MJ DeMarco-ның қатал, бірақ әділ философиясы негізінде жас оқырманға арналған қаржылық манифест: орта таптың қақпанынан шығудың стратегиялық жоспары.
Орта таптың «қауіпсіз» өмір сүру иллюзиясы
Қазіргі қоғам бізге бір ғана сценарийді ұсынады: жақсы оқы, диплом ал, 40 жыл бойы аптасына 40 сағат жұмыс істе және табысыңның 10 пайызын зейнетақы қорына сақта. MJ DeMarco бұл жолды «Сүрдек» (Slowlane) деп атайды. Оның пайымдауынша, бұл – қартайғанда ғана бай болуға үміттенетін, бірақ жастық шақтың энергиясын кеңседе сататын қауіпті иллюзия.
2026 жылғы жаһандық экономикалық өзгерістер мен Forbes-тің байлық кеңесшілері тізіміне үңілсек, дәстүрлі инвестициялық модельдердің құбылмалы екенін көреміз. DeMarco-ның идеялары дәл бүгін неге өзекті? Өйткені ол «байлық – бұл уақыт пен еркіндіктің жиынтығы» дегенді алға тартады. Егер сіздің табысыңыз тікелей жұмыс істеген сағаттарыңызға байлаулы болса, сіз бай емес, жоғары ақы төленетін құлсыз.
Лимузин жүргізушісінің оянуы: Кездейсоқ кездесу
MJ DeMarco-ның тағдырын бір ғана сәт өзгертті. Ол кезде MJ Чикагода лимузин жүргізушісі болып, күнін әрең көріп жүрген жас жігіт еді. Бірде ол балмұздақ дүкенінің алдында тұрған қымбат Lamborghini-ді көреді. Ол көлік иесі кем дегенде 70-тен асқан қарт адам болар деп ойлаған. Бірақ көліктен түскен адам 25 жастағы жас жігіт болып шықты.
MJ шыдай алмай: «Кешіріңіз, сіз мұндай көлікке қалай қол жеткіздіңіз? Жұмысыңыз не?» деп сұрайды. Жігіт жымиып: «Мен өнертапқышпын», - деп жауап береді. Сол сәтте DeMarco мынадай ақиқатты түсінді: «Байлық – бұл жас кезде ләззат алатын нәрсе, оны 65 жасқа дейін күтудің қажеті жоқ». Бұл кездесу оның өмірлік бағытын өзгертіп, «Fastlane» (Жылдам жол) философиясының негізін қалады.
Сүрдек (Slowlane): Неге жинақ сандығы байытпайды?
DeMarco өз кітабында математикалық дәлдікпен дәлелдейді: егер сіз жылына 50 000 доллар тауып, оның 10%-ын инвестицияласаңыз, миллионер болу үшін сізге шамамен 40 жыл керек. «Мәселе мынада, - дейді автор, - 65 жастағы миллионер болу – бұл арбадағы зейнет. Сізге миллиондар тістеріңіз түскенде емес, әлемді аралай алатын қуатыңыз барда керек».
Сүрдекпен жүретіндер өз өмірінің бақылауын нарыққа, инфляцияға және жұмыс берушіге береді. [!QUOTE] «Сүрдек – бұл үмітке негізделген жоспар. Ал үміт – бұл стратегия емес». Автор біздің базадағы «Сүрдекпен жүрме» кітабында бұл жолдың соңы тек өкініш екенін ашық айтады.
Өз «жолыңды» тексеру: Уақыт пен ақшаның аудиті
Қазіргі таңдағы қаржылық жағдайыңызды тексеру үшін DeMarco-ның қарапайым тестін қолданыңыз. Өзіңізге сұрақ қойыңыз: «Егер мен бүгін жұмысқа баруды тоқтатсам, қанша уақыт өмір сүре аламын?». Егер жауабыңыз «бір ай» немесе «бір жыл» болса, сіз Сүрдектесіз.
Нағыз байлықтың үш құрамдас бөлігі бар:
- Еркіндік (Freedom): Өз уақытыңызды қалай жұмсауды өзіңіз шешуіңіз.
- Денсаулық (Fitness): Байлықты сезіну үшін тән саулығы.
- Қарым-қатынас (Family): Жақындарыңмен өткізген сапалы уақыт.
Егер жұмысыңыз осы үшеуінің біріне кедергі келтірсе, сіз бай емессіз, сіз тек ақша тауып жүрсіз.
CENTS формуласы: Нағыз байлықтың бес заңы
DeMarco кез келген бизнестің сәтті болуы үшін CENTS критерийіне сай болуы керек дейді:
- Control (Бақылау): Сіз жүйенің иесісіз бе, әлде біреудің платформасына тәуелдісіз бе? (Мысалы, тек Instagram-ға сену – бақылауды жоғалту).
- Entry (Кіру): Бұл бизнеске кіру қаншалықты оңай? Егер кез келген адам істей алса, онда бәсеке тым жоғары.
- Need (Қажеттілік): Нарыққа сіздің «арманыңыз» емес, адамдардың мәселесін шешетін өнім керек.
- Time (Уақыт): Бизнес сіз ұйықтап жатқанда да жұмыс істей ала ма?
- Scale (Масштаб): Сіз 10 адамға емес, 10 миллион адамға сата аласыз ба?
Миллиондар әкелген код: Жүйе қалай құрылды?
MJ-дің алғашқы үлкен жетістігі – лимузин жалдау қызметтерін біріктіретін веб-сайт болды. Ол бағдарламалауды өз бетінше үйреніп, күні-түні код жазды. Басында ешкім сенбеді, тіпті туыстары оны «тұрақты жұмыс тап» деп қажытты. Бірақ ол бір нәрсені түсінді: ол өзінің уақытын емес, өзі жасаған жүйені сатып жатыр еді.
Бірнеше жылдан кейін ол бұл бизнесті миллиондаған долларға сатып жіберді. Бірақ бұл сәттілік емес еді. Бұл – нарықтың қажеттілігін тауып (лимузин таппай қиналған клиенттер), оны автоматтандырудың жемісі. DeMarco-ның өмірі – бұл «Жалақы құлдығынан ауқаттылыққа» баратын жолдың нақты картасы.
«Ақша ағашын» отырғызу: Автоматтандыру қадамдары
Байлыққа жету үшін «ақша ағаштарын» отырғызу керек. Бұл – сіздің қатысуыңызсыз табыс әкелетін жүйелер. DeMarco бес негізгі ағаш түрін атайды:
- Жалдау жүйелері: Жылжымайтын мүлік, авторлық құқық.
- Бағдарламалық жүйелер: SaaS өнімдері, мобильді қосымшалар.
- Мазмұн жүйелері: Кітаптар, блогтар, курстар.
- Тарату жүйелері: Франшизалар, желілік маркетинг (иесі ретінде).
- Адам ресурстары жүйелері: Жақсы басқарылатын компания.
Егер сіз осы жүйелердің бірін құрмасаңыз, сіз әрқашан ақша үшін уақытыңызды айырбастауға мәжбүр боласыз.
Масштаб пен Маңыздылық: Байлықтың математикалық заңы
Табыс = Бірлік пайда x Сату көлемі.
Егер сіз кофехана ашсаңыз, сіздің масштабыңыз тек сол маңайдағы адамдармен шектеледі. Бұл – Slowlane. Бірақ егер сіз сол кофехананың франшизасын сатсаңыз немесе бірегей кофе дәндерін бүкіл елге онлайн өткізсеңіз – бұл Fastlane.
«Миллионер болғың келсе, миллиондаған адамға көмектес», - дейді MJ. Егер сіздің өніміңіз адамдардың үлкен мәселесін шешсе (Маңыздылық) немесе өте көп адамға қолжетімді болса (Масштаб), байлық – тек уақыт мәселесі. [LINK url="https://www.forbes.com"]Forbes[/LINK] 2025 жылғы есептері де дәл осы масштабтаудың маңызын растайды.
«Unscripted» өмірге өту: Күнделікті әдеттер тізімі
Тұтынушы (consumer) ойлау жүйесінен жасаушы (producer) ойлау жүйесіне көшіңіз. Бүгіннен бастап мына жаттығуды орындаңыз: - Дүкенге барғанда: «Бұл затты қалай сатады?» деп емес, «Бұл затты сатудан кім ақша тауып отыр?» деп ойлаңыз. - Жарнама көргенде: «Мұны қалай сатып алсам болады?» емес, «Бұл жарнама психологиялық тұрғыдан қалай жұмыс істейді?» деп талдаңыз. - Өзіңізге сұрақ қойыңыз: Мен бүгін бір нәрсе жасап шығардым ба, әлде тек басқалар жасағанды тұтындым ба?
Уақыт – ең қымбат актив: Құлдықтан құтылу құны
«Ақша – бұл шексіз ресурс, ал уақыт – шектеулі». MJ DeMarco-ның ең басты идеясы – ақша табу үшін емес, уақытты сатып алу үшін жұмыс істеу. Орта тап жаңа көлік алу үшін өмірінің 2000 сағатын береді. Fastlane кәсіпкері өмірінің 2000 сағатын еркіндікте өткізу үшін жүйе құрады.
Біздің базадағы «Миллионерлікке жол ашар» кітабында автор уақытты екіге бөледі: Сұмдық уақыт (жұмыстағы өткен сағаттар) және Еркін уақыт. Мақсат – біріншісін азайтып, екіншісін көбейту. Бұл үшін сізге пассивті табыс әкелетін жүйе керек.
Жеңіліс дәмі: Бірінші сәтсіздіктің сабағы
MJ-дің жолы тек жеңістен тұрмады. Ол бірнеше рет тақырға отырды. Бірде ол суық пәтерде, қалтасында соңғы тиыны қалып, жаурап отырғанда өзіне: «Мен ешқашан жүйенің құлы болмаймын», - деп сөз берді. Ол тіпті анасының «тұрақты жұмысқа тұр» деген сөзіне де көнбеді.
Ол сәтсіздікті «тәжірибе жинаудың бағасы» деп білді. Көптеген адамдар бірінші сәтсіздіктен кейін Сүрдекке қайтып оралады. Бірақ DeMarco: «Сәтсіздік – бұл бағытты өзгерту керек деген сигнал, тоқтау керек деген сөз емес», - деп үйретеді. Оның табандылығы оны әлемдік деңгейдегі спикерге айналдырды.
«Құштарлығыңның соңынан ерме»: Зиянды кеңестің салдары
«Өз құштарлығыңның (passion) соңынан ерсең, ақша өздігінен келеді» деген – ең үлкен өтірік. DeMarco-ның айтуынша, нарыққа сіздің құштарлығыңыз қызық емес. Нарыққа сіздің берер пайдаңыз керек. Егер сіз сурет салуды жақсы көрсеңіз, бірақ оны ешкім сатып алғысы келмесе, бұл – бизнес емес, хобби.
Құштарлықты пайдаға айналдыру үшін, ол нарық қажеттілігімен түйісуі керек. «Миллионерлікке жол ашар» кітабында айтылғандай: «Адамдардың мәселесін шешіңіз, сонда олар сізге өз ақшаларын қуана береді». Нағыз құштарлық табыс келгенде және сіз еркін болғанда оянады.
Нарық қажеттілігін анықтау: Идеядан бизнеске
Жаңа бизнес идеясын табу үшін адамдардың шағымына құлақ түріңіз. Кез келген «Маған бұл ұнамайды», «Бұл неге сонша қымбат?», «Бұдан шаршадым» деген сөздер – бұл потенциалды бизнес мүмкіндігі.
DeMarco ұсынған қадамдар:
- Бақылау: Күнделікті өмірдегі қолайсыздықтарды жазып жүріңіз.
- Талдау: Осы мәселені шешу үшін адамдар ақша төлеуге дайын ба?
- Іске асыру: Идеяңызды тезірек нарыққа шығарып, клиенттердің пікірін алыңыз.
Кемелдікті күтпеңіз, әрекетті бастаңыз.
Қаржылық сауаттылық емес, қаржылық еркіндік
Көптеген қаржы мамандары сізге акцияларды сатып алып, 30 жыл күтуді ұсынады. DeMarco бұл стратегияны «Баюдың баяу жолы» деп сынайды. Оның орнына ол активтерді (бизнесті) құруды ұсынады, олар кейін акциялар мен облигацияларды сатып алуға мүмкіндік беретін үлкен капиталды бірден әкеледі.
Бұл екі түрлі деңгей: бірі – тиын санап үнемдеу, екіншісі – табысты шексіз масштабтау. Сіз қанша үнемдесеңіз де, табысыңызды 100 есе арттырмасаңыз, нағыз байлыққа жетпейсіз. DeMarco-ның базадағы кітаптары осы «үлкен секірісті» қалай жасау керектігін түсіндіреді.
Жасанды интеллект дәуіріндегі Fastlane мүмкіндіктері
2026 жылдың контекстінде DeMarco-ның «Масштаб» заңы бұрынғыдан да қуатты. Жасанды интеллект (AI) жүйелерді құру мен автоматтандыруды 10 есе жылдамдатты. Енді бір адам AI құралдарын пайдаланып, бұрын тұтас бір бөлім істейтін жұмысты атқара алады.
Бұл – Fastlane-ге өтудің алтын уақыты. Технологиялар Сүрдектен шығуға мүмкіндік беретін «ақша ағаштарын» тез өсіруге көмектеседі. Автор айтқандай, бастысы – технологияны қолданушы емес, сол технология арқылы құндылық жасаушы болу.
Жол айрығы: Сен қай соқпақты таңдайсың?
MJ DeMarco-ның философиясы бәріне бірдей ұнамауы мүмкін, өйткені ол жауапкершілікті толығымен өз мойныңызға алуды талап етеді. Ол сізге «сиқырлы таблетка» бермейді, ол сізге «ауыр жұмыс істеудің» жаңа бағытын көрсетеді. Біздің базадағы «Сүрдекпен жүрме» және «Миллионерлікке жол ашар» кітаптары – бұл жай ғана мәтін емес, бұл еркіндікке баратын жолдың нұсқаулығы.
Сонымен, сіз кім болғыңыз келеді? 65 жасында байыған «сәтті» кеңсе қызметкері ме, әлде өз уақытының қожайыны болған еркін тұлға ма? Таңдау жасауға дайынсыз ба, әлде тағы бір 40 жылды біреудің арманын орындауға жұмсайсыз ба?
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру