құралдары
Ұзақ көз байланысы өнерін меңгергеннен кейін, үйде флик жасау техникасын жаттығып, үйрене бастаңыз. Келесі жолы біреуді тыңдағанда, ара-тұра көзіңізді олардың қарашықтары арасында ары-бері ауыстыруға назар аударыңыз. Оны асыра сілтеп жібермеңіз. Сізде жүйке тигі (еріксіз жыбырлау) пайда болғандай көрінгіңіз келмейді ғой! Біраз жаттығудан кейін сіз фликті әдейі жасаудың қажеті жоқ екенін байқайсыз — ол өздігінен пайда болады.
Егер сіз фликті қаншалықты жиі жасау керектігіне алаңдасаңыз, шынымен жақсы, зейінді тыңдаушыны бақылаңыз. Жұмыста, әлеуметтік кездесулерде немесе тіпті теледидарда адамдардың екіжақты сөйлесу кезіндегі әрекетін бақылаңыз. Олардың көздерін қалай қолданатыны сізге не нәрсенің орынды екені туралы жақсы түсінік береді.
Көз фликтері — сөйлеушіге оның сізді қызықтыра алғанын білдіретін ең жақсы сигналдардың бірі. Енді тартымдылықты білдірудің тағы бір жолын қарастырайық.
12-ТАРАУ. Үшінші белгі: Басты қисайту
«Өзіне деген сенімділік әңгімеге тапқырлықтан да көп нәрсе қосады». — ЛАРОШФУКО
Сіздің денеңіз бен басыңызбен жасайтын қозғалыстарыңыз басқа адамдарға орасан зор әсер етеді.
Тіпті иттер де бұл айланы біледі
Егер сізде ит болса, сіз кейде оның сізді тыңдап, түсініп тұрғанын сезетін шығарсыз. Сондықтан итті адамның ең жақын досы деп айтады. Итіңізден үйренетін құнды сабақ бар.
Рон ізденімпаз көріну туралы
Көп жылдар бұрын, маған айтпастан, әйелім Ники үйге кішкентай күшік алып келді. Ол бұл шешімді өз бетінше қабылдау арқылы мені елеусіз қалдырғысы келмеген еді, бірақ ол итке ғашық болып қалған. Сол күні кешке үйге келгенімде, міне, ол сол жерде тұрды — өте сүйкімді, теңбіл далматиялық күшік. Сүйкімді! Мен оған «сәлем» деу үшін тізерлеп отырғаным сол еді, ол да «сәлем» деу үшін секіріп тұрды. Оның тұмсығы мен менің аузым бір-біріне соғылып, ауыр соққы болды. Нәтижесі: ернім жарылды — менің ернім. Бірақ бірінші кездесуімізге қарамастан, күндер, апталар мен айлар өткен сайын Пеппер екеуміздің де сүйіктімізге айналды.
Біз онымен жиі сөйлесетінбіз, ол бізді түсінетін сияқты көрінетін. Біз сөйлескенде Пеппер басын бір жағына, сосын екінші жағына қисайтып тұратын. Ол біздің әрбір сөзімізді түсінетіндей көрінетін. Енді, салауатты ақыл бұл мүмкін емес екенін айтады, бірақ ол біздің не айтып жатқанымызды білетіндей көрінетін !
Егер сіз де солай істеп, біреу сізге бірдеңе айтып жатқанда басыңызды сәл бір жағына қисайтсаңыз, бұл сізге неғұрлым терең, ізденімпаз көрініс береді. Бұл сіздің назарыңызды сөйлеушіге көбірек шоғырландырып жатқаныңыздай болады. Егер сіз бұл техниканы сөйлеуші өзі үшін маңызды деп санайтын нәрсе туралы айтып жатқанда қолдансаңыз, сіз өте зейінді әрі әңгімеге тартылған адам болып көрінесіз. Ол сіздің бұл кішкентай қимылыңызды өте тартымды деп табады.
Басқаларды баурап алу құралдары
Келесі жолы біреу сізбен сөйлескенде, әсіресе ол үшін маңызды нәрсе туралы айтып жатқанда, басыңызды бір жағына сәл қисайтып көріңіз. Тіпті оны адамға қолданбас бұрын, оның қалай көрінетінін көру үшін айна алдында жаттығып көрсеңіз де болады.
Міне, тағы бір ереже: Тыңдау үшін басыңды қисайт, сөйлеу үшін түзе.
Содан кейін осы уақытқа дейін үйренген үш әдісті біріктіруді жаттығыңыз: әрбір әңгімеде әрбір адаммен тікелей көз байланысын жасаңыз, көзқарасыңызды бір көзден екіншісіне ауыстырыңыз (флик) және біреу сізге сөйлеп тұрғанда басыңызды солға немесе оңға қисайтыңыз.
Олардың барлығы ұлы тыңдаушылардың: «Мен сіздің айтқаныңызға толықтай назар аудардым», — деп айту үшін қолданатын сигналдар жүйесінің бір бөлігі. Бұл сіздің тыңдау тереңдігіңіз бен әңгімеге тартылу деңгейіңіздің кішкентай, бірақ өте күшті көрсеткіштері.
13-ТАРАУ. Төртінші белгі: Бас изеу
«Ешқандай бәсекелестік, мақтаншақтық жоқ, тек байсалды әрі тыныш сезім алмасу болатын әңгіме ең бақытты әңгіме болып табылады». — СЭМЮЭЛЬ ДЖОНСОН
Бас изеу — тыңдау кезіндегі және басқаларға тартымды болып көрінудегі тағы бір күшті әдіс. Кейбір адамдар инстинктивті түрде бас изеуге бейім, ал кейбіреулері мүлдем иземейді. Егер сіз адамдардың тыңдау кезіндегі реакцияларын бақыласаңыз, бас изеудің қаншалықты құнды екенін көресіз. Ол болмаған жағдайда тыңдаушының тартымдылығы мен энергиясы айтарлықтай төмендейді.
Рон тыңдау техникасына «изауларды» қосу туралы
Бірде телерепортер үйімде менен сұхбат алды. Ол кеңсеме жарық орнатқан операторды ертіп келді. Оған дейін біз сөйлестік, ол маған қандай сұрақтар қоюы мүмкін екені туралы түсінік берді. Содан кейін сұхбат басталды.
Біз сөйлесіп жатқанда, оператор камераны тек маған бағыттап, оған бірде-бір рет бұрмайтынын түсіндім. Мен: «Егер бұлай жалғаса берсе, мен жай ғана сөйлейтін бас болып қаламын. Тек мен көрінемін де, оның тек дауысы ғана естіледі», — деп ойладым. Бұл ой маған мүлдем ұнамады.
Ол жұмысын аяқтаған соң, операторға өзінің түрлі реакцияларын таспаға түсіртуге көшті. Мен бұған қызыға қарап: «Неге реакцияларыңызды бөлек жазып жатырсыз? » — деп сұрадым. Ол: «Мен сұхбатты сіздің кеңсеңізде өткізгім келді, бірақ біреуі сізді, екіншісі мені түсіретін екі камера таба алмадым. Енді монтаж кезінде бұл кадрларды негізгі таспаға қоса аламын», — деп жауап берді.
Менің түрім аң-таң болса керек, ол сөзін жалғады: «Егер екеуіміздің де реакциямызды бір уақытта түсіру мүмкін болмаса, оларды бөлек жазудан басқа амал жоқ». Сосын күлімсіреп: «Біз бұны «noddies» (бас шұлғулар — сұхбат кезінде тыңдап тұрғаныңды білдіру үшін басты изеу) деп атаймыз», — деді.
Мен: «Noddies? Бірақ олар жасанды көрініп қалмай ма? » — дедім.
Ол күліп жіберді де: «Жоқ, егер сапалы жасалса, байқалмайды. Сеніңіз, көрермендер бұған титтей де мән бермейді», — деді.
Ашығын айтайын: сұхбатты өзім көргенде, оның «бас шұлғуларының» қаншалықты шынайы көрінгеніне таңғалдым.
Төртінші сигнал: Бас шұлғулар
Бас шұлғудың үш түрі
Бас шұлғу — сіздің қаншалықты зейін қойып тыңдап тұрғаныңыздың және не ойлап, не сезініп жатқаныңыздың күшті көрсеткіші. Бас шұлғудың негізгі үш түрі бар: баяу, жылдамырақ және өте жылдам. Әрқайсысының өзіндік мәні мен пайдасы бар.
Біріншісі — **өте баяу бас шұлғу**, бұл: «Мен сізді түсініп тұрмын, бұл туралы ойланып жатырмын» дегенді білдіреді. Баяу шұлғу сіздің міндетті түрде келісетініңізді білдірмейді. Екіншісі — **сәл жылдамырақ бас шұлғу**: «Сіздікі дұрыс, мен келісемін» деген сөз. Үшіншісі — **әлдеқайда жылдам бас шұлғу**: «Мен келісемін және естіп жатқан ақпаратыма тәнтімін» деген мағына береді.
Мұны достарыңызбен сөйлескенде байқап көріңіз және нәтижесін бақылаңыз.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Бас шұлғу өзгелерге сіздің жылы шырайлы, мейірімді екеніңізді және зейін қойып тұрғаныңызды білдіреді. Бұл — тартымдылықтың (charm) маңызды элементі. Адамдар сөйлеп жатқанда басыңызды изеп, оларды қолдап тұруды әдетке айналдырыңыз. Егер сіз басыңызды қозғалтпай, тек үнсіз тыңдай берсеңіз, бұл сөйлеушіні ыңғайсыз жағдайға қалдыруы мүмкін.
ОН ТӨРТІНШІ ТАРАУ Бесінші сигнал: Бүкіл дене тілі
Сөйлесу кезінде мынаны есте сақтаңыз: сіздің айтар сөзіңізге өзгелерден көрі өзіңіз көбірек қызығушылық танытасыз. — ЭНДРЮ С. РУНИ
Сіз отырғанда денеңізді қалай ұстайтыныңыз сөйлеп тұрған адамға және оның айтқандарына деген қызығушылық деңгейіңізді көрсетеді. Біреуге қарай еңкейгенде, сіз денеңізбен: «Сіз маған қатты қызықсыз; сіз мені магниттей тартып тұрсыз» дегендей боласыз. Ал кері қарай шалқайсаңыз, бұл: «Маған іш пыстырарлық, сізбен сөйлескенше басқа ондаған іспен айналысар едім» дегенді білдіруі мүмкін.
Бәрі маңызды
Жалпы ереже бойынша, бүкіл денеңізді сөйлесушіге қарай бұрып тұруға тырысыңыз. Егер аяғыңызды айқастырып отырсаңыз, үстіңгі аяғыңыз бен тізеңіз сол адамға қарай бағытталуы керек. Қолыңызды айқастырмаңыз және сөйлеген кезде ойыңызды нықтау үшін қолдарыңызды қолданыңыз. Осылайша сіз ашықтық пен қабылдауға дайын екеніңізді көрсетесіз.
Түрегеп тұрғанда арақашықтықты қадағалау маңызды. Тиісті арақашықтықты анықтау үшін, адамдар сізге тым жақын келгенде немесе тым алыс тұрғандағы өз реакцияңызды бақылаңыз. Содан соң осы тәжірибені өзгелермен қарым-қатынаста қолданыңыз. Егер адам сізге жақындай түссе, демек сіз тым алыс тұрсыз; егер ол шегіне берсе, сіз оның «жайлылық аймағына» басып кірдіңіз.
Коммуникация шеңберлері
Өзіңізді орталық нүкте ретінде алып, үш концентрлі (ортақ центрі бар) шеңберді елестетіңіз:
**Бірінші шеңбер** — сізден екінші адамға дейінгі екі фут (шамамен 60 см) арақашықтық. Бұл — тек жақын серіктестер мен отбасы мүшелеріне арналған жеке немесе интимдік кеңістік. Егер іскерлік немесе әлеуметтік таныс ретінде бұл шеңберге кірсеңіз, қарсы алдындағы адамды қатты ыңғайсыз күйге түсіресіз. **Екінші шеңбер** — сізден екі-алты фут (60 см-ден 1,8 метрге дейін) қашықтық. Бұл — әлеуметтік немесе іскерлік таныстар үшін қолайлы кеңістік. Тартымды көрінгіңіз келсе, осы арақашықтықта тұруға, отыруға немесе сөйлесуге тырысыңыз. **Үшінші шеңбер** — сегіз немесе он футтан (2,5-3 метрден) бастап сыртқа қарай. Бұл — бейтаныс адамдармен арадағы қорғалған қашықтық немесе қауіпсіздік шеңбері. Осы қашықтықтан бейтаныс адамның сіздің әлеуметтік кеңістігіңізге кенет енуі сізді бірден сақтандырады.
**Рон жайлылық аймағын қалыптастыру туралы**
Жабайы жануарлар өздерінің жайлылық шеңберлерін сақтауға өте мұқият. Әйелім екеуіміз Намибиядағы Скелет жағалауындағы Кейп-Кроссқа барғанымызда, бізге онда кез келген уақытта жағажайда күнге қыздырынып немесе теңізде жүзіп жүрген 250,000-нан 350,000-ға дейін итбалық болатынын айтты.
Жағажайдың итбалықтармен көмкерілгені сонша (қолқаны қабатын иісті есепке алмағанда), олардың арасында жүру керемет әсер қалдырды. Біз оларға жақындағанда, олар шегінді. Біз тоқтадық, олар да тоқтады. Біз бірнеше қадам жасасақ, олар да бірнеше қадам жылжыды. Олардың сақталуы тиіс «жайлылық аймағы» болды. Адамдар үшін де солай: тым жақын келсек — мазасын аламыз, тіпті қауіп төндіреміз. Тым алыс тұрсақ — жақындықты бұзамыз.
Денеңізбен сөйлеңіз
Түрегеп тұрсаңыз да, отырсаңыз да, егер денеңізбен: «Сіздің айтып жатқаныңыз өте қызық» дегіңіз келсе, сәл алға еңкейіңіз немесе жақындай түсіңіз, бірақ жайлылық шеңберінен асып кетпеңіз.
«Сайнфелд» телесериясының бір күлкілі бөлімінде Джерри Элейннің жаңа жігітін «close talker» (сөйлескенде бетке тым жақын тұратын адам) деп атайды. Ол кез келген адаммен сөйлескенде бетіне тақалып тұратыны сонша, қарсы алдындағы адам оның тынысынан қашу үшін шалқая береді. Мұндай адамдар тым тыраштанып, агрессивті және сезімсіз көрінеді.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Келесі жолы біреумен сөйлескенде, бүкіл денеңізді оған қарай бұрып, бар зейініңізді салыңыз. Егер отырсаңыз, әрбір сөзін қалт жібермей тыңдап отырғандай алға еңкейіңіз. Тыңдау кезінде оның аузы мен көзіне қарап, көзқарасыңызды бір көзінен екіншісіне ақырын ауыстырып отырыңыз. Түрегеп тұрғанда қолайлы арақашықтықты сақтаңыз. Адамға тіке қарап, 60-120 см қашықтықта тұрыңыз және салмағыңызды аяқтың ұшына қарай сәл жылжытыңыз. Бұл қозғалыс білінбегенімен, ол сіздің толықтай беріліп тыңдап тұрғаныңызды сезеді. Ішіңізден «Қуат алға!» деп қайталаңыз. Сөйлеген кезде қолыңызды айқастырмай, оларды белсенді түрде қолданыңыз. Маңызды нәрсе айтылса, сәл көбірек еңкейіңіз. Егер күлкілі нәрсе айтылса, сәл шалқайып еркін отырыңыз. Содан соң маңызды сәтте қайтадан алға жақындаңыз.
ОН БЕСІНШІ ТАРАУ Алтыншы сигнал: Аулақ болу керек дене тілі
Достық — екі адамның бір-біріне жақсылық пен бақыт тілеуге деген күшті әрі тұрақты ниеті. — ЮСТАС БАДЖЕЛЛ
Жағымды дене тілі сіздің «тартымдылық коэффициентіңізді» арттырғаны сияқты, адамдарға жағымсыз әсер ететін дене қалыптары да бар. Оларды білместікпен қолданып жүруіңіз мүмкін. Болашақта бұл «тартымдылықты жойғыштардан» аулақ болғаныңыз жөн.
Нашар тыңдаушылардың қателігі — басын сөйлеушіге бұрғанымен, денесін басқа жаққа бағыттайды. Бұл: «Маған сенің айтқаның бәрібір, бірақ тыңдап тұрғансып тұрмын» дегенді білдіреді. Тағы бір қателік — аяқты айқастырып отырғанда, үстіңгі тізенің сөйлеушіден басқа жаққа қарап тұруы. Бұл ақпараттан өзіңді жауып тастағандай әсер береді. Орындықта шалқайып, сырғып бара жатқандай отыру — сіздің бұл жерден тезірек кеткіңіз келетінін көрсетеді. Бұған қарсы ең жақсы әдіс — тік отыру және арқаңызды орындықтың арқалығына тигізбеу. Тыңдау кезінде қолды айқастыру. Сөйлеуші бұны оның сөздерін қабылдамау деп түсінеді. Мұның орнына қолыңызды ашық ұстаңыз, бұл — шынайылық пен қызығушылықтың белгісі.
УКЛА (UCLA) университетінің докторы Альберт Меграбиан бетпе-бет сөйлесу кезінде дене тілі ақпараттың 55 пайызын, дауыс ырғағы 38 пайызын, ал сөздердің өзі тек 7 пайызын ғана құрайтынын анықтаған.
Әйелдер дене тіліне еркектерге қарағанда әлдеқайда сезімтал келеді. Зерттеулер көрсеткендей, әйел адам 50 жұп жиналған кешке кірген соң он минут ішінде-ақ әр жұптың арасындағы қарым-қатынас деңгейін бағалап үлгереді. Ал ер адам сол бөлмеде бірнеше сағат отырса да, ештеңе түсінбеуі мүмкін.
**Рон дененің өзгелерге не айтатынын бақылау туралы**
Бірде мен Брюс есімді заңгермен имидж-коуч ретінде жұмыс істедім. Бұл ірі ақшалай сот ісі болатын. Брюс видеоға түсірілетін жауап алу процесінен өтуі керек еді. Оның дайындығын тексеру үшін біз рөлдік ойын өткізіп, оны камераға түсірдік.
Видеоны көргенде шошып кеттім. Брюс ірі денелі, артық салмағы бар адам еді. Ол қымбат, бірақ өзіне тар киім киіп алған. Видеода ол орындығында шалқайып, созылып отыр, ал оның іші жейдесінің түймелерін атып жіберердей болып көрінді. Ол бүкіл сұхбат бойы осы қалыптан қозғалмады.
Мен оған: «Объективті болайықшы; егер сіз осы адамды танымайтын алқаби мүшесі болсаңыз, ол сізге қалай көрінер еді? » — деп сұрадым. Ол ақылды адам еді, сондықтан шынын айтты: «Ол сәл артық салмағы бар және өзіне тым сенімді көрінеді. Жақсы әсер қалдырмас еді». Сосын маған бұрылып: «Ал сізге ше? » — деді.
Мен іркілместен: «Шіріген бай заңгер, ақшасы көп, тәкаппар, менмен, ештеңені ескермейді. Мен оған көрсетемін! » — дедім.
Мәселе Брюстің қандай адам екенінде емес, оның дене тілі мен мінез-құлқы сондай әсер қалдырғанында. Біз оның үстінен көп жұмыс істедік. Ол сәл салмақ тастады, тік отыруды үйренді, дауысын жұмсартты және сұрақтарға жауап беруге дайын екенін көрсету үшін алға еңкейетін болды. Оның «Шіріген байдан» «Жуас дәуге» айналғанын көру мен үшін мәртебе болды. Ол сотта жеңіске жетті.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
- Үйде де, жұмыста да дене тіліңізді қадағалаңыз. Отырғанда және тұрғанда жылулық пен ілтипат білдіретін жағымды хабарлама жіберуді саналы түрде шешіңіз. Теледидардың дыбысын өшіріп, актерлердің дене қимылына қарап олардың не ойлап, не айтып жатқанын анықтауға тырысыңыз.
ОН АЛТЫНШЫ ТАРАУ Жетінші сигнал: Вокалды қолдау
Достық қуанышты еселейді, ал қайғыны екіге бөледі. — ФРЕНСИС БЭКОН
Жақсы тыңдаушылар әрқашан «Аха», «Ммм», «Түсінікті» сияқты кішігірім дыбыстар шығарып отырады. Біз бұларды **вокалды қолдау** (vocal reassurances) деп атаймыз. Олар сіздің зейін қойып тыңдап тұрғаныңыздың нақты көрсеткіші және сөйлеуші үшін өте маңызды.
Сөйлесу кезінде түйсігіңізге сүйеніп, осындай дыбыстарды қолданыңыз. Оларды көзбен түйісу және бас шұлғумен ұштастырыңыз. Егер сөйлеуші қыза түссе немесе қатты толқыса, қызығушылығыңызды білдіру үшін вокалды дыбыстарыңызды да сәл қаттырақ шығарыңыз.
ОН ЖЕТІНШІ ТАРАУ Сегізінші сигнал: Вербалды қолдау
Дос — бұл мен оның алдында шынайы бола алатын, дауыстап ойлана алатын адам. — РАЛЬФ УОЛДО ЭМЕРСОН
Вокалды дыбыстарды **вербалды (сөздік) қолдаумен** біріктірсеңіз, оның әсері екі есе артады. Вербал қолдаудың бірінші түрі — **бейтарап сөздер мен тіркестер**. Олар міндетті түрде келісімді білдірмейді, тек тыңдап тұрғаныңызды растайды. Мысалы: «Түсінікті», «Расында ма? », «Солай деңіз».
Ал егер сіз келісетініңізді немесе қолдайтыныңызды көрсеткіңіз келсе, мынадай тіркестерді қолданыңыз: «Иә, күмәнсіз», «Әрине, келісемін», «Дәл айттыңыз».
Адамның сөздерін қабылдау кезінде дауыс ырғағының да маңызы зор. Жиі адамдар: «Мен тек мынаны айттым ғой» деп ақталғанда, қарсы тарап: «Мәселе не айтқаныңда емес, қалай айтқаныңда (дауыс ырғағыңда)» деп жатады.
ОН СЕГІЗІНШІ ТАРАУ Достармен тартымды болуды жаттықтыру
Достарыңызға суреттерге қарағандай қараңыз және оларды ең жақсы жарық түсетін жерге қойыңыз. — ДЖЕННИ ЧЕРЧИЛЛЬ
«Тәжірибе кемелдікке жеткізеді» дегенді естіген боларсыз. Шындығында, кез келген дағдыны меңгеру үшін алғашқыда қателіктер жіберуден немесе өзіңізді ыңғайсыз сезінуден қорықпауыңыз керек. Ереже былай: **жақсы істеуге тұрарлық кез келген істі алғашқыда нашар істеудің еш айыбы жоқ. **
Досыңыздан көмек сұраңыз. Оны өзіңіздің «спарринг-серіктесіңіз» ретінде көріңіз. 1. Оған не істемекші екеніңізді түсіндіріңіз. 2. Досыңыз сіздің алдыңызда отырсын. 3. Ол кез келген тақырыпта ұзақ сөйлесін (монолог). 4. Сіз жауап қайтармай, тек тыңдау дағдыларын (бас шұлғу, көзбен түйісу, вокалды қолдау) қолданыңыз. 5. Соңында одан кері байланыс сұраңыз: сіз оның сөзіне қаншалықты беріліп тыңдағандай көріндіңіз?
**Рон тыңдау дағдыларына байыппен қарау туралы**
Бірнеше жыл бұрын әйелім Оңтүстік Африкадағы Квазулу-Наталда «Сангома» (зулустардың дәстүрлі емшісі немесе бақсысы) болу үшін оқыды. Оның дайындығы үш жылға созылған өте ауыр әрі ұзақ процесс болды. Біз жылына алты ай Сан-Диегода тұрғандықтан, оған оқуын бөліп оқуға рұқсат берілді. Бірақ бір шарт қойылды: ол Африкада болмаған кезде мен оған дайындығын жалғастыруға көмектесуім керек еді.
Достармен тартымдылықты жаттықтыру
Бұл жаттығу оны үйрету үшін қолданылатын «Жиырма сұрақ» (ойыншы бір затты жасырады, ал қалғандары оны 20 сұрақ арқылы табуы тиіс) ойынына ұқсайтын, бірақ әлдеқайда салмақты еді. Ол оның түйсігі мен интуициясына сенуді үйретуге, сол арқылы «ішкі көзімен» көре алуына бағытталған болатын.
Ойынға ұқсастығы менің күлкімді келтірді. Мен: «Ол нан салатын қораптан үлкен бе? » — деп сұрадым. Ники күліп: «Бұл қызық, бірақ ойнақтауды қойшы», — деді.
Оған құлақ аспастан: «Ол нан қорабынан кіші ме? » — дедім. Мұным дұрыс болмады. Бөлмедегі температураның бұлайша күрт әрі тез төмендегенін ешқашан көрмеппін. Нағыз мұздап қалу (қарым-қатынастың сууы) деген осы болды. Бірақ мен мынадай сабақ алдым: егер басқа адамға бір нәрсені жаттықтыруға көмектесуге келіссеңіз, есіңізде болсын, егер бұл іс біреу үшін маңызды болса, екеуіңіз үшін де маңызды болуы керек.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Досыңызбен бірге көзбен түйісуді, көзді тайдыруды, басты қисайтуды, денені алға июді, басты изеуді және вокалдық (дауыспен) әрі вербалдық (сөзбен) сенім білдіруді жаттықтырыңыз. Оларды бір-бірлеп, кезең-кезеңімен қолданып көріңіз (мысалы: бірінші — көзбен түйісу, көзді тайдыру, басты изеу мен қисайту; екінші — вокалдық және вербалдық сенім білдіру; үшінші — денені алға ию).
Әрбір техниканы мұқият меңгеру үшін бірнеше жаттығу сессиясын ұйымдастыру қажет болуы мүмкін, бірақ әрқайсысын жеке-жеке үйренген соң, бәрін біріктіре аласыз.
Үш-төрт минуттан кейін тоқтап, көмекшіңізге мынадай сұрақтар қойыңыз:
Мен шынымен тыңдап тұрғандай көріндім бе? Мен «осында және қазір» болғандай әсер қалдырдым ба? Сіз айтып жатқан нәрсеге менің шын ниетіммен көңіл бөлгенімді сезіндіңіз бе? Мен сізге толығымен зейін қойғандай көріндім бе?
Егер жауап көңіліңізден шықпаса, үйреніп кеткенше қайтадан көріңіз. Уақыт өте келе зейінді тыңдаушы болу қабілетін шыңдайсыз және бұл сізде өмір бойы қалады. Сіз кездестірген әрбір адамның өзін жақсы сезінуіне жағдай жасай аласыз, ал тартымдылықтың мәні де осы — өзгенің көңілін көтеру.
19-тарау. Кеңес беруде абай болыңыз
Кеңес беруге бейімділік — жалпыға ортақ нәрсе. Бірақ уайымдамаңыз; оны елемеуге бейімділік те жалпыға ортақ. — БРАЙАН ТРЕЙСИ
18-тарауда сіз досыңыздың сөзіне жауап қайтармай, тек тыңдау арқылы әрекет ету жаттығуын жасадыңыз. Енді зейін қойып тыңдауды жаттықтырудың тағы бір маңызды тұсын қарастырайық.
Рон сабырлы тыңдаушы болу туралы
Көп жыл бұрын әйелім екеуміз үйде кешкі ас ішіп отырдық. Оның кеңседе өте ауыр күн өткізгені және сол күнгі оқиғаларға байланысты ашулы екені көрініп тұрды. Ол маған өз қызметкерімен болып жатқан мәселенің егжей-тегжейін айта бастады. Сөзін сабырмен бастағанымен, көп ұзамай қатты ашуға мінді. Сөйлеген сайын оның ашуы өршіп, ызасы келе берді.
Өкінішке орай, мен оны шынымен бақылап немесе тыңдап отырмаған едім.
Миым оның мәселесінің шешімін іздеп бос болмады, ол ойыма сап ете қалды, мен де оны ойланбастан айтып салдым: «Қарашы, егер сен оған қатесін түзетуге мүмкіндік бергеніңде, бәлкім... »
Ол менің сөзімді бөліп жіберді: «Сен не айтып тұрсың? Бұл менің кінәм демексің бе? »
«Жоқ, мен тек... » — айта алғаным осы ғана болды.
«Сенен кім сұрады? » — деп айқайлады ол. «Сенен кім сұрады? Менің сенен қалағаным — жай ғана тыңдап, басыңды бір-екі рет изеуің еді».
«Бірақ мен тек көмектескім келді».
«Сен өз пікіріңді ішіңде сақтап, мені тыңдау арқылы көмектесе аласың», — деді ол. «Мен қатты ашуланып тұрғанда ешқандай кеңес қажет емес. Мұндай күйде ешкім де кеңес алғысы келмейді! »
Олдікі дұрыс еді — ешкім де қаламайды!
Бұл оқиғаның ғибраты: тартымдылықты көрсетуде қаншалықты шебер болсаңыз да, сабырлы тыңдаушы болу — сіздің барлық дағдыларыңызды біріктіретін желім. Тиісті уақыттағы зейінді үнсіздігіңіз сіздің қызығушылығыңызды, сабырлылығыңызды және қамқорлығыңызды көрсетеді.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Келесі жолы біреу сізге мәселесімен немесе қиын таңдауымен келсе, жағдайды өзгертіп: «Сен қалай істеуім керек деп ойлайсың? » — деп сұраңыз. Сосын сөзін бөлмей, сабырмен тыңдаңыз.
Егер әйел адам ер адамнан не кию керектігі туралы пікірін сұраса, ол әдетте шешімді қабылдап қойған, тек соны растауды қалайды. Сондықтан қателесу мүмкіндігіңіз 50 пайызды құрайды.
Оның орнына одан: «Қай киім ең жақсы көрінеді деп ойлайсың? » — деп сұраңыз. Оның жауабы қандай болса да, келісіп: «Мен де соны таңдағалы тұр едім», — деңіз. Сонда сіз данышпан әрі өте тартымды көрінесіз.
20-тарау. Сабырлы тыңдаудың күші
Адамдар өз қалауымен сәйкес келетін кеңестерді әрқашан тыңдауға дайын. — ЛЕДИ БЛЕССИНГТОН
Тыңдауды тоқтатып, сөйлей бастамас бұрын, сөйлесіп отырған адамыңыздың немесе адамдардың қандай күйде екенін, яғни олардың эмоционалды деңгейін ескеруге уақыт бөліңіз. Ойыңызға қаншама идеялар мен түсініктер келсе де, егер екінші адам қобалжып, ашуланып немесе бақытсыз болып тұрса, бұл — сіз үшін әлі де тыңдау уақыты деген сөз.
Сабырлы болыңыз. Оларға іштегі шерін шығаруға мүмкіндік беріңіз. Олар дайын болғанда сіздің пікіріңізді сұрайды, ал егер жауап іздесе, сұрақ қояды. Кейде адамның эмоциясы мен тыңдаушының логикасы май мен су сияқты — оларды араластыру өте қиын.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Кез келген уақытта «зейін қойып тыңдап» отырғаныңызда, сөйлеуші өте эмоционалды көрінсе, бірдеңе айтпас бұрын ерекше сабырлықпен тыңдаңыз. Оған сөйлеуге мүмкіндік беріңіз, ол барлық ашуы мен эмоциясын сыртқа шығарғанша күтіңіз, содан кейін ғана сөзге араласып, ұсыныстарыңызды айтыңыз.
Ең бастысы, біреу сұрамаса, кеңес беруде абай болыңыз. Сіздің жанашырлықпен тыңдағаныңыз жоғары бағаланатын болады.
21-тарау. Жымиып, күле біліңіз
Күлкінің шабуылына ештеңе қарсы тұра алмайды. — МАРК ТВЕН
Жымиыс пен күлкі — біреумен бірге болудан қаншалықты ләззат алатыныңыздың айқын көрсеткіші. Сәт пен тақырып сәйкес келсе, әрқашан тез жымиып, күле біліңіз.
Шынайы жымиыс ауыз бен көз айналасындағы бұлшықеттерді қамтиды. Күлгенде бүкіл бетіңіздің күлгеніне көз жеткізіңіз. Ол көзіңізге дейін жетсін.
Мен айтылғанның бәріне Чешир мысығы («Алиса ғажайыптар елінде» ертегісіндегі үнемі күліп жүретін кейіпкер) сияқты ыржиып тұруды немесе кез келген орташа қалжыңға күле беруді айтып тұрған жоқпын. Шамадан тыс күлу сіздің жасанды екеніңізді немесе жағынуға тырысып тұрғаныңызды аңғартып, күдік тудыруы мүмкін.
Сондай-ақ, шынайы жымиыстар кенеттен «өшіп» қалмайтынын есте сақтаңыз. Нағыз күлкі бетте бір-екі сәт сақталып қалады. Тез жоғалып кететін күлкі — шынайы күлкі емес.
Өзіңізге еркін әрі табиғи түрде жымиып, күлуге рұқсат берудің маңызды психологиялық себептері бар. Міне, бір мысал.
Рон юмордың жұқпалы екендігі туралы
Театр режиссері ретінде алғашқы қадамдарымда мен қойған ең бірінші комедия Нил Саймонның «Мүйізіңді үрле» (Come Blow Your Horn) пьесасы болды. Бұл күлкілі сөздерге толы және қызықты жағдайларға түсетін кейіпкерлері бар Бродвейдің үлкен хиты еді.
Актерлік құраммен пьесаны алғаш рет оқып шығуға жиналғанымызда, бәріміз мәз болып, күлкіден ішегіміз қатып, Нил Саймонның шеберлігіне тәнті болдық. Дайындықтар барысында күндер өткен сайын біз азырақ күле бастадық.
Премьераға бірнеше күн қалғанда спектакльді бастан-аяқ өткердік. Бәрі мүдіріссіз, сөзбе-сөз мінсіз өтті, бірақ көңілсіз еді. Труппа мүшелерінің ешқайсысы, соның ішінде мен де жымимадық. Саймонның емес, Ибсеннің ауыр драмасын қойып жатқандай болдық. Мен отырып алып: «Басында бұл жерде не қызық болды екен? » — деп таңғалдым.
Премьера күні зал лауазымды тұлғаларға, сыншыларға және көрермендерге лық толы болды. Мен әдеттегідей артқы қатарда, шеткі орындықта отырдым (егер көрерменге ұнамаса, тез қашып кету үшін — әзіл ғой) және бұрын-соңды мұндай қатты қобалжыған емеспін. Жарық сөнді, шымылдық түріліп, қойылым басталды. Бірнеше минуттан кейін көрермендер күле бастады, ең қызығы — мен де күліп отырмын! Неге? Бұл мен үш апта бойы дайындықта естіген және маған қызық болмай қалған сөздер еді ғой, сонда да мен тағы да күліп отырмын — неге?
Жауабы — инфекция (жұқпалылық). Күлкі мен жымиыс өте жұқпалы. Мен олар күлгендіктен күлдім, бұл менің есімдегі бұрынғы қызықты сәттерді жаңғыртты. Мен сол қойылымды, өзімнің алғашқы сәтті режиссерлік жұмысымды көруге бірнеше рет бардым және әр жолы алғашқыдай күлдім.
Бұдан бәріміз сабақ алуымыз керек. Сіз біреуді баурап алған кезде, сіз басқа адамдар үшін «көрермен» рөлінде боласыз және бұл жұқпалылық ережесі мұнда да жұмыс істейді. Сіз жымиып, күлгенде, басқалар да сізге солай жауап беруге бейім болады.
Ескерту: аузының тек бір жағымен жымиған адамдардан сақ болыңыз. Мұндай қисық күлкілерге абайлап қарау керек — олар шын ниетпен жасалмаған немесе жалған болуы мүмкін.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Келесі жолы сөйлесу кезінде әңгіменің бағытына қарай жымиыс көрсетуге қолайлы сәтті күтіңіз. Егер әңгіме мен сөйлеуші салмақты болса, сіз де салмақты көрініңіз. Егер әңгіме жеңіл, көңілді нәрселер туралы болса, өзіңізді жымиуға ынталандырыңыз.
Айтылғандармен міндетті түрде келісудің қажеті жоқ; сіз тек екінші адамның көңіл-күйіне сәйкес келсеңіз болғаны. Егер ол құлшыныспен айтып жатса және сіз оны баурап алғыңыз келсе, оның осы сезіміне ортақтасып, жымиыңыз.
22-тарау. Мақтауға жомарт болыңыз
Мақтау, алтын мен гауһар сияқты, өзінің құндылығын тек сирек кездесетіндігімен ғана арттырады. — СЭМЮЭЛ ДЖОНСОН
Бәріміз де жетістігіміздің, әсіресе өзіміз маңызды деп санайтын істің мойындалғанын ұнатамыз. Сізбен бірге отырған адамдар мақтанатындай нәрселер туралы айтқанда, олардың қуанышын арттырудың оңай жолы бар.
Олардың даналығын, жомарттығын, ойлылығын, шапшаңдығын, тапқырлығын немесе сол жағдайға сәйкес келетін кез келген жақсы қасиетін мақтауға асығыңыз. Бұл мақтауыңызды олар сіздің тартымдылығыңыздың тағы бір белгісі ретінде қабылдайтынына сенімді бола аласыз.
Ризашылық пен мақтау — бәріміз үшін өте маңызды. Бұл — мотивация пешіндегі отын. Мойындау мен мақтау болмаса, көбіміз өз әлеуетімізден әлдеқайда төмен нәтиже көрсетер едік. Зерттеулер көрсеткендей, көптеген қызметкерлер жалақының өсуінен гөрі мақтауға көбірек мән береді.
Балаңыздың, жұбайыңыздың, досыңыздың немесе әріптесіңіздің сіз мақтағанда немесе ризашылық білдіргенде қалай қуанып кеткені есіңізде ме? Ал өзіңізді мақтағанда не сезінесіз?
Рон сыншының пікірі туралы
Мен газеттегі алғашқы үлкен театрлық сын-пікірімді кешегідей анық білемін. Мен Максим Горькийдің «Түпсіз тұңғиық» (The Lower Depths) пьесасын қойдым, бұл менің алғашқы кәсіби қойылымым еді. «Түпсіз тұңғиық» — ұлы классикалық туынды, бірақ режиссер үшін үлкен сынақ. Әрине, маған осындай мүмкіндік берілгеніне қуандым, бірақ үлкен жауапкершіліктен қорықтым.
Премьерадан кейінгі ертесі күні таңертең газеттер алуға жүгіріп шықтым. Көлікте отырып, газетті ашып, оң немесе теріс пікірді көруге батылым жетпей, бір сағаттай отырдым. Сосын бел будым.
Қалтыраған саусақтарыммен газеттің театр бетін аштым. Міне, тақырып тұр: «Горькийдің ұлы пьесасы, Арденнің ұлы қойылымы». Қуаныштан жүрегім жарыла жаздады. Содан кейін сыншының не жазғанын оқыдым. Ол менің қателіктерімді де, артықшылықтарымды да көрген екен, бірақ ол үшін артықшылықтар қателіктерден басым түсті.
Мен режиссерлік мансабымның басында едім және оның осылайша таразыланған мақтауы менің мотивацияма, алға жылжуыма және қуанышыма үлкен үлес қосты. Міне, мақтаудың күші осындай, ал адамдар оны сирек естиді.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Өзін-өзі бағалаудың (адамның өз құндылығын түйсінуі) ең жақсы анықтамаларының бірі — адамның өзін қаншалықты мақтауға лайықты деп санауы. Адамдардың іс-әрекетін шынайы мақтаған сайын, олар өзін көбірек жақсы көреді, құрметтейді және сізге деген ықыласы арта түседі. Мақтаудың тиімді болуы үшін мына ережелерді сақтаңыз:
Біріншіден, нақты болыңыз. Мақтау неғұрлым нақты болса, ол адамның сезіміне соғұрлым қатты әсер етеді және болашақта сол салада жақсырақ жұмыс істеуге ынталандырады. «Сен керемет хатшысың» деудің орнына «Сен кешегі ұсынысты өте жылдам әрі сапалы дайындап шықтың, жарайсың» деп айту керек.
Екіншіден, дереу мақтаңыз. Адам бір мақтауға лайықты іс істегеннен кейін оны неғұрлым тезірек мақтасаңыз, ол өзін соғұрлым жақсы сезінеді және ол әрекетті қайталауға тырысады.
Үшіншіден, үлкен де, кіші де жетістіктер үшін мақтаңыз. Кен Бланшар айтқандай, «адамдардың бір нәрсені дұрыс істеп жатқанын байқап қалыңыз».
Басқаларды жетістіктері үшін мақтау — көбіміз жиі жасай бермейтін нәрсе. Сіз осы ережеден тыс болыңыз. Мақтау адамдарға керемет сезім сыйлайды және тартымдылықтың негізгі элементі болып табылады.
23-тарау. «Солай болғандай кейіп таныту» принципі
Егер бойыңызда қандай да бір сезім болмаса, оны тудырудың ең жақсы жолы — сол сезім қажет болатын әрбір жағдайда ол сізде бар сияқты әрекет ету, сонда көп ұзамай ол шынымен пайда болады. — АРИСТОТЕЛЬ
1905 жылы Гарвард университетінің профессоры, американдық психологияның атасы Уильям Джеймс керемет байқау жасады. Ол егер сіз қандай де бір эмоцияны сезінбесеңіз, оны сезінудің ең жақсы жолы — ол шындыққа айналғанша, солай сезініп тұрғандай кейіп таныту екенін айтты.
Қайталанған құлшынысты әрекеттер көп ұзамай шынайы құлшыныс сезімін тудырады. Егер сіз өзіңізді бақытты немесе толқығандай ұстасаңыз, көп ұзамай шынымен солай сезіне бастайсыз. Сіздің сыртқы әрекетіңіз ішкі сәйкес сезімді тудырады.
Сіз өз әрекеттеріңізді басқара аласыз
Психологтар адамдарға өз эмоцияларын қалауы бойынша қосып-өшіру қиын екенін анықтады. Эмоциялар ерік-жігердің тікелей бақылауында емес.
Дегенмен, сіздің әрекеттеріңіз әр сәтте өз бақылауыңызда болады. Әрекеттеріңізді басқару арқылы сіз өзіңізде қажетті эмоциялар бар сияқты әрекет ете аласыз (бұл 8-тараудағы «сырттан ішке» тәсіліне ұқсас). Осылайша, сіздің әрекеттеріңіз сол эмоцияларды тудыруға көмектеседі.
Әрекеттер сезімдерді оятады
«Солай болғандай кейіп таныту» принципі бойынша, егер сіз өзіңізді белгілі бір күйде сезінгендей ұстасаңыз, бұл әрекеттер көп ұзамай соған сәйкес сезімдерді тудырады.
Басқа адаммен кездескенде, ол адам сіз үшін өте қызықты жан сияқты әрекет етіңіз. Оған киножұлдыз немесе Нобель сыйлығының лауреаты сияқты қараңыз. Оны бар зейініңізбен тыңдаңыз. Алға қарай еңкейіп, әр сөзіне құлақ түріңіз. Бас изеп, жымиып, сөзбен және дауыспен үнемі сенім білдіріп отырыңыз. Бұл әсер таңғаларлық болады.
Зейін қойып тыңдау техникасын қолдану арқылы сіз жиі екінші адамның сізді таңғалдыратын ойлары мен байқауларын сыртқа шығара аласыз. Көп ұзамай сіз сол адамға шынымен қызыға бастағаныңызды байқайсыз. Оның өте қызықты, ал сөздерінің мағыналы әрі жағымды екенін көресіз.
Брайан ұзақ автобус сапарынан алған сабақ туралы
Көп уақыт бұрын әуе қызметкерлерінің ереуілінен барлық рейстер тоқтап қалып, мен үйге жету үшін сегіз сағаттық автобус сапарына шығуға мәжбүр болдым. Қасымда сапар бойы бірге отыратын, джинсы киген, шашы ұзын, ұсқынсыз бір адам отырды. Мен не істей алар едім?
Мен жаңа ғана естіген «солай болғандай кейіп таныту» принципін қолданып көруді шештім. Мен оған бұрылып, өзімді таныстырдым, содан кейін оның қайдан екенін және немен айналысатынын сұрадым. Ол фермада тұрады екен, бірақ кішкентай ұшақтарға қатты қызығатын болып шықты. Ол бөлшектерді тапсырыспен алдырып, өзіне бір орындық ұшақ жасап алып, ферма айналасында ұшып жүреді екен. Кейіннен әуе шоуларына қатысқан.
Ол маған ұшақ апаттары, өліммен бетпе-бет келген сәттері және аяғы сынып, жарақаттардан қалай айыққаны туралы айтып берді. Мен зейін қойып тыңдауды, сұрақтар қоюды және оның жауаптарын құптауды жалғастырған сайын, ол маған бұдан да қызықты нәрселерді айта берді. Оның өз өмірі мен тәрбиесі туралы хикаяларын тыңдап отырып, сегіз сағаттың қалай зымырап өткені әлі күнге дейін есімде.
Рон ақыл-ой қуатын пайдалану туралы
Жақында бір досыммен кофе ішіп отырғанда, ол: «Сен мұндай нәрселерді жақсы білесің ғой, маған түсіндіріп берші», — деді.
Ол сөзін жалғастырды: «Бір апта бұрын өзімді нашар сезініп ояндым, сондықтан кеңсеге бармауды шештім. Халатыммен үйде отырдым, қырынбадым, жуынбадым, аздап теледидар көрдім, бірақ түске таман жағдайым одан сайын нашарлап кетті».
Мен: «Сен не істедің? Дәрігерге бардың ба? » — деп сұрадым.
Ол иығын қиқаң еткізді: «Жоқ, мен дәрігер жағалайтын адам емеспін. Бірақ мәселе мынада: келесі күні тағы да өзімді нашар сезініп тұрдым, бірақ үйде қалуға болмайтындай көп жұмыс жиналып қалыпты. Кейінге қалдырылған кездесулерім мен шұғыл шаруаларым бар еді. Мен киініп алып, жұмысқа кеттім, түске таман өзімді әлдеқайда жақсы сезіндім! Неге бұлай болды? »
Мен: «Бәріне сенің көзқарасың (attitude) әсер етті. Бұл көзқарастың біздің физикалық күйімізге қалай әсер ететінінің тамаша мысалы. Бұрын бәрі адамның жақсаруын тек психологиялық деп ойлайтын, бірақ қазір мұның биохимиялық процесс екенін де білеміз. Өзіңді сау адамша ұстау арқылы — жуыну, қырыну, киіну және жұмысқа бару арқылы — сен денеңнің химиясын өзгерттің, бұл өз кезегінде сені жақсы сезінуге мәжбүр етті».
Ол бұл ақпаратты аздап қорытып алды да: «Демек, бұл ақыл-ойдың күші мен біздің ішкі <span data-term="true">дәріханамыздың</span> (организмнің химиялық мүмкіндіктері) бірігуі екен ғой», — деді.
Әрекеттер сезімдерге әсер етеді
Сол сияқты, сіз осы кітапта сипатталған тартымдылық техникаларын қолдануға дағдыланғанда, сіз тек зейінді тыңдаушы болып көрініп қана қоймайсыз, сонымен бірге шынымен тиімді тыңдап, ақпаратты жақсырақ есте сақтайтын боласыз. Бұл денеңізді («сыртқы») дұрыс әрекеттер жасауға бағыттау арқылы дұрыс көзқарас пен дұрыс химияны («ішкі») қалыптастыру сияқты.
Зейін қойып тыңдау әдістерін өміріңізге енгізу арқылы сіз тек жанашыр тыңдаушы болып көрінбейсіз, сонымен бірге шынымен де сондай адамға айналасыз. Бұл сіз үшін де, өміріңіздегі басқа адамдар үшін де әлдеқайда тиімді болмақ!
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
«Шын мәнінде солай болғанша, солай болып көрін» (Fake it until you make it). Келесі жолы іскерлік немесе әлеуметтік ортада біреумен сөйлескенде, ол адам сіз үшін өте қызықты жан сияқты әрекет етіңіз. Әр сөзіне құлақ түріңіз. Үлкен қызығушылықпен алға қарай еңкейіңіз. Бір сәтке бұл адам сізге ұнасаңыз, бір миллион доллар беретіндей елестетіңіз.
Соған сәйкес әрекет етіңіз.
Көп ұзамай сіз сол адамға шынымен қызыға бастайсыз және қандай да бір сиқырлы химияның арқасында ол адам сізді таңғалдыратын және қуантатын ойларымен бөлісе бастайды. Көптеген өмірлік достықтар дәл осылай басталған.
24-тарау. Не айтатыныңыз және оны қалай айтатыныңыз
Адамның мінезі оның сөзінен көрінеді. — МЕНАНДР
24-тарау. Не айтатыныңыз және оны қалай айтатыныңыз
Адамның мінезі оның сөзінен көрінеді. — МЕНАНДР
Толықтай тартымды тұлғаға айналудың алғашқы қадамы — тамаша тыңдаушы болу. Дегенмен, ерте ме, кеш пе, сөйлеу кезегі сізге де келеді. Не айтатыныңыз және оны қалай айтатыныңыз — өзгелерді баурап алу мен көндіру қабілетіңіздің негізгі құрамдас бөліктері.
Рон тартымды сөйлеу туралы
Менің көп жылдар бойы сәтті театр режиссері болған Сесил Уильямс есімді керемет ескі досым бар. Мен оның бірнеше қойылымында ойнадым. Ол, сөзсіз, мен кездестірген ең тартымды адамдардың бірі еді. Ол біз осы кітапта жазған тартымдылықтың барлық элементтерінің тірі бейнесі болатын.
Оның маған қатты әсер еткен қасиеті — әрбір айтқан сөзін қолдау, алаңдаушылық, қызығушылық, атсалысу және қамқорлықтың көрінісіне айналдыра білуі еді. Оның өзіндік пікірлері, оның ішінде өте нық пікірлері аз емес болатын, бірақ олар әрқашан құрметпен жеткізілетін — бәсекелестік ретінде емес, пікір алмасу ретінде.
Сөйлеудің маңызды дағдысы
Сөйлеу кезегі сізге келгенде қажет болатын бірнеше дағды бар, олар бірнеше тарауды қамтиды. Тағы да көзбен байланыс орнатудан бастайық, бірақ бұл жолы басқа қырынан қараймыз.
Time журналы бірде басқа ақпарат құралдарын шаң қаптырып, scooped (журналистикада маңызды жаңалықты өзгелерден бұрын жариялау), сол кезде Ресейдің сапарлап жүрген президенті Михаил Горбачевпен алғашқы ауқымды сұхбат жүргізді. Оның экономикалық және саяси реформалар туралы идеяларын қуатты әрі сенімді жеткізе білуі — КСРО президенттігіне көтерілуінің негізгі себептерінің бірі болды. Оның ең күшті коммуникациялық дағдыларының бірін Time репортері былай деп атап өтті: «Президент Горбачевпен кездескенде ең бірінші байқайтыныңыз — оның жанары, оның өткірлігі, тікелейлігі мен қуаты».
Көбіміз көзбен байланысты тиімді пайдалана алмаймыз. Бұл дағдыны дамыту сіздің тартымдылық қабілетіңізді арттыру үшін өте маңызды.
Адамдарға қарау мәнеріңіз
Сөйлеу кезіндегі көзбен байланыс ережелері тыңдау кезіндегі ережелерден өзгеше. Адаммен жеке сөйлескенде, оның көзіне уақыттың 85 пайызынан артық қарамаңыз. Үнемі көзбен байланыста болу тым үлкен қысым тудырады. Осыншалықты ұзақ қарау арқылы сіз қарсы алдыңыздағы адамды бейнелеп айтқанда «қабырғаға шегелеп тастайсыз». Тартымды болудың орнына, сіз тым қатал болып көрінесіз.
Біреу сізбен сөйлесіп тұрып, көзін сізден еш алмай қойса, өзіңізді қалай сезінесіз? Бұл ыңғайсыздық тудырып, тіпті қауіпті болып көрінуі мүмкін. Кинодағы зұлым кейіпкерлердің сөйлеген кезде осындай мызғымас көзқарасты қалай қолданатынына назар аударыңыз.
Топ алдында сөйлегенде, жанарыңызды бір адамнан екінші адамға ақырын ауыстырып отыруыңыз керек. Көзбен байланысты адамдарды сөзіңізге тарту және оларды әңгімеге «қосып алу» үшін пайдаланыңыз. Сіз сөйлесіп тұрған әрбір адам сіздің жылуыңыз бен назарыңыздың қуатын сезінуі тиіс.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Кез келген адаммен сөйлескенде жақсы көзбен байланыс орнатуды жаттықтырыңыз. Тым асыра сілтеп жібермеңіз — қарсы алдыңыздағы адамның көзіне уақыттың 75-85 пайызынан артық қарамаңыз, әйтпесе өктем болып көрінуіңіз мүмкін. Адамның көзіне үстірт емес, тереңірек қараңыз. Бұл: «Мен сізді көріп тұрмын! » — деп айтудың нақты жолы.
25-тарау. Жанға қарау
Сөз — жанның айнасы; адам қалай сөйлесе, сондай болады. — ПУБЛИЙ СИР
Сөйлеуші сіз болған кезде, look-aside (сөйлеу кезінде назарды сұхбаттасушының көзінен сәл ғана басқа жаққа аудару әдісі) — бұл қуатты коммуникациялық әдіс. Бұл — тыңдаушының басының оң немесе сол жағына кездейсоқ көз тастау, яғни назарыңызды адамның көзінен сәлге бетінің бүйір жағына аудару.
Жанға қарау кездейсоқ және ара-тұра жасалуы керек. Ешқашан тыңдаушының басынан жоғары қарамаңыз, себебі бұл тыңдаушыны сізді бір нәрсе немесе біреу алаңдатып жатқанына сендіреді. Тыңдаушының көзінен төмен жиі қарау оны «бетімде тамақ қалдығы немесе киімімде соус дағы бар ма екен» деген ойға қалдырады. Жанға қарау сізге басқа заттарға немесе адамдарға қарауға мүмкіндік беру үшін емес, керісінше, тыңдаушыны сізден келетін тым күшті қысымнан босату үшін қажет. Бетпе-бет сөйлескенде бұл өте маңызды.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Келесі жолы біреумен ұзақ сөйлескенде, жанарыңызды оның оң немесе сол құлағына ауыстырып, содан кейін қайтадан аузы мен көзіне бағыттауды жаттықтырыңыз.
Жанға қарауыңыз қысқа, екі немесе үш секундтан аспайтын болсын; әйтпесе сіз зейініңіз шашыраңқы болып көрінесіз.
Есіңізде болсын, сіздің мақсатыңыз — қарсы алдыңыздағы адамды ыңғайсыз жағдайға қалдырмай, жақсы көзбен байланыс сақтау.
26-тарау. Баяу сөйлеу өнері
Сөйлемес бұрын ойлан, сөздерді шала емес, асықпай, ретімен және анық айт. — ДЖОРДЖ ВАШИНГТОН
Көптеген адамдар қобалжудан немесе жүйкесі жұқарудан тым жылдам сөйлеп, тым аз тыңдайды. Тым жылдам сөйлейтін адамдар өзгелерді қажытып, ашуландыруы мүмкін.
Сіз радиодағы жол қозғалысы хабаршысының айтқанын түсініп үлгермегендіктен, кептелісте тұрып қалған кезіңіз болды ма? Апат қай бұрылыста болды және балама жол қандай еді? Шіркін, осы хабаршылар соншалықты жылдам сөйлемесе ғой. Олар — кәсіби мамандар. Осыншама көп ақпаратты тез қабылдау қиын екенін олар білмей ме ? Егер олар жай ғана қарқынын бәсеңдетсе, сіз жағдайды түсініп, балама жолмен жүру туралы шешім қабылдап үлгерер едіңіз.
Немесе жауап беру машинасына қалдырылған хабарламаны еске түсіріңіз: кері қоңырау шалатын телефон нөмірі соншалықты жылдам немесе түсініксіз айтылғандықтан, соңғы төрт санды анықтай алмай қаласыз. Нәтижесінде дұрыс нөмірді алу үшін хабарламаны бірнеше рет қайталап тыңдауға мәжбүр боласыз.
Адамдарға ойлануға уақыт беріңіз
Бәріміз де жылдам сөйлейтін және тыңдау қиынға соғатын адамдарды білеміз. Тіпті сіз де солардың бірі болуыңыз мүмкін. Жылдам сөйлеудің басты мәселесі — ол міндетті түрде жағымсыз әсер қалдырады және ешқандай жағымды әсер бермейді. Жылдам сөйлейтін адам сізге ойлануға уақыт қалдырмайды. Жылдам сөйлейтін адам дегенде көз алдыңызға кім келеді? Ескі көлік сатушысы, con artist (сенімге кіріп алдайтын алаяқ) немесе сізге тиімсіз нәрсені өткізуге тырысатын біреу елестемей ме?
Жылдам сөйлеу спикерді байыпсыз және өзімшіл етіп көрсетеді, бұл оның шынайылығы мен адалдығына әсер етеді. Мұндай сөйлеушілер тек өз айтқандарына ғана қызығушылық танытатын сияқты көрінеді. Жылдам сөйлеу — тартымды болу мүмкіндігін жоюдың сенімді жолы.
Баяулату әдісін қолданып, сөйлеуді жақсарту
Жылдам сөйлеудің шешімі қандай? Сіз қолдана алатын екі әдіс бар. Мұнда қарастырылатын біріншісі — жай ғана қарқынды бәсеңдету .
Екіншісі (27-тарауда қарастырылады) — әңгіме кезінде үнсіздікті пайдалануды үйрену.
Егер сізге тым жылдам сөйлейтініңізді жиі айтса, мұны бақылау үшін қолдануға болатын ішкі монитор бар; ол сіздің comfort zone (адам өзін қауіпсіз әрі жайлы сезінетін үйреншікті психологиялық жағдай) деп аталады. Сыртқы жайлылық аймағымыз болатыны сияқты (біреуге тым жақын тұру — басып кіру, тым алыс тұру — жақындықты бұзу), біздің ішкі жайлылық аймақтарымыз да бар.
Үйреншікті емес немесе ерекше нәрсе жасағанда, сіз өзіңізді ыңғайсыз сезінесіз. Ескі әдіс тиімді болмаса да, оған қайта оралуға деген төзімсіз құштарлық пайда болады.
Біз бәріміз — әдеттің құлымыз. Біз қалыпты жағдайға оңай түсіп кетеміз де, одан шығуға тырысқан кез келген қысымға қарсылық білдіреміз. Бізге үйреніп қалған ісімізді істеу әрқашан жайлырақ. Бұл күнделікті дайындық рәсіміміз сияқты. Алдымен сол аяқ киімді, сосын оңын киеміз, сосын оңын байлап, сосын солын байлаймыз. Егер бұл реттілікті өзгерткіңіз келсе, ол оғаш сезіледі.
Қарапайым эксперимент
Семинарларымызда біз жиі адамдардан қолдарын айқастыруды және қай қолы үстінде екенін байқауды сұраймыз. Содан кейін олардан қолдарын басқаша , яғни екінші қолын үстіне шығарып айқастыруды сұраймыз. Өзіңіз байқап көріңізші. Оғаш сезіледі емес пе? Ескі әдетті өзгертуге тырысқанда да дәл осындай сезім болады.
Бірақ барлық өсу мен тұлғалық даму өзімізді жайлылық аймағынан шығарып, жайсыздық аймағына итермелеуден келеді. Егер біз жайлылық аймағымызға қарсы шықпасақ, біз ешқашан өзгермейміз — бұл жақсы жаққа өзгеруге де қатысты.
Ескі әдеттерден арылу қиын, ал жылдам сөйлеу — солардың ішіндегі ең табандысы. Егер бұл әдеттен құтыла алмай жүрсеңіз, ең болмағанда маңызды ойларыңызды айтқан кезде жылдамдықты бәсеңдетіңіз. Осы әдістің өзі сіздің жалпы сөйлеу мәнеріңізді баяу етіп көрсетеді.
Баяу сөйлеуді жаттықтыруды жалғастыру маңызды. Біраз уақыттан кейін жаңа қарқынмен жаңа жайлылық аймағыңыз қалыптаса бастайды. Ол кезде тым жылдам сөйлесеңіз, өзіңізді ыңғайсыз сезінетін боласыз, себебі жаңа, баяу қарқын сіз үшін барған сайын жайлы бола түседі. Ең бастысы, бұл сіздің тыңдаушыларыңыз үшін де әлдеқайда жайлы екенін байқайсыз.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Мұнда өзіңізді жайлылық аймағынан шығарып, жоғары жетістіктер аймағына жетелейтін екі жаттығу берілген.
Біріншіден, диктофон алып, дауыстап оқығаныңызды жазып алыңыз. Өзіңізге ыңғайсыз дәрежеде баяу естілетін жылдамдықпен сөйлеңіз. Ішкі түйсігіңіз ескі жылдамдыққа оралуды талап етуі мүмкін, бірақ оған мән бермеңіз. Енді жазбаны тыңдаңыз. Сөйлеп тұрғанда өзіңізге баяу көрінгенімен, жазбада ол өте орынды естілетінін түсінесіз. Мұны досыңыздан немесе отбасы мүшесінен жазбаны тыңдап беруін сұрау арқылы тексере аласыз.
Екіншіден, осы әдісті досыңызбен сөйлескенде қолданыңыз. Қарқын сізге әлі де тым баяу болып көрінгенімен, тыңдаушы үшін ол мінсіз болады.
Есіңізде болсын, сөйлеуді баяулатуды үйренудің бастапқы кезеңдерінде сіз міндетті түрде ыңғайсыздықты сезінуіңіз керек . Егер олай болмаса, онда сіз әлі де ескі, жылдам қарқыныңызбен сөйлеп жатқан боларсыз.
27-тарау. Үнсіздік шешендігі
Сіздің үнсіздігіңізді түсінбеген адам, сіздің сөздеріңізді де түсінуі екіталай. — ЭЛБЕРТ ХАББАРД
Президенттігінің алғашқы күндерінде кіші Джордж Буш өте нашар сөйлеуші ретінде бағаланды. Кейде оның дайындалған сөздеріндегі ойын жеткізе алмай қиналғанын көру ауыр еді. Бірақ уақыт өте келе оның сөйлеу қабілеті жақсарды. Оның көмекшілері бұл істің үздік мамандарын жалдады. Бірақ жақсы мәтіннен бөлек, тағы бір нәрсе болды. Ол үзілістерді (паузаларды) пайдалану арқылы сөзін анық әрі әсерлі жеткізуді үйренді, тіпті кейде оларды тым жиі қолданса да. Өзгеріс айтарлықтай болды және оның сөйлеу мәнеріне деген халықтың оң бағасы артты.
Үзіліс жасау адамға ойлануға, мазмұнды бақылауда ұстауға мүмкіндік береді, ал аудиторияға айтылған сөзді қабылдауға жағдай жасайды. Сөйлеу барысында әртүрлі аралықта бір-екі секунд үзіліс жасау арқылы-ақ сіз жақсырақ сөйлеуші бола аласыз.
Дәл осы үнсіздік сәттерінде тыңдаушыларыңыз сіздің айтқаныңыз туралы ойлануға мүмкіндік алады. Олар сіздің не туралы айтып жатқаныңызды көз алдарына елестете алады. Олар сіздің сөзіңіздің мәнін саралап, сезімдеріңізге үн қатуға мүмкіндік алады.
Сонымен қатар, үзілістер тыңдаушыларға сізбен іштей диалог жүргізуге мүмкіндік береді. Олар өз ойларын іштей айтып отырады. Тыңдаушы ретінде сіз де ішіңізден «Мен келіспеймін», «Қандай тамаша идея» немесе «Мен бұл туралы бірдеңе оқыған едім» деген сияқты сөздерді жиі айтатыныңызды байқаған боларсыз?
Сіз неғұрлым көп ішкі диалог тудырсаңыз, тыңдаушыларыңызбен байланысыңыз соғұрлым нығая түседі.
Жақсы сөйлеу өнерінің маңызды құпиясы: үнсіздіктен ешқашан қателеспейсіз. Тіпті үнсіздік үшін әрқашан мінсіз орын таңдамасаңыз да, тыңдаушыңыз оның айырмашылығын сезбейді — ол сізге және сіздің сөзіңізге тым терең еніп кетеді. Әңгіме кезінде ешкім: «Тоқтай тұршы, мына үзіліс орынсыз болды», — деп ойламайды.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Ойдың соңында немесе негізгі мәселені айтқаннан кейін бірден үзіліс жасауды жаттықтырыңыз. Бұл әдіс тыңдаушыға бір ойдың қай жерде аяқталып, екіншісінің қай жерде басталатынын түсінуге көмектеседі.
Әсіресе маңызды, күрделі немесе ерекше нәрсе айтқаннан кейін үзіліс жасауды ұмытпаңыз. Тыңдаушыға айтқаныңызды «қорытуға» мүмкіндік беріңіз, сонымен бірге өзіңізге ойлануға және тыныс алуға уақыт алыңыз.
28-тарау. Артық толықтырғыш сөздер — тартымдылықтың жауы
Кедейлер назар аударту үшін өте жылдам, тез қозғалып сөйлейді. Байлар баяу қозғалады және баяу сөйлейді; оларға сіздің назарыңызды аудартудың қажеті жоқ, өйткені ол назар оларда бұрыннан бар. — МАЙКЛ КЕЙН
Тәжірибесіз, дайындықсыз немесе қобалжыған сөйлеушілер өз сөйлемдерін «а-а», «м-м», «ы-ы» сияқты дыбыстармен толтырады. Олар fillers (сөйлеу кезінде ой жинақтау үшін қолданылатын мағынасыз дыбыстар немесе толықтырғыш сөздер) деп аталады. Бұл дыбыстар — бізге ойлануға уақыт беретін кеңістік жасаудың жолы. Біз дұрыс ойлар мен сөздерді іздеп жатқанда, тыңдаушының назарын ұстап тұру үшін оларды қолданамыз. Сіздің бұл дыбыстарыңыз: «Тыңдауды тоқтатпаңыз, мен әлі бітірген жоқпын, күте тұрыңыз», — деп тұрғандай болады.
Әңгіме барысында біреудің үнемі «м-м» және «ы-ы» деуі өте тітіркендіргіш болуы мүмкін. Мұндай кезде ішіңізден: «Құдай үшін, тезірек айтсаңшы! » — дегіңіз келеді. Егер сіз осы ерекше және түсініксіз дыбыстарға жабысып қалуға ерекше құштар болмасаңыз, олардан арылыңыз. Оларды ешкім естігісі келмейді; бұл дыбыстар тартымдылықты бұзады.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Бұл дыбыстардан құтылудың ең жақсы жолы — сөйлеу мәнеріңізді баяулату және саналы түрде көбірек үнсіздікті пайдалану. Бұл өте қарапайым: егер үнсіздікті қолдансаңыз, толықтырғыш дыбыстар жоғалады.
Не істесеңіз де, бұл дыбыстардан қашамын деп тым қатты мазасызданбаңыз. Олардың қашан және қай жерде пайда болатынын білмейсіз. Санадан тыс әрекетті алдын ала болжауға тырысу сізді естен тандыруы мүмкін.
Оның орнына, ерніңізден «ы-ы» немесе «м-м» шығатынын сезген сайын үнсіздікті қолдануға тырысыңыз. Үнсіздікті күнделікті әңгімелеріңізге енгізіңіз, әсіресе тым жылдам сөйлеп жатқаныңызды байқағанда, сонда бұл артық дыбыстар өздігінен жойылады.
29-тарау. Даусыңызбен баурап алу
Кез келген адам шындықты айта алады; бірақ жүйелі, дана және білікті сөйлеуге тек санаулылар ғана қабілетті. — МОНТЕНЬ
Даусыңыздың дыбысы сіз сөйлесіп тұрған адамның көңіл-күйіне және қабылдауына қатты әсер етеді. Хабарламаңыздың 38 пайызы тек дауыс ырғағына (тонға) байланысты (бұрын айтылғандай, қалғанына дене тілі мен сөздердің өзі жауапты).
Кімді тыңдағанды жөн көрер едіңіз? Құлақты жаратын, тезірек кетіп қалуды армандататын ащы, жоғары дауысты ма, әлде сізді кашемир көрпесіне орағандай сезіндіретін жылы, қоңыр дауыспен баурап алатын адамды ма? Таңдау айқын. Кашемир әрқашан жеңеді.
Бірсарынды және жалықтырғыш дауыстар туралы не деуге болады? Біз оларды «солғын» дауыстар деп атаймыз. Олар тыңдаушының назарын да, қабылдауын да төмендететіні сөзсіз. Сіз даусыңызды ертекшілер сияқты қолдануыңыз керек — тіпті ауа-райы немесе қор нарығы туралы айтсаңыз да, оны қызықты етіп көрсететін жандылық пен бояу қосыңыз.
Сөйлейтін факс машинасы емес, ертекші болуға бел буыңыз.
Даусыңызды төмендетіңіз
Сөйлеген кезде жақын, достық ниетті, жылы, жұбататын, іш тарртатын немесе қамқор болып көрінгіңіз келсе, даусыңызды тереңірек дыбыстар шығатын төменгі диапазонда ұстаңыз. Төменгі және орташа тондар қарсы алдыңыздағы адаммен ақылдасқыңыз келгенде немесе қамқорлық пен байыптылық танытқыңыз келгенде өте тиімді.
Сондай-ақ, қарқынды бәсеңдетуді ұмытпаңыз. Тым жылдам сөйлегенде жақын, жылы немесе ойшыл болып көріну өте қиын. Көбіміз терең сезімдерімізді білдіргенде табиғи түрде баяулаймыз.
Мынаны байқап көріңіз: «Мен сіз үшін қатты алаңдаймын; сіз мен үшін өте қымбатсыз», — деп жылдам айтыңыз.
Енді осыны баяулатып айтыңыз. Ол әлдеқайда шынайы және нанымды естіледі.
Қарқынды арттырыңыз
Екінші жағынан, егер даусыңыз «жалпақ» (біркелкі) болса, жайлылық аймағыңыздан шығып, қуанышты немесе жігерлі болып көрінгіңіз келгенде қарқынды арттырыңыз. Даусыңыздың жоғары дыбыстарын қолданыңыз, бірақ тым жоғары емес. Жылдамдық пен тонды өзгертіп отырыңыз.
Қарқын мен тонды не туралы айтып жатқаныңызға және қандай көңіл-күй тудырғыңыз келетініне қарай таңдаңыз.
Терең вокалдық дыбыстар үлкендік пен күшті білдіреді; жоғары дыбыстар кішілік пен әлсіздікті білдіреді. Егер есіктің артынан жуан үрген дыбысты естісеңіз, Чихуахуаны көремін деп ойламайсыз; егер жіңішке үрген дыбыс естілсе, Грейт Дан (алып ит тұқымы) шығады деп күтпейсіз. Қуатты адамдар саналы түрде баяу және төмен тонда сөйлейді.
Жаңа дауыс, жаңа мансап
Бойы шамамен екі метрдей, салмағы 127 келіден асатын танымал футболшы болды. Ол керемет ойыншы еді, бірақ алаңда алып болғанымен, күнделікті өмірде даусы Чихуахуаныкіндей еді — өте үйлесімсіз. Маманның көмегімен ол даусын қолдану тәсілін өзгертті. Бұл жаңа терең дауыс оның өмірін өзгертті. Соңында ол футболдан кетіп, теледидардағы сәтті спорт комментаторына айналды.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Біріншіден, кітаптан немесе журналдан оқуға және сөйлеуге оңай қызықты тарауды немесе мақаланы таңдаңыз. Содан кейін бұл материалды диктофонға асықпай оқып жазыңыз. Даусыңызды өзіңізге ыңғайлы ең терең, жылы тондарға ақырын түсіріңіз. Күштемеңіз. Тонды жоғары-төмен өзгерте отырып, оның табиғи шығуына мүмкіндік беріңіз. Нәтиже көңіліңізден шыққанша бұл жаттығуды қайталаңыз.
Екіншіден, өзіңіздің осы жағымды естілетін даусыңызды үйде және көлікте қайталап тыңдай беріңіз. Жаңа даусыңыз бейсаналық деңгейде орныққан сайын, күнделікті әңгімелеріңізде де дәл осы тонда сөйлей бастағаныңызды байқайсыз.
Терең дыбыстарды жиі қолданғанда, тыңдаушыңызда сіздің даусыңыз қанық әрі жылы, ал тұлғаңыз тартымдырақ деген жалпы түсінік қалыптасады.
30-тарау. Тартымды сұхбаттасушы болыңыз
Сэр Артур Конан Дойл бірде кешкі астан қайтып келе жатып, Оскар Уайльдтың сұхбаттасушы ретіндегі талантына таңдай қаққан деседі. — Бірақ бүкіл әңгімені сіз айттыңыз ғой, — депті оның серігі. — Міне, соның өзі неге тұрады! — деп жауап беріпті Конан Дойл. — СТИВЕН ФРАЙ
Сіздің тартымдылық коэффициентіңіз адамдарға қалай қарайтыныңызға, оларды қалай тыңдайтыныңызға және олармен қалай сөйлесетініңізге байланысты. Бірақ тартымды адамдарда тағы бір қасиет бар — олар тамаша сұхбаттасушылар.
Зейінді әрі шыдамды тыңдаушы болу тартымдылық үшін өте маңызды. Жағымды дауыспен сөйлеу және жылдам сөйлемеу де тартымдылық коэффициентін арттырады. Тартымды болудың тағы бір кілті — өзгелердің не туралы сөйлескісі келетініне және не туралы сөйлескісі келмейтініне сезімталдық таныту.
Егер сіз сөйлесіп тұрған адамдар ішіндегісін ақтарғысы келсе немесе жай ғана ұсақ-түйек туралы сөйлескісі келсе, мүмкіндік беріңіз. Кейбір адамдар сіз үшін маңызды емес немесе жалықтырғыш нәрселер туралы шексіз айта беретіні рас. Ал өзіңізді жалықтырып отырғанда тартымды болу қиын. Кейбір адамдар өз мәселелері мен жеке өмірлері туралы тоқтаусыз айтады. Сіз дөрекі болғыңыз келмейді, сонда не істеуге болады?
Әдетте сізде екі таңдау болады: бірі — тақырыпты 180 градусқа өзгерту, екіншісі — бәріне төзіп, жымиып отыра беру. Бірақ «жетеді» деп шешкен сәтте, нағыз тартымды адам үшін тағы бір жол бар. Сіз орынды қойылған сұрақты пайдалана аласыз.
Мысалы, 180 градустық өзгеріс дегеніміз — әңгімені өз қолыңызға алып, кенеттен басқа тақырыпқа ауысу. Егер біреу үй жануары туралы ақтарылып жатса, сіз кенеттен галактикааралық саяхатқа деген қызығушылығыңыз туралы айта бастайсыз. Бұдан жақсырақ жолы — тақырыпты жиырма-отыз градусқа ғана жылжытып, иттерге деген өз сүйіспеншілігіңіз туралы пікір қосу. Содан кейін ит көрмелері туралы сұраққа көшуге болады: «Биылғы Вестминстер Кеннел Клубындағы „көрменің үздігі“ таңдауы туралы не ойлайсыз? » немесе өнерпаз иттер, зағиптарға көмектесетін иттер, құтқарушы иттер немесе үй жануарлары мен ветеринарлар туралы қызықты мәліметтерді сұраңыз.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Досыңызбен немесе әріптесіңізбен келесі сөйлесу кезінде тақырыпты байқатпай, жанама түрде, орталықтан жиырма-отыз градусқа ғана басқа бағытқа бұрудың сәтін іздеңіз. Осылайша әңгіменің ауысуы мүлдем сезілмейтін болады. Орынды қойылған сұрақты қолданып көріңіз.
Тақырыпты толығымен өзгерте алмасаңыз да, әңгімені сол адам үшін маңызды етіп сақтау арқылы сіз оны баурап аласыз. Бұл өз қажеттіліктеріңізге емес, өзгенің мұқтаждықтарына назар аудара отырып, шығармашылық танытудың тамаша мүмкіндігі. Өзгелерге өздерін ерекше сезінуге мүмкіндік беру — ерекше тартымды тұлғаға айналудың басты кілттерінің бірі.
31-ТАРАУ. Әңгімені бағыттаңыз
Әңгімелесудің шынайы мәні — өзіңнің тапқырлығыңды көрсетуден гөрі, өзгелердің тапқырлығын ашуда. — ЛАБРЮЙЕР
Әңгімені бағыттаудың мақсаты — үстемдік ету емес (бұл тартымдылыққа қарама-қайшы келеді), керісінше, сіздің қолдауыңызбен әңгіме екінші адам қалаған бағытта жалғасуын және оның қызығушылығы мен белсенділігі тұрақты болуын қамтамасыз ету.
Әлеуметтік жағдайды елестетіп көріңіз. Сіз бір қолыңызда жеңіл тамақ салынған тәрелке, екінші қолыңызда шарап бокалымен жалғыз тұрсыз. Кенеттен біреу келіп, бірден өзі туралы айта бастайды: «Мен мұны істеймін; мен ананы істедім». Ол он секунд ішінде-ақ сіз: «Осы жерден қалай кетіп қалсам екен! » деп ойлайсыз. Енді дәл осындай жағдайды елестетіңіз, бірақ бұл жолы біреу келіп, он секунд ішінде сізді өзіңіз туралы сөйлетіп қояды. Сіз кіммен уақыт өткізгенді қалар едіңіз? Жауабы анық.
Өзге адам қызығатын нәрсе туралы айтыңыз
Бәрімізге өзіміз қызығатын тақырыптарда сөйлескен ұнайды — әсіресе тыңдаушы да одан ләззат алып тұрғандай көрінсе.
Адамдар өздері үшін маңызды тақырыпты талқылағанда, жанашыр тыңдаушыларға өздері туралы көп нәрсені ашады. Олар нені ұнататынын, нені қаламайтынын, өз талғамдарын, сенімдері мен идеяларын көрсетеді. Әңгіме кезінде тыңдаушы болсаңыз, әңгімені бағыттай алатын түрлі жолдарды табу үшін мұқият тыңдауыңыз керек. Сіздің мақсатыңыз — өзіңіз де әңгімеге қатыса отырып, басқаларға әңгіменің тізгінін қалағанынша ұстауға мүмкіндік беру.
Тағы бір артықшылығы — сіз көбіне өзіңізбен ортақ нәрсесі аз адамдардан да, көзқарасыңыз сәйкес келен адамдардан үйренгендей көп нәрсе үйрене аласыз. Ашық ақыл-ой ақпаратты тез қабылдайды және бұл тартымды адамның сүйкімді мінезін қалыптастырады.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Кез келген әңгімені бағыттаудың ең сенімді жолы — кім, не, неге, қашан, қайда және қалай деген сөздерден басталатын сұрақтар қою.
Бұл сөздерден басталатын кез келген сұраққа «иә» немесе «жоқ» деп жауап беру мүмкін емес. Жауап беру үшін деректер, сандар, сезімдер мен мәліметтер қажет. Ал осы сұрақтарды қойған адам — жағдайды бақылауда ұстайды.
Оқиға немесе анекдот айтылған сайын «Бұл туралы не сезесіз? » немесе «Бұл туралы не ойлайсыз? » деген сұрақтарды қою — реакция мен пікір алудың ең қуатты жолдарының бірі. Бұл сұрақтар әрқашан толық жауап алуға мүмкіндік береді, ал сөйлеп тұрған адам сізді тек осы сұрақтар үшін ғана тартымды әрі ақылды деп есептейтін болады.
32-ТАРАУ. Дайындық жасаңыз
Білім — бұл күш қана емес, сонымен бірге ләззат. — ФРЭНСИС БЭКОН
Егер сіз әлеуметтік немесе кәсіби ортада біреуге ерекше әсер қалдырғыңыз келсе, алдын ала дайындық жасаңыз. Кездеспес бұрын сол адам туралы қолыңыздан келгенше көбірек біліп алыңыз. Бұл өзгелерге тартымды әрі қызықты болып көрінудің ең жақсы жолы. Дейл Карнеги айтқандай: «Өзгелердің сізге қызығушылық танытуына тырысып бір жыл жұмсағаннан көрі, өзгелерге шынайы қызығушылық таныту арқылы бір күнде көбірек дос таба аласыз».
Жақсы инвестиция
Қарым-қатынасты қаншалықты жоғары бағаласаңыз, кездесуге дейін сол адамды тануға соншалықты көп уақыт бөлуіңіз керек. Оның талғамы, хоббиі, білімі, бизнес мүдделері мен әлеуметтік белсенділігі туралы мүмкіндігінше көп ақпарат табыңыз. Осы мәліметтермен қаруланған соң, әңгімені ол адамға ұнайтын түрлі арнаға бұра аласыз. Негізгі идея — ол адам сіз туралы білгеннен көрі, сіздің ол туралы көбірек білуіңіз.
Брайан дайындықтың құндылығы туралы: Осыдан бірнеше жыл бұрын мен ұлттық сату ұйымын құрған едім. Көп ұзамай жаңа кеңсе ашып, сатушыларды жинап, оларды нөлден бастап оқытқаннан көрі, жұмыс істеп тұрған бөлімшені сатып алу оңайырақ екенін түсіндім. Мен өзі жұмыс істейтін компанияға көңілі толмайтын, бірақ керемет сату тобы бар сәтті бизнес иесі туралы естідім. Мен оны және оның барлық қызметкерлерін өз бизнесіме тартуды ұйғардым.
Сұрастыра келе, оның нумерологияға (сандардың адам тағдыры мен мінезіне әсері туралы ілім) қатты сенетінін және барлық шешімдерін серіктестерінің туған күндеріне, сондай-ақ ай мен апта күндеріне негіздеп қабылдайтынын білдім. Мен нумерология туралы бірнеше кітап алып, нақты сандардың мағынасын зерттедім, содан кейін онымен сандық тұрғыдан ең қолайлы күні кездесуді жоспарладым.
Оның маған қойған алғашқы сұрақтарының бірі — туған күнім туралы болды. Мен дайын едім. Мен оған белгілі бір күн, ай және жылды айттым, олардың қосындысы іскерлік қарым-қатынастар үшін «сәтті санға» айналды. Кездесу соңында ол менің ұйымыма қосылды және кейіннен менің желіміздің ең өнімді мүшесіне айналды. Мұндағы басты кілт — дайындық еді.
Түсінуге тырысыңыз
Кейде ақпарат алу мүмкін болмайды, әсіресе біреумен алғаш рет кездескенде. Мұндай жағдайда сіз толығымен екінші адамға назар аударуыңыз керек. Алғаш кездескенде өзіңіз туралы мүмкіндігінше аз айтыңыз. Ескі даналық бар: «Сөйлеп тұрғанда ештеңе үйрене алмайсың». Осы туралы ойланыңыз. Сіз бір уақытта әрі сөйлеп, әрі тыңдай алмайсыз. Тек олар сөйлеп, сіз тыңдағанда ғана олар туралы бірдеңе біле аласыз. Егер олар әңгіме бастауға құлықсыз болса, оларды тезірек сөйлету мақсатында тізгінді өзіңіз алыңыз.
Сіз соңғы жаңалықтардан (олар туралы көбірек білмейінше саясат немесе дін туралы айтпаңыз), жаңа шыққан фильмдерден немесе танымал телебағдарламалардан, кітаптардан, спорттан немесе сәннен бастай аласыз. Егер фильм туралы айтсаңыз, олардың соңғы кездері не көргенін сұраңыз. Қандай жанрдағы фильмдерді ұнататынын біліңіз және тағы солай.
Қызығушылық тақырыбын табыңыз
Басқа адамның айтқандарына қалай сүйенуге болатыны туралы мысал: Айталық, екінші адам былай дейді: «Қазіргі адамдардың көлік жүргізу мәнеріне қарным ашады. Ешкімді сыйламайды. Ешкімде төзім қалмаған; тек баратын жеріне тезірек жеткісі келеді, ал сен олардың жолынан қашып үлгеруің керек».
Осы қарапайым мәлімдемедегі мүмкіндіктерді талдап көрейік. Бұл адамның бір нәрсеге көңілі толмайтыны анық, бірақ нақты неге? Жалпы көлік жүргізу туралы ма? Мүмкін. Мәдениетсіз мінез-құлық туралы ма? Мүмкін. Басқалардың шыдамсыздығы туралы ма? Болуы мүмкін. Мұнда әңгімені үш түрлі бағытта қауіпсіз жалғастыруға болады. Сіз: «Келісемін», — деп жауап беріп, өзіңіздің басыңыздан өткен бір оқиғаны қысқаша айтып бере аласыз. Бұл әдіс, әсіресе, қарсы алдыңыздағы адамның айтар сөзі таусылып бара жатқанда өте тиімді.
Әңгімелесу кезінде басқа адамдар туралы неғұрлым көп білсеңіз, оларға деген әсеріңіз соғұрлым жоғары болатынын есте сақтаңыз. Олардың тәжірибесі мен қызығушылықтарына негізделген неғұрлым көп әрі сапалы сұрақтар қойсаңыз, олар сізді соғұрлым тартымды деп таниды.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Есіңізде болсын, сұрақ қойған адам жағдайды бақылайды. Кез келген жаңа танысыңызға қоюға болатын үш қуатты сұрақ бар, олар әңгімені бақылауда ұстауға және сонымен бірге тартымды болып көрінуге мүмкіндік береді.
Біріншіден, «Қандай жұмыспен айналысасыз? » деп сұраңыз. Адамдардың көбі өз жұмысына қатты қызығады. Бұл олардың өмірінде орталық рөл атқарады және тұлғалық болмысының негізгі көзі болып табылады. Олар бұл туралы айтқанды және басқаларға өз істерін сипаттағанды ұнатады.
Содан кейін, олар өз жұмысы туралы айтып болған соң, үлкен қызығушылықпен: «Бұл салаға қалай келдіңіз? » — деп сұраңыз. Бұл сұраққа міндетті түрде адамның тарихы, тәжірибесі мен өткені туралы өмірлік оқиға ретінде көптеген мәліметтер айтылады. Кейде бұл оқиға өте ұзаққа созылуы мүмкін. Адамдар әдетте өздерінің мансап жолын әлемдегі ең қызықты оқиғалардың бірі деп санайды.
Сөйлеуші сіздің шынымен қызығып тұрғаныңызды немесе жай ғана әдептілік танытып тұрғаныңызды білу үшін мезгіл-мезгіл тоқтап қалуы мүмкін. Ол кідірген сайын: «Содан кейін не істедіңіз? » — деп сұраңыз. Ол бірден соңғы айтқанын толықтырып, өз оқиғасын жалғастырады. Ол баяулаған сайын: «Содан кейін не істедіңіз? » — деп сұрай беріңіз. Ол сізге толығымен баурап алынады.
Сіз басқа да ұқсас сұрақтарды қоя аласыз: «Бұл туралы толығырақ айтып беріңізші», «Не сезіндіңіз? », «Ал олар не істеді? », «Кейін не болды? ».
Егер қаласаңыз, өз ойларыңызды да қоса аласыз. Өзіңіз туралы бірдеңе айтқанда, тым көп сөйлеп кетуден сақтаныңыз. Сөз тізгінін қайтадан екінші адамға беру үшін өз сөзіңізді басқа сұрақпен аяқтап, оны қайтадан сөйлетуге тырысыңыз.
33-ТАРАУ. Допты олардың жағында ұстаңыз
Әңгімелесудің негізгі мақсаттары — ақпарат беру немесе алу, көңілін табу немесе сендіру. — БЕНДЖАМИН ФРАНКЛИН
Тартымды адамдар әңгімелесу кезінде допты оңай әрі табиғи түрде алға-артқа бағыттап отырады. Сіздің мақсатыңыз — әңгімеге белсенді қатыса отырып, сонымен бірге сұхбаттасушыңызды мүмкіндігінше көбірек сөйлеуге итермелеу. Сіз допты ойында сақтауға тырысатын теннисші сияқтысыз. Теннис жаттықтырушысы сияқты, сіз допты шәкіртіңіз жете алатындай және оны кері қайтаруға мүмкіндігі болатындай етіп ұрасыз. Ойын неғұрлым ұзаққа созылса, ол шәкірт үшін де, әңгімелесуші үшін де соғұрлым құнды болады.
Бір-біріңізді түсіну
Әңгімелердің көбі әдепті, әлеуметтік қалжыңдардан басталады. Бұл жеңіл алмасулар екі тарапқа да екінші адамның көңіл-күйі мен қабылдау деңгейін бағалауға мүмкіндік береді. Содан кейін, өзіңіз қалаған бағытқа байланысты әңгімені маңыздырақ тақырыптарға бұра аласыз.
Әңгімені жалғастырудың ең жақсы жолдарының бірі — айтылып жатқан тақырыптан туындайтын сұрақтарды қолдану. Мысалы, әңгіменің басында тамақ туралы айта бастадыңыз делік. Сіз: «Мына жеңіл тағамдардың дәмін татып көрдіңіз бе? Өте дәмді екен! » — дейсіз.
Екінші адам жауап береді, содан кейін сіз жаңа сұрақ қоясыз: «Шынымды айтсам, тамақтан ләззат алуым әрқашан менің мүсініме қауіп төндіреді. Ал сіз тағамның қандай түрлерін ұнатасыз? » Жауап қандай болса да, келісіңіз. «Мен де», — деңіз. «Мен тағамдардың жақсы дайындалған және дәмді болғанын ұнатамын. Сіз жиі сырттан тамақтанасыз ба? »
Екінші адам жауап береді, сіз жалғастырасыз: «Меніңше, қаладағы ең жақсы үй тағамдары мейрамханасы — [сүйікті мейрамханаңыздың атын атаңыз]». Бұл пікір келесі сұраққа ұласады: «Ол жерде болып көрдіңіз бе? » Адам жауап береді, сіз әрі қарай жалғастырасыз: «Міндетті түрде барып көруіңіз керек. Ондағы барлық тағам керемет. Сізге ерекше ұнайтын мейрамханалар бар ма? » Әрбір жауап сайын сіз қосымша сұрақ қоясыз: «Сыртта тамақтанғанды ұнатасыз ба? » және тағы солай.
Әрине, әңгіме жүздеген түрлі бағытта өрбуі мүмкін, бірақ көріп тұрғаныңыздай, негізгі идея — әңгіме тізгінін үнемі екінші адамға қайтарып отыру. Бұл күрделі немесе қиын емес. Бұл тек өз «меніңізді» кейінге ысырып, басқа адамның қажеттіліктеріне немесе қызығушылықтарына назар аударуды талап етеді. Бұл — тартымдылықтың кілті.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Әңгіме кезінде бәрі сіз туралы емес екенін ұмытпаңыз. Бұл сіздің айналаңыздағы басқа адамдар туралы. Көптеген адамдар өздері туралы және өздері қалдыратын әсер туралы тым көп уайымдайтыны соншалық, олар өздерінің табиғилығы мен еркіндігін жоғалтады.
Басқа адаммен сөйлескенде өзіңіз туралы ұмытыңыз. Сүйікті немесе танымал болу туралы уайымдамаңыз. Керісінше, басқалардың өздерін сүйікті әрі танымал сезінуіне назар аударыңыз.
34-ТАРАУ. Допты «өлтіріп» алмаңыз
Ұлы адамдардың істерінің сәттілігі олардың іс-әрекеттерінің құралдарына қарағанда, жүректерінің тазалығына көбірек байланысты. — ВЕДАЛАР
«Допты өлтіру» — бұл теннис термині. Қарсыласыңыз позициясын жоғалтқанда жасайтын әрекетіңіз. Сіз допқа ұмтылып, ұпай алу үшін оны қатты ұрасыз.
Сіз біреумен айтысып жатқанда, әдетте осылай істеуге тырысасыз. Қарсыласыңыз жауап бере алмайтындай фактіні немесе позицияны табуға тырысасыз.
Бірақ сіз тартымды болуға тырысқанда, жеңімпаз позицияны иеленуге тырысу — нағыз ақымақтық. Соңғы қалайтын нәрсеңіз — екінші адаммен келіспей қалғандықтан, әңгіменің «тартымдылығын» жоғалтуы. Сонда сіз допты «өлтіргіңіз» келіп, сонымен бірге осы уақытқа дейінгі барлық күш-жігеріңізді жоққа шығаруыңыз мүмкін қауіпті жағдайға тап боласыз.
Брайан өзгелерге әсер қалдыруға тым қатты тырысу туралы: Жас кезімде, ел ішінде саяси қайшылықтар өршіп тұрған уақытта мен саясатпен белсенді айналыстым. Күннің басты мәселелері бойынша әрбір деректі зерттеп, қарап шығуға сағаттарымды жұмсайтынмын. Ірі газеттерге үнемі хаттар жазып, даулы радиошоуларға қонақ ретінде жиі қатысатынмын. Мен өз ісімді жақсы білетінмін.
Мен кез келген адаммен дауласып, пікірталасқа түсіп, оларды жеңіп шығатынмын. Мен кез келген қарсыласыма, тіпті достарыма да шебер соққы беретін сөз шебері «Зорро» сияқты едім. Бірде кешкісін көптеген танымал адамдар жиналған кеште болдым. Мен келгенде, олар топ-топ болып бөлініп, әңгімелесіп, қалжыңдасып жатты.
Кез келген саяси әңгімеде үстемдік етіп, жеңіп шыға алатынымды біліп, мен өзім танитын кәсіпкерлер тобына барып, сол күнгі жаңалықтардың бірі туралы айта бастадым. Аузымды ашқаным сол еді, төрт адам маған бір қарап алып, төрт жаққа тез тарап кетті де, мен жалғыз қалдым. Бұл мен ешқашан ұмытпайтын сабақ болды және содан кейін мен әңгімеде үстемдік ету үшін сөз шеберлігімді ешқашан пайдаланбадым.
Бақытты болғыңыз келе ме, әлде шындықты айтқыңыз келе ме?
Өз идеяларыңызға қаншалықты сенімді болсаңыз да немесе басқалардың идеяларын қаншалықты ақымақтық деп санасаңыз да, тіпті кішкене қақтығыстан аулақ болыңыз. Әңгімедегі қақтығыс — тартымдылықты құртатын нәрсе. Бұл сіздің өз пікіріңізде нық тұра алмайтыныңызды білдірмейді, бірақ «жеңіске жету» ойына беріліп, өзіңіздің негізгі мақсатыңызды — жылы, инабатты, сүйкімді және жағымды адам болуды ұмытпаңыз. Бір сөзбен айтқанда: тартымды болыңыз.
Өзгелерді баурап алу құралдарыңыз
Біріншіден, кез келген әңгімедегі мақсатыңызды анықтап алыңыз: ол — тартымды болу. Бұл жеңіске жету немесе басқаларды өз тапқырлығыңмен таңғалдыру емес.
Екіншіден, кез келген жағдайда қақтығыстан аулақ болыңыз. Бұл тартымдылықты бірден жояды. Арада тіпті азғантай өшпенділік белгісі болса, тартымды болып көріну қиын.
Үшіншіден, өз пікіріңізде нық, бірақ сыпайы бола аласыз, бірақ допты «өлтіруге» тырыспаңыз. Өз көзқарасыңызды жұмсақ, байыппен білдіріңіз де, содан кейін оны қоя салыңыз. «Шындықты» дәлелдеуге тым беріліп кетпеңіз, әйтпесе сіздің тартымдылығыңыз айтыс-тартыс бұлтының астында қалады.
Ақырында, басқа адамдар сізді тыңдағысы келетінін анық білдіргенде ғана әңгімені өз қолыңызға алыңыз. Олар сіз туралы көп сұрақ қойса, бұл олардың сізге қызығушылық танытқанын білдіреді. Олардың көңілін қалдырмаңыз, бірақ тым ұзақ сөйлеп, жалықтырып алудан сақтаныңыз.
Тартымдылық немесе жеңіске жету мәселесінде, егер сіз жеңсеңіз — ұтылғаныңыз!
35-ТАРАУ. Екінші адаммен бір толқында болыңыз
Артымызда не қалды және алдымызда не күтіп тұр — мұның бәрі біздің ішіміздегі нәрсемен салыстырғанда түкке тұрғысыз. — ОРИСОН СУЭТТ МАРДЕН
Адамдармен тіл табысуда, әсіресе тартымдылық мәселесінде, уақытты дұрыс таңдау — бәрінен маңызды. Экклезиаст кітабында айтылғандай: «Көк астындағы әрбір істің өз уақыты бар». Сіздің міндетіңіз — сол уақытты анықтау.
Сіз басқалармен сөйлесуге тырысып, олардың көңіл-күйімен сәйкес келмей қалған кезіңіз болды ма? Сіз сабырлысыз, ал олар мазасыз әрі қобалжулы. Сіз өмір тамаша деп ойлайсыз, ал олардың еңсесі түскен.
Сіздер екі бөлек әлемдесіздер және байланыс орнатуға деген кез келген әрекет сәтсіздікке ұшырайды. Сіз қолдау көрсетіп, жұбатуға тырысуыңыз мүмкін, бірақ ештеңе көмектеспейді. Неге олай? Себебі, сол сәтте екеуіңіздің ырғақтарыңыз әртүрлі және сіздер автокөлік берілістерінің үйкелісі сияқты әртүрлі жылдамдықпен қозғалып жатырсыздар.
Адамдарда да дәл солай. Сәйкестік орнату үшін, қаншалықты әртүрлі болсаңыздар да, сіздердің бір толқында екендіктеріңізге көз жеткізудің, яғни «тісті дөңгелектерді» бір-біріне сәйкестендірудің жолын табуыңыз керек.
Айна секілді бейнелеу мен сәйкестендіруді жаттықтырыңыз
Нейролингвистикалық бағдарламалау (NLP — тіл мен ойлау арқылы адам мінез-құлқын өзгерту әдістемесі) пайда болғанға дейін мамандар лидер немесе ізбасар болудың қандай екенін түсіну үшін «айна секілді бейнелеу және сәйкестендіру» (сұхбаттасушының қимыл-қозғалысы мен сөйлеу мәнерін қайталау әдісі) деп аталатын актерлік жаттығуды қолданған. Бұл жаттығу актерлерді қимыл-қозғалыстарын немесе мінез-құлықтарын үйлестіру арқылы бір-бірімен үйлесімді жұмыс істеуге үйретті. Мысалы, бір адам әуен шығарып, оны ыңылдап айтатын, ал екіншісі дәл сол уақытта сол әуенді қайталауға тырысатын. Екі адам бір-бірімен ынтымақтаса отырып, бір-бірінің айнадағы бейнесіне айналатын.
Көбіміздің бойымызда адамдардың әртүрлі типтеріне бейімделу қабілеті бар, бірақ түрлі себептермен біз оны қолданбаймыз. Егер сіз тек өзіңізге ұқсайтын адамдармен ғана тіл табыса алсаңыз, не боларын елестете аласыз ба? Сіздің әлеміңіз қаншалықты тарылар еді. Көптеген адамдардың икемсіз және сыншыл болып кетуінің себебі де осы. Егер сен мен сияқты істемесең, әлемді мен сияқты көрмесең, онда сенікі қате, сен лайықсызсың, маңызды емессің.
Тартымды адамдар икемсіз және сыншыл болудан аулақ болады. Олар әлемді өз көздерімен ғана емес, басқалардың да көзімен көргенді ұнатады. Бұл — ең негізгі қасиеттердің бірі.
— әлемді басқа адамның көзімен көре білу — сүйкімділіктің ең басты құпияларының бірі.
Сүйкімділік арқылы өзгелерді баурап алу құралдары
Келесі жолы біреумен сөйлескенде, мына жаттығуды орындап көріңіз.
Біріншіден, сөйлесіп жатқан адамыңыздың немесе адамдар тобының сөйлеу мәнеріне құлақ түріп, дене тілін бақылау арқылы оларды саналы түрде айнадай шағылыстырып, соларға сәйкес болыңыз. Егер олар тез сөйлесе, сіз де солай істеңіз. Егер олар баяу сөйлесе, сіз де баяулаңыз. Егер олар көп ым-ишара жасаса, сіз де солай жасаңыз. Ал егер олар қимыл-қозғалысқа сараң болса, сіз де ұстамдылық танытыңыз. Екіншіден, олардың сол күнгі тақырыбы қандай болса да, оған солардың тұрғысынан қарауға тырысыңыз. Бас изеңіз, жымиыңыз, келісіңіз және қолдау көрсетіңіз. Мұндағы мақсат — олардың іштей: «Маған бұл адаммен өте жайлы. Ортақ нәрселеріміз көп екен. Біз бір-бірімізге өте ұқсаймыз», — деп ойлауына қол жеткізу.
Біз бәріміз өзімізбен бір толқында және үйлесімде болатын адамдарды ұнатуға және олардың қасында өзімізді еркін сезінуге бейімбіз. Біз оларды сүйкімді деп есептейміз.
36-ТАРАУ. Тәжірибе кемелдікке жеткізеді
Біз не істеуді үйренсек, соны істеу арқылы үйренеміз. — АРИСТОТЕЛЬ
Жаңадан үйренген сүйкімділік дағдыларыңызды қолыңыздан келгенше жиі жаттықтырыңыз.
Жаңа әдістерді алғаш үйренгенде, олар аздап оғаш сезілуі мүмкін. Бұл — қалыпты жағдай. Тек нақты адамдармен сөйлесу кезінде осы сүйкімділік дағдыларын қайталау арқылы ғана сіз оларды үйреншікті әдетке (өздігінен болатын табиғи әрекет) айналдыра аласыз.
Футбол командасының ойыншылары үшін тек жаттығу жасап, тактиканы үйрену жеткіліксіз. Оларға әр ойын сайын жинақтаған тәжірибе ғана шартты рефлекстерді дамытуға мүмкіндік береді.
Бұл дағдыларды автоматты деңгейге жеткізіңіз
Осы әдістерді жаттықтырып, қайталай отырып, сіз сүйкімді болу мінез-құлқын бейсанаңызға (санадан тыс, автоматты түрде жұмыс істейтін ойлау қабаты) автоматты түрде бағдарламалайсыз. Содан кейін бейсана бұл процесті өз қолына алады да, әдістер табиғи әрі оңай орындалатын болады. Бұл бастан-ақ біздің мақсатымыз болды.
Сіз жүруді үйреніп жатқан сәбидің, велосипед тебуді үйренген баланың немесе гольф ойнауды не билеуді үйреніп жатқан ересек адамның зейіні мен күш-жігерін көрген боларсыз. Таза, қатаң, нұсқаулық бойынша қайталау бізге көптеген нәрсені ойланбастан істеуге мүмкіндік береді.
Компьютерді қосқанда, белгілі бір бағдарламалар автоматты түрде іске қосылады. Егер компьютердің жадында алдын ала орнатылған бағдарламалар болмаса (сіздің бейсанаңызда орнатылғандай), онда экран да, санаңыз да бос болар еді.
Сүйкімділік арқылы өзгелерді баурап алу құралдары
Осы уақытқа дейін үйренген әрбір дағдыны кез келген жағдайда қолданыңыз. Бір уақытта бір ғана дағдыға назар аударыңыз. Сүйкімділік дағдыларын отбасыңызда, достарыңызбен, жаңа таныстармен және жұмыс істейтін адамдарыңызбен қарым-қатынаста пайдаланыңыз. Жаттығу сізге кез келген адаммен араласуда сүйкімді болу үшін қажетті тәжірибе мен сенімділік береді.
Әрбір кездестірген адамыңызға «миллион долларлық тұтынушы» сияқты немесе әлемдегі ең маңызды адам сияқты қараңыз. Адамдарға осылай жақындасаңыз, сіз олардың өздерін тамаша сезінуіне ықпал етесіз. Олар сізді өте сүйкімді деп таниды.
37-ТАРАУ. Дағдыны өнерге айналдыру
Өз ісіне шебер адамды көрдің бе? Ол патшалардың алдында тұратын болады. — НАҚЫЛ СӨЗДЕР 22:29
Сүйкімділік тудыру үшін қажетті барлық әдістерді меңгерген соң, тек сіздің ішкі қалауыңыздан туындайтын жеке міндеттемелер болады. Осы көзқарастар сіздің тыңдау, қарау және сөйлеу қабілеттеріңізге қосылғанда, сіздің жақсы жаттыққан әдістеріңіз жай дағдыдан асып түсіп, сүйкімділік «өнеріне» айналады.
Сүйкімділік арқылы өзгелерді баурап алу құралдары
Осы көзқарастарды тыңдау және сөйлеу әдеттеріңізге енгізу арқылы барлық қабілеттеріңізді сүйкімділік өнеріне біріктіріңіз. Мына міндеттемелер сізге де, өзгелерге де қуаныш сыйлайды:
Әрбір кездестірген адамыңызбен жағымды және ілтипатты болуға бекініңіз. Қандай жағдай болмасын, биязы және түсіністік танытуға бекініңіз. Қамқор, ілтипатты және сын айтпайтын болуға бекініңіз. Тез жымиып, тез мақтау айтуға бекініңіз.
Бір қызығы, сіз өзге адамды өзіңізден жоғары қойғанда ғана, соңында өзіңіз алға шығасыз.
38-ТАРАУ. Енді мұны істеу керек!
Талантты ештеңе алмастыра алмайды. Еңбекқорлық пен барлық ізгі қасиеттер де көмектеспейді. — ОЛДОС ХАКСЛИ
Күрес жаттықтырушысы өз спортшыларының біріне: «Сенде нағыз талант бар және сен көп еңбек етесің, бұл тамаша. Бірақ, егер сен үздік балуан болғың келсе, саған көп тәжірибе керек», — деді. Егер сіз үздік спортшы болғың келсе, жаттығу жасау тәжірибе емес, шынығу тәжірибе емес және дайындық тәжірибе емес. Олар тек өз деңгейіндегі нәрселер ғана. Жаттықтырушы тек боз кілемге шығып, бәсекелестікпен күресу арқылы ғана бұл спортшы тәжірибе жинай алатынын айтқысы келді.
Бұл ой біз істейтін барлық нәрсеге қатысты. Бұл туралы ойлау — істеу емес. Дайындалу — істеу емес. Жаттығу — істеу емес. Визуализациялау — істеу емес. Істеу — бұл істеу! Басқа жол жоқ. Барлық олқылықтарды түзетіп, еш қиындықсыз және табиғи әрекет ету үшін, сіз бір нәрсені ойланбайтын деңгейге жеткенше нақты өмірлік жағдайларда қайта-қайта орындауыңыз керек. Ең жақсы нәтиже көрсетудің құпиясы — санаңызды мінез-құлқыңыз бен жауаптарыңыз оңай әрі автоматты болатындай етіп толықтай шынықтыру.
Сізге көп «сүйкімділік таныту» керек.
Сүйкімділік арқылы өзгелерді баурап алу құралдары
Өзіңізді әлеуметтік немесе іскерлік жағдайда елестетіңіз және өзіңізді сабырлы, ақкөңіл, жылы, мейірімді және сүйкімді етіп көріңіз. Басқа адамға сүйкімділік танытып жатқаныңызды және олардың жымиып, сізбен бірге болғанына қуанып жатқанын елестетіңіз.
Өзіңізге жүйелі түрде: «Мен толықтай сүйкімді адаммын», — деп бекітіп, қайталаңыз. Осы сөздерді айтқан сайын, басқа адамды баурап алып, одан ләззат алып жатқан бейнеңізді санаңызда жасаңыз.
Соңында, бейсанаңызды сүйкімділік элементтерімен бағдарламалау үшін, үнемі өзіңізді «әлемдік деңгейдегі сүйкімді адам сияқты» ұстаңыз. Кездескен әрбір адамға магниттей әсер етіп жүргендей жүруге, сөйлеуге, ымдауға және жымиюға бекініңіз. Шартты рефлекстеріңізге жол көрсетуге мүмкіндік беріңіз. Сізге мұны «мәжбүрлеп» істетудің қажеті жоқ, оның орын алуына мүмкіндік беріңіз. Сіз сүйкімділік күшін сезіне бастадыңыз. Енді өзіңіздің тартымдылығыңызға сеніп, одан ләззат алуыңыз керек.
Әрқашан «осы сәтте» болыңыз. Сүйкімді адам үшін жалғыз уақыт — қазір. «Келесі жолы», «ертең», «мен тағы көремін» деген ұғымдар жоқ. Сіз тек басқа адамға толық назар аударғанда ғана сүйкімді бола аласыз. Рам Дасс айтқандай: «Осы жерде және қазір бол! ».
39-ТАРАУ. Сүйкімділікті іске қосыңыз
Әлемнің жартысы айтар сөзі бар, бірақ айта алмайтын адамдардан, ал қалған жартысы айтар ештеңесі жоқ, бірақ айтуын тоқтатпайтын адамдардан тұрады. — РОБЕРТ ФРОСТ
Сіздің өзгелерді баурап алу қабілетіңіз әлеуметтік жағынан тәтті десерттің бетіндегі шие сияқты, ал кәсіби жағынан банктегі ақша сияқты болады. Жаңадан ие болған сүйкімділігіңіздің әлеуметтік ортаңыздағы орасан зор құндылығы туралы ойланыңыз. Сіз оңай жаңа достар табасыз, отырыстарда бәрі сөйлескісі келетін адамға айналасыз, достарыңыз бен отбасыңызды қуантасыз және бейтаныс жандарды бірден баурап аласыз.
Алға жылжудың кілті
Іскерлік әлемде сүйкімділік дағдылары сізге қандай артықшылықтар беретінін елестете аласыз ба? Сіз өзіңізден тауар алғысы келіп тұрған тұтынушыларға көбірек сатылым жасайсыз. Сіз төмен бағамен сатып алып, жоғары бағамен сата отырып, тиімдірек келіссөздер жүргізесіз.
Компаниңіз сізді маңызды іскерлік байланыстарды орнататын басты тұлға етеді. Әріптестеріңіз бен басшыларыңыз сізбен уақыт өткізуге асық болады, өйткені олар сізді тек ақылыңыз үшін емес, сүйкімділігіңіз үшін де бағалайды.
Сізге көбірек жалақы төленеді және қызметіңіз тез өседі. Сіздің жеке және нарықтық құныңыз бұрын күткеніңізден де жоғары болады. Сізге көмектесе алатын адамдар сізге есік ашады, ал алға жылжу мүмкіндіктері артады.
Енді бәрі тек өзіңізге байланысты. Сіздің жоғалтарыңыз жоқ, бірақ ұтарыңыз көп. Өзін бағалайтын, қамқорлық танытатын, тыңдайтын, жауап беретін — өзін маңызды әрі қадірлі сезіндіретін адамның қасында болу кімге ұнамайды? Сүйкімді адаммен уақыт өткізуді кім ұнатпайды? Сізге ше?
АРНАЙЫ БОНУС БӨЛІМІ. Телефон арқылы сүйкімділік таныту
Көбіміз телефонмен сөйлесуге көп уақыт жұмсаймыз. Ұялы телефондардың пайда болуымен адамдар кез келген жерде сөйлесетін болды. Телефон арқылы сүйкімділікті дамыту басқа адамдармен қарым-қатынас тиімділігін күрт арттыруы мүмкін. Мына қарапайым әдістерді қолданып көріңіз.
1-қадам: Алғашқы әсер
«Алғашқы әсер қалдыруға екінші мүмкіндік ешқашан берілмейді» деген ескі мәтел бар. Көбінесе бұл алғашқы әсер бетпе-бет емес, телефон арқылы жасалады. Көптеген сату мамандары мен іскер адамдар өз тұтынушыларын өмірде ешқашан көрмейді; олар бизнесті тек телефон арқылы жүргізеді. Олар бұл әдісте табысты, өйткені олар телефон арқылы сүйкімді әрі сенімді көрінетін тұлғалық қасиеттерін дамытқан.
Нақты оқиға: Тұтынушы тұрмыстық техника компаниясына қоңырау шалады, ал бір әйел дауысы дөрекі түрде: «Кей және Би», — деп жауап береді. Қоңырау шалушы: «Кешіріңіз? », — дейді, ал ол тағы да дәл сол суық, мүлдем сүйкімсіз мәнерде «Кей және Би» деп қайталайды. Қоңырау шалушы сәл кідіріп, сосын биязы ғана: «Неге қайырлы таң демедіңіз? », — деп сұрайды. Тыныштық орнады. Сосын қоңырау шалушы: «Сіздің сөйлеу дауысыңыз өте жағымды екен, сіздің қайырлы таң дегеніңізді естігім келеді», — дейді. Тағы да тыныштық. «Қазір айта аласыз ба? ». Тағы бір тыныштықтан кейін, соңында: «Қайырлы таң», — деген жауап естіледі.
Нәтиже таңғалдырды. Оның дауысы мен мәнері енді толықтай мейірімді болды; тіпті оның дауысынан күлкі естілді. Тұтынушы: «Бұл керемет болды — рахмет», — деп жауап берді. Тұтынушының қабылдау бөліміндегі қызметкер мен ол өкілдік ететін компания туралы әсері оның алғашқы «Кей және Би» деген сөзінен соңғы «Қайырлы таң» деген сөзіне дейін түбегейлі өзгерді.
Жымию сияқты кішкентай нәрсенің қаншалықты айырмашылық жасайтынын қараңызшы. Ұмытпаңыз, телефондағы дауысыңыздан жымиыс естіліп, сезіліп тұрады. Тыңдаушы жымимауы мүмкін, бірақ сіз міндетті түрде жымиюыңыз керек!
2-қадам: Адамның қалай сөйлейтіні мен тыңдайтыны туралы белгілерді іздеу
Телефонмен сөйлесудің басы сізге желінің екінші жағындағы адамның қалай қарым-қатынас жасайтынын білуге тамаша мүмкіндік береді. Сіз жақын арада олардың әңгімесінде не нәрсе туралы ойлайтыны немесе не нәрсені сезінетіні басым екенін түсінесіз. Психологтар мұны сәйкесінше жүйелі белгілер (ақпарат пен деректерге негізделген танымдық тәсіл) және эвристикалық белгілер (сезімдер мен ішкі түйсікке негізделген қарапайым шешім қабылдау тәсілі) деп атайды. Біз оларды «іздер» дейміз.
Адамдардың таңдаған сөздері мен сөйлеу мәнері — олар үшін сол сәтте не маңызды екенінің белгісі. Басқа адамдармен сөйлескенде және тыңдағанда, олардың кез келген қарым-қатынас режимімен синхрондалуға (үйлесуге) және соған сәйкес жауап беруге дайын болыңыз.
Мәселен: Егер біреу тақырыптың ақпараттық бөлшектерін талқылауға ерекше қызығушылық танытса, сіз сезімдер мен эмоциялар туралы сөйлесуден аулақ болуыңыз керек. Керісінше де солай. Егер басқа адам талқылап жатқан тақырыпқа эмоционалды түрде берілсе, ол адам бағытын өзгерткенше практикалық және логистикалық нәрселер туралы сөйлеспеңіз. Сіздер бір-біріңізді түсінбей қалуды емес, бір толқында болуды қалайсыздар.
Егер досыңыз немесе отбасы мүшесі таулардың сұлулығы мен сол жерде демалудың қаншалықты тыныш екені туралы айтып жатса (эвристикалық жауап), ал сіз сол аймақтың геологиясы мен онда өсетін дақылдардың түрлерін талқылауды талап етсеңіз (жүйелі жауап), араларыңыздағы алшақтықты елестетіп көріңізші. Сіз тура Марстан келгендей көрінесіз! Олар сезімдер мен эмоциялар туралы айтады, сіз фактілер мен сандар туралы айтасыз. Нәтиже — көңіл қалу! Олар сандар мен логистика туралы айтады, сіз көңіл-күй мен эмоциялар туралы айтасыз. Нәтиже — апат!
3-қадам: Адамдарға олар қалаған нәрсені беріңіз
Егер сүйкімді болғыңыз келсе, мынаны есте сақтаңыз: бұл сіз туралы емес. Өзіңіз туралы ұмытыңыз. Басқа адамға икемделіңіз. Телефонмен сөйлескенде, телефонның трубкасына сөйлесіп жатқан адамыңыздың құлағына сыбырлап тұрғандай қараңыз. Жылы әрі биязы сөйлеңіз. Дауысыңызбен оны аялаңыз. Бұл сіздің айтқандарыңыздың жақын, қамқор және жеке болып естілуіне көмектеседі.
**Басқа адамды сөйлеуге ынталандырыңыз.** Сөйлеу кезегі сізге келгенде, ұзақ монологтарға берілмеңіз. Оның орнына сұрақтар қойып, жауаптарды мұқият тыңдаңыз. Неғұрлым көп тыңдасаңыз, соғұрлым сүйкімдірек көрінесіз. **Анық, қарапайым және тікелей сөйлеңіз.** Егер басқа адам күрделі сөздерсіз қарапайым тілде сөйлесе, сіз де солай істеуіңіз керек. Күрделі сөздерді қолданып, өзіңізді жоғары көрсетуден артық ештеңе кедергі келтіре алмайды. Басқа адамды әңгімеден шеттететін кез келген тілден аулақ болыңыз. **Зейін қойып тыңдаңыз, өйткені бұл — үйренудің жалғыз жолы.** Көптеген адамдар тыңдағаннан көрі сөйлегенді ұнатады, әсіресе телефонмен. Бұл үрдіске қарсы тұрыңыз, ал басқа адам сөйлегісі келгенде, тыңдауға назар аударыңыз. **Шыдамды тыңдаушы болыңыз.** Олар алғашқы бірнеше сөзді айтқаннан кейін-ақ жауабыңыз дайын болса да, сөйлеу кезегіңіз келгенше оларға ойларын аяқтауға және сезімдерін білдіруге мүмкіндік беріңіз. **Белсенді тыңдаушы болыңыз.** «Аха», «Иә, түсінікті», «Ммм», «Расымен бе?», «Айтпаңызшы», «Әрине» сияқты дауыстық және сөздік мақұлдаулар мен қолдауларды қолданыңыз. Бұл қарапайым ескертулер басқа адамға сіздің әңгімеге толықтай қатысып отырғаныңызды білдіреді. **Ренжітпей бөліңіз.** Сөзді бөлу адамның айтып жатқан ойын жоққа шығару ретінде қабылдануы мүмкін — бұл кішігірім кемсіту. Егер міндетті түрде бөлу керек болса, әрқашан кінәні өзіңізге алыңыз. «Сөзіңізді бөлгенім үшін кешіріңіз, бірақ мен осы ойды ұмытып қалғым келмеді», — деген сияқты сөздер айтыңыз. **Қысқа, бейнелі мысалдар мен оқиғаларды қолданыңыз.** Құрғақ сөз — жалықтырады. Сөйлеу кезегі келгенде, түсініктемелеріңізбен кішігірім «театр» жасаңыз. Бұл жай ғана «күн шуақты күн» емес, «жылы, өмірге қуаныш сыйлайтын, шуақты күн» болсын. Түрлі-түсті және бейнелі болыңыз. **Ешқашан өз бетіңізше болжам жасамаңыз.** Әңгіме қаншалықты жақын болса да, басқа адам орнатқан таныстық деңгейінен асып кетпеңіз — әсіресе қалжыңдасуға келгенде. Егер сіз оны анаңызға немесе әкеңізге айта алмасаңыз, басқа адамға да айтпаңыз. **Асықпаңыз.** Баяулаңыз және дауысыңыздың тереңірек дыбыстарын қолданыңыз. Сөйлеуде баяу және терең дауыс жоғары және жылдам дауыстан әлдеқайда тартымды. **Кідірістерді (пауза) қолданыңыз.** Сізге немесе сөйлесушіге ойлануға уақыт керек болғанда, кідіріс жасап көріңіз. Басқа адамға: «Мұны ойлануға бір сәт уақыт бөліңіз», — немесе «Маған ойлануға бір сәт беріңіз», — деп ескертіңіз. Кідіріс жасағанда тым ұзаққа созбаңыз, әйтпесе «Алло, осындасыз ба?» деген сұрақ естисіз. **Ақпаратты шамадан тыс өткізбеңіз.** Адамдарға қажетті ақпаратты ғана беріңіз — артық емес. Кейбір адамдар ақпарат тым көп болса, шешім қабылдаудан немесе қорытынды жасаудан бас тартады. Оларға білгісі келмейтін немесе қажет емес нәрсені айтпаңыз. Сіздің шамадан тыс ынтаңыз олардың қызығушылығын басып тастауы мүмкін екенін ескеріңіз. **Адамдардың көңіл-күйі мен уайымына эмпатия танытыңыз.** Егер олар бақытсыз болса, олар үшін қайғырыңыз; егер олар қуанышты болса, олармен бірге қуаныңыз. Егер сіз адамдарға өнімді немесе идеяны сатқыңыз келсе, олар сізді өздеріне қамқор дос ретінде көргенде ғана өз ойлары мен пікірлерін өзгертуге ашық болатынын ұмытпаңыз. **Дауысыңызды жанды әрі жігерлі етіп ұстаңыз.** Дауыс деңгейі мен сөздердің жылдамдығын өзгертіп отырыңыз. Маңызды пікірлерді айтқанда баяулаңыз; құпия ескертулерді жұмсартыңыз. Екінші дәрежелі мәліметтер мен маңызды емес ақпаратты айтқанда жылдамдатыңыз. Бірқалыпты, жалықтырғыш дауыстан артық іш пыстыратын ештеңе жоқ. Ол ұйықтататын дәріден де күшті әсер етеді. **Эмоцияларыңызды білдіріңіз.** Дауысыңыз бен мәнеріңіз ынтаны, қамқорлықты, толқу мен қуанышты көрсетуі керек. Сіз өз сеніміңіздің қарқындылығын, тіпті құштарлығын жеткізгіңіз келеді. Бірақ шамадан тыс асырып жібермеңіз, өйткені ол жасанды болып көрінеді. **Телефонға қарап жымиыңыз.** Күлкіні естуге де, сезуге де болады. Ол аузыңыздың пішінін өзгертеді, бұл өз кезегінде дауыс ырғағына әсер етеді. Сөйлеп жатқанда жымисаңыз, дауысыңыз жылырақ әрі мейірімдірек естіледі. **Адамдардан не алғыңыз келсе, соны бірінші беріңіз.** Егер сіз олардың толқығанын қаласаңыз, дауысыңыз толқып тұруы керек. Егер олардың сенгенін қаласаңыз, өзіңіз сенімді сөйлеуіңіз керек. Сіз бермеген нәрсені олар да сізге бермейді. **Басқа адамды қызықтыратын тақырыптар туралы сөйлесуге назар аударыңыз.** Оның идеялары, пікірлері мен алаңдаушылығы әрқашан әңгіменің алдыңғы қатарында болуын қадағалаңыз. **Кеңес беруден тартыныңыз.** Бұл телефонмен де, бетпе-бет сөйлескенде де қатысты. Егер адам кеңес сұраса, бірден жауап беруден тартыныңыз. Оның орнына: «Өзіңіз не істеу керек деп ойлайсыз?», — деп сұраңыз. **Әрқашан рұқсат сұраңыз.** Олар кеңес сұрамаса да, сіз оның қажет екенін білсеңіз: «Бір ұсыныс айтуға бола ма?», — деп көріңіз. Әрқашан биязы болыңыз. **Ашуға немесе агрессивті мәнерге биязылықпен жауап беріңіз.** Егер сіз де дәл солай жауап берсеңіз, сіз эмоционалдық шайқаста жеңуіңіз мүмкін, бірақ сүйкімділік соғысында жеңілесіз. Жұмсақ жауап ашуды қайтаратынын есте сақтаңыз. **Трубканы қойғанша сүйкімділікті тоқтатпаңыз.** Сүйкімділігіңіз қоштасуды қоса алғанда, барлық айтқандарыңызға таралсын. Сіз телефондағы әңгімені кенеттен үзіп тастайтын адаммен сөйлестіңіз бе? Бұл адамның айтқандарының шындығына күмән тудырады, солай емес пе? **Өзіңізді тыңдаушының тәлімгері (менторы) ретінде сезініңіз.** Өзіңіз білетін ең жақсы тәлімгер сияқты болуға тырысыңыз — білімді, шыдамды, мейірімді, қамқор, жылы, қолдаушы және қорғаушы. Шынайы пайдалы әрі мейірімді болуға ұмтылыңыз.
Сүйкімділік арқылы өзгелерді баурап алу құралдары
Бүгін телефон арқылы тамаша әрі сүйкімді коммуникатор болуға бекініңіз. Біріншіден, осы ұсыныстарды бір параққа жазып алып, телефонмен сөйлескен сайын алдыңызда ұстаңыз. Сөйлесу барысында оларды анда-санда қарап отырыңыз және оларды қолдану мүмкіндіктерін іздеңіз.
Екіншіден, әрбір телефон қоңырауына ерекше клиентпен маңызды кездесу ретінде қараңыз. Барлық кедергілерден арылыңыз және тек басқа адамның дауысына назар аударыңыз.
Сәл ойланып, жаттығу арқылы бұл дағдылар сіздің әлеуметтік өміріңізде баға жетпес, ал бизнесіңіз бен мансабыңызда өте құнды болады; іс жүзінде олар сіздің қарым-қатынастарыңыздың сапасын жақсарту үшін басқа кез келген нәрседен артық қызмет етеді.
Индекс
Эмерсон, Ральф Уолдо, 61
Табиғаты, 3–4
Арден, Рон, 5–7
Эмоционалды интеллект (Гоулман) — [адамның өз сезімдері мен өзгенің эмоцияларын тани білу және басқара алу қабілеті], 16–17
Аристотель, 78, 121
Сырттан ішке (Еуропалық тәсіл), 31–34
Назар аудару, 14, 17, 35–37
Эмпатия — [өзге адамның сезімдерін түсіну және оған ортақтасу қабілеті], 16–17, 36, 133
Эндорфиндер, 18
Көзқарас (Attitude)
"Өзіңді солай сезінгендей ұста" принципі және, 78–82, 126
Дауыс энергиясы, 98–99, 133
Әсері, 80–81
Мысалдарды қолдану, 133
Көзбен байланыс
Көзді тайдыру және, 41–43
Өзгелерді тыңдағанда, 38–43
Бэкон, Фрэнсис, 59, 107
Жан-жаққа қарау және, 86–87
Бернар, Сара, 1
Өзгелермен сөйлескенде, 84–87
Берольд, Иван, 5–7
Бланшар, Кен, 77
Дене тілі (Body language)
Жайлылық аймақтары — [адам өзін қауіпсіз әрі еркін сезінетін психологиялық орта] және, 51–53
Таныстық деңгейі, 132
Басқару, 56–58
Жылдам сөйлейтіндер, 88–89
Сезімдер
Бас шұлғу, 47–49, 79
Іс-әрекеттердің сезімдерді тудыруы, 79–82
Басты қисайту, 44–46
Егжей-тегжейлерге қарсы сезімдер, 131
Алшақтау, 50, 52
Сезімдерді білдіру, 133
Алға еңкею, 50, 52, 79
Толтырма сөздер (Fillers), шамадан тыс, 95–96
Тыңдау барысында, 44–50
Көзді тайдыру, 41–43
Жағымсыз, 54–58
Франклин, Бенджамин, 112–114
Отырғанда, 51, 52, 55
Достармен жаттығу, 63–66, 121–122
Тұрғанда, 51, 52
Фрост, Роберт, 127
Тұтас дене, 50–53
Черчилль, Дженни, 63
Фрай, Стивен, 101
Клинтон, Билл, 3, 34
Коган, Стэнли, 39
Ерлер
Ер адамды баурап алу, 26–29
Жанжал, 117
Тыңдау және ерлер, 19–20, 26–29
Басқару (Control)
Менандр, 83
Дене тілін басқару, 56–58
Айнадай бейнелеу (Mirroring), әңгімеде, 119–120
Әңгіме барысында, 102–103, 105–106, 110–111, 113, 116
Монтень, 97
Әңгімелесу (Conversation), 101–122
Морроу, Лэнс, 30
Әңгімедегі жанжал, 117
Үйлесім табу (Getting in step), 118–120
Нейролингвистикалық бағдарламалау (НЛБ) — [ойлау мен мінез-құлықты өзгертуге бағытталған психологиялық әдіс], 119
Өзгелерге әсер қалдыру, 24–25, 116
Бас шұлғу, 47–49, 79
"Допты тоқтатып тастау" (Killing the ball), 115–117
Міндеттемесіз сөздер мен тіркестер, 61–62
Айнадай бейнелеу және сәйкестендіру, 119–120
Әйелдердің тартымдылығы, 23
Өз-өзін жетілдіру саласы, 31
Ашықтық, 51
Үнсіздік, 18, 92–94, 96, 132–133
Ақпаратты асыра сату, 133
Саймон, Нил, 73–74
Еңкейіп отыру (Slumping), 55, 57, 58
Парафраза (Paraphrasing), 19
Күлімсіреу, 12–13, 72–74, 79, 130, 133
Сабырмен тыңдау, 68, 70–71, 132
Әлеуметтік интеллект — [адамдармен тиімді қарым-қатынас орнату қабілеті], 1–2, 16–17
Үзілістер (Pauses), 18, 92–94, 96, 132–133
Әлеуметтік кеңістік, 51
Перо, Росс, 43
Сөйлеу (Speaking)
Жеке кеңістік, 51
Толтырма сөздерді шектен тыс қолдану, 95–96
Платон, 26
Сөйлеу кезіндегі көзбен байланыс, 84–87
Өзгелерге қуаныш сыйлау, 6–7, 9
Сөйлеудегі үзілістер, 18, 92–94, 96, 132–133
Билік (Power)
Сөйлеу қарқыны (Tempo), 88–91, 98–99, 132
Тартымдылықтың күші, 9
Дауыс сапасы және сөйлеу, 97–100, 133
Сабырмен тыңдаудың күші, 68, 70–71, 132
Әңгімелер (Stories) айту, 132
Мақтау (Praise), 13–14, 27–28, 75–77
Жүйелі белгілер (Systematic cues) — [ақпаратты мұқият және логикалық түрде талдау], 131
Қызметтегі өсу (Promotions), 128
Қорғалған кеңістік, 51–52
Телефон арқылы сөйлесу, 129–134
Публилий Сир, 86
Телефондағы тұспалдар, 130–131
Сұрақтар
Алғашқы әсер, 129
Анықтау үшін сұрақтар, 18–19
Өзгелерге қалағанын беру, 131–134
Әңгімелесудегі сұрақтар, 102–103, 105–106, 110–111, 113, 132
"Рақмет" айту, 13, 75–77
Әйелдерге арналған сұрақтар, 24–25
Токоза, 8
Дауыс ырғағы (Tone of voice), 55–56, 62
Сенімділік (Reassurances), 37
Твен, Марк, 72
Ауызша (Verbal), 61–62, 79, 132
Шартсыз оң көзқарас — [адамды ешбір талапсыз, сол қалпында қабылдау], 12–13
Дауыстық (Vocal), 59–60, 79, 132
Қабылдаушылық (Receptivity), 51
Абыройдың маңыздылығы, 2
Ауызша сенімділік білдіру, 61–62, 79, 133
Руни, Эндрю С., 50
Визуализация, 126
Сент-Джон, Сеймур, 3
Дауыс (Voice)
Сэнборн, Марк, 3, 34
Дауыс сапасы, 97–100, 133
Сайнфелд (телебағдарлама), 52
Дауыс ырғағы, 55–56, 62
Өз-өзіне деген сенімділік (Self-esteem)
Дауыстық сенімділік білдіру, 59–60, 79, 132
Өзгелердің сенімділігін арттыру, 12–14, 18, 27–28
Тұлғаның негізі ретінде, 11–12
Вашингтон, Джордж, 88
Гарднер, Говард, 17
Уильямс, Сесил, 84
Гоулман, Дэниел, 16–17
Әйелдер
Горбачев, Михаил, 84
Әйел адамды баурап алу, 22–25
Горький, Максим, 76–77
Тыңдау және әйелдер, 19–20, 23–24
Гревилл, Фульк, 35
Әдеттерді өзгерту, 90–91
Афинылық Зенон, 41
Бас шұлғу, 47–49, 79
Басты қисайту, 44–46
Эвристикалық белгілер — [шешім қабылдауды жеңілдететін қарапайым психологиялық қағидалар], 131
Хольц, Лу, 11
Хаббард, Элберт, 92
Әзіл, 72–74
Хаксли, Олдос, 125
Өзгелерге әсер қалдыру, 24–25, 116
Жұқтыру ережесі (Infection rule), 73–74
Сөзді бөлу (Interruptions)
Болдырмау, 17, 18, 23
Сыпайы түрде бөлу, 132
Жақын кеңістік (Intimate space), 51
Джеймс, Уильям, 78
Джонсон, Сэмюэл, 47, 75
Күлу, 72–74
Линкольн, Авраам, 14
Тыңдау (Listening)
Тыңдау кезіндегі зейін, 35–37
Тыңдау кезіндегі дене тілі, 44–50
Әңгіме барысында тыңдау, 109
Тыңдау кезіндегі көзбен байланыс, 38–43
Шынайы және жасанды көзбен байланыс, 42
Тыңдау кезінде бас шұлғу, 47–49, 79
Тыңдау кезінде басты қисайту, 44–46
Тыңдаудың әсері, 6, 9, 16–21
Тиімді тыңдаудың кілттері, 17–19
Ерлер және тыңдау, 19–20, 26–29
Сабырлық және тыңдау, 68, 70–71, 132
Тыңдауды жаттықтыру, 63–66
Телефонмен сөйлесу кезінде тыңдау, 131–133
Әйелдер және тыңдау, 19–20, 23–24
Жан-жаққа қарау (Look-aside), 86–87
Марден, Орисон Светт, 118
Әңгімедегі сәйкестік (Matching), 119–120
Мехрабиан, Альберт, 55–56
АВТОРЛАР ТУРАЛЫ
Брайан Трейси
Брайан Трейси — Американың үздік бизнес-спикерлерінің бірі, бестселлерлер авторы, сондай-ақ бүгінгі таңда әлемдегі тұлғалық және кәсіби даму бойынша жетекші кеңесшілер мен тренерлердің бірі. Ол жыл сайын 250 000 адамға Тұлғалық табыс пен Көшбасшылықтан бастап, Басқару тиімділігі , Шығармашылық пен Сату өнеріне дейінгі тақырыптарда дәріс оқиды. Ол отыздан астам кітап жазып, 300-ден астам аудио және видео оқу бағдарламаларын шығарды.
Брайанның еңбектерінің көпшілігі басқа тілдерге аударылып, отыз бес елде қолданылуда. Ол Кэмпбелл Фрейзермен бірге "Жетілдірілген коучинг және менторлық бағдарламасы" (Advanced Coaching and Mentoring Program) мен "Коучингтік кемелдік бағдарламасының" (Coaching Excellence Program) тең авторы.
Брайан 1000-нан астам компанияға, соның ішінде IBM , McDonnell Douglas және The Million Dollar Round Table ұйымдарына кеңес беріп, 2 000 000-нан астам адамды жеке өзі оқытты. Оның идеялары дәлелденген, практикалық және жылдам әсер етеді. Оның оқырмандары, семинар қатысушылары мен коучинг клиенттері өз өмірі мен мансабында жақсы нәтижелерге қол жеткізу үшін бірден қолдана алатын бірқатар әдістер мен стратегияларды үйренеді.
Рон Арден
Рон Арден Ұлыбританияда туып-өскен және әлемдегі жетекші сөйлеу шеберлігі бойынша коучтардың бірі ретінде кеңінен танымал. Ол өзінің айтулы мансабының көп жылын актерлік шеберлік пен режиссураға, сондай-ақ АҚШ пен шетелдердегі театр өнерінің профессоры ретіндегі қызметіне арнады. Кейіннен ол өзінің бай театрлық тәжірибесін бизнес әлеміндегі таныстырылым дағдыларын жетілдіруге қолданды.
Өзінің ерекше коучинг стилі және әлемнің көптеген үздік кәсіби спикерлерімен және Ұлттық Спикерлер Қауымдастығының мүшелерімен жұмысы үшін ол "Спикерлер коучтарының гуруы" деп аталды. Рон туралы Time журналында жазылды және ол көптеген марапаттарға ие болды, соның ішінде "Maurice Mascaraenhas Award for Outstanding Resource", "William Soroka Exceptional Leader Award", "Executive Committee Worldwide’s Two Hundred Award" және P. A. R. T. S. ұйымының "We Believe in Miracles Award" марапаттары бар.
Рон Сан-Диегода жеке практикамен айналысады және АҚШ, Канада мен Оңтүстік Африка бойынша семинарлар мен воркшоптар өткізеді. Оның клиенттерінің қатарында корпорациялар, қалалық, штаттық және федералдық агенттіктер, саясаткерлер, адвокаттар, басшылар, сондай-ақ радио және теледидар тұлғалары бар.
Брайан Трейси Университеті
Брайан Трейси жақында жеке тұлғаларға бизнес иелері ретінде қаржылық табыс пен тәуелсіздікке қол жеткізуге көмектесуге бағытталған "Брайан Трейси Бизнес және Кәсіпкерлік Университетінің" (Brian Tracy University of Business and Entrepreneurship) негізін қалады және қазіргі уақытта оның президенті болып табылады (www. briantracyu. com).
Университет бизнесті құру, пайданы арттыру, өз бизнесіңізді бастау, сәтті сату, жоғары нәтижелі көшбасшылық және максималды өнімділік бойынша практикалық, жылдам әсер ететін нұсқаулар ұсынады.
Интернет технологияларын қолдана отырып, сіз маркетинг пен сатудың, өндіріс пен таратудың, жарнама мен жылжытудың маңызды дағдыларын және қажетті қаражатты қалай алуға болатынын үйрене аласыз. BTU арқылы бұл ақпарат сізге кез келген уақытта, кез келген жерде қолжетімді.
Бизнесті тегін бағалау үшін бүгін [LINK url="www. briantracyu. com"]www. briantracyu. com[LINK] сайтына кіріп, байлыққа апаратын жолды бастаңыз.
OceanofPDF. com
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру