Қазақ халық ертегілері

Әңгіме / Туынды

Керқұла атты Кендебай

Қазақ халық ертегілері — «Керқұла атты Кендебай» (Балалар әңгімесі). Ерте-ерте ертеде, ешкі құйрығы келтеде, Қаратаудың ойында, Қарасудың бойында Қазанқап деген бір кедей болыпты. Қазанқап құс атып күн көреді екен, әйелі ау тоқып, жамау жамайды екен, осылай өз...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әдеби материал

Қазақ халық ертегілері шығармаларындағы кейіпкер психологиясы және көркемдік деталь қызметі

Әдеби шығарманың өміршеңдігі ондағы кейіпкерлер бейнесінің шынайылығымен өлшенеді. Қазақ халық ертегілері өз туындыларында адам психологиясының күрделі қатпарларын, сезім мен парасат тартысын нанымды суреттейтін шебер психолог ретінде танылады.

Қазақ халық ертегілері · 18.10.2026

Зерттеу мақала

Сөз өнерінің бедері: Қазақ халық ертегілері мұрасы туралы әдеби-эстетикалық эссе

Нағыз қаламгердің әрбір кітабы мен мақаласы — уақытпен бетпе-бет келген ойшыл жүректің лүпілі. Қазақ халық ертегілері шығармаларын парақтаған сайын, сөз қадірін білетін, ой тереңдігіне ұмтылған суреткердің рухани әлеміне енгендей боламыз.

Қазақ халық ертегілері · 18.10.2026

Зерттеу мақала

Қазақ халық ертегілері поэтикасы: тілдік-стильдік шеберлік пен баяндау ерекшеліктері

Қаламгердің даралығы ең алдымен оның тілдік кестесі мен стильдік мәнерінен танылады. Қазақ халық ертегілері поэтикасын зерттеу оның сөз таңдау мәдениеті, сөйлем құру ырғағы және композициялық тұтастық сақтау шеберлігі жоғары деңгейде екенін көрсетеді.

Қазақ халық ертегілері · 18.10.2026

Зерттеу мақала

Қазақ халық ертегілері шығармашылық жолы мен әдеби тұлғасы: ғылыми-зерттеу шолуы

Қазақ халық ертегілері — отандық сөз өнері мен рухани мәдениет кеңістігінде өзіндік қолтаңбасымен танылған көрнекті қаламгер. Автордың әдеби мұрасы мен шығармашылық ізденістері ұлттық әдебиеттану ғылымында маңызды зерттеу нысаны болып табылады.

Қазақ халық ертегілері · 18.10.2026

Әдеби материал

Қазақ халық ертегілері туындыларындағы ұлттық болмыс пен рухани құндылықтар жүйесі

Көркем әдебиеттегі ұлттық болмыс пен рухани құндылықтар мәселесін сөз еткенде, Қазақ халық ертегілері шығармашылығы ерекше назар аудартады. Қаламгер туындыларында халықтың дүниетанымы, этикалық ұстанымдары мен тарихи тәжірибесі терең көркемдік жинақтаудан өтеді.

Қазақ халық ертегілері · 18.10.2026

Эссе / Талдау

Қазақ халық ертегілерінен заманауи хоррорға дейін: Фольклорлық кодтың цифрлық ғасырдағы қайта түлеуі мен креативті әлеуеті

Көне архетиптер, «Керқұла атты Кендебай» дастандық мотивтері мен заманауи поп-мәдениеттегі («Kazakh Scary Tales») этно-хоррор құбылысын сараптау. Аудиторияға фольклорлық мазмұнды жаңа медиада қолданудың сараптамалық құрылымын ұсыну.

Қазақ халық ертегілері · 02.10.2026

Зерттеу мақала

Ертегілер: шығармашылық мұрасы мен әңгімелері

Ертегілер — көркем проза мен әңгіме жанрында өзіндік қолтаңбасы бар қаламгер. Телегей қорына енген таңдаулы туындылары: «Ботаның кешірмесі», «Қасқыр мен лақтар», «Мысық неліктен тышқан жейді?», «Күлсе, аузынан будақ-будақ гүл өсетін құс», «Алпысқа келгеннен ақыл сұра», «Сұмырай хан».

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Мен ататүрікпен әңгімелестім

Думан Рамазан — «Мен ататүрікпен әңгімелестім» (Әлем прозасы). Әзиз НЕСИН (1915-1995) – көрнекті түрік жазушысы, дра матург, публицист. Отыздан аса сатиралық және әзіл-сықақ әңгімелер жинағының, «Бір елде» (1958) және «Хоптириндарға» (1960) атты ертегілер...

Думан Рамазан · 24.10.2026

Әдеби материал

Мысал ертегілер

Бабалар сөзі — «Мысал ертегілер» (Балалар әңгімесі). «БАБАЛАР СӨЗІ» СЕРИЯСЫНАН

Бабалар сөзі · 24.10.2026

Әдеби материал

Этиологиялық ертегілер

Бабалар сөзі — «Этиологиялық ертегілер» (Ел аузынан). «БАБАЛАР СӨЗІ» СЕРИЯСЫНАН

Бабалар сөзі · 24.10.2026

Әдеби материал

Ұшар ханның баласы

Ертегілер — «Ұшар ханның баласы» (Балалар әңгімесі). Ұшар ханның баласы Баяғы өткен заманда Ұшар хан деген хан болыпты. Сол хан жас кезінде ай десе аузы, күн десе көзі бар, асқан тамаша бір сұлу қызға ғашық болады. Қызды іздеп, жер бетінен еш таба...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Үш ауыз ақыл сөз

Ертегілер — «Үш ауыз ақыл сөз» (Балалар әңгімесі). Үш ауыз ақыл сөз Ертеде бір байдың жалғыз баласы жылқы бағып жүрсе, бір адам келіп:

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Көк сиыр

Ертегілер — «Көк сиыр» (Балалар әңгімесі). Көк сиыр Баяғыда Әлболсын деген бір қоңырқай шаруа болыпты. Оның әйелі және бір қызы болыпты. Күндердің бірінде Әлболсын тоқал алуды арман етіпті. Әлболсын тоқал алуды, бір жақтан, жұрт көзіне түсу,...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Итбай хан

Ертегілер — «Итбай хан» (Балалар әңгімесі). Итбай хан Бұрынғы өткен заманда көденің көгерген жасыл кезінде, жерге қар жаумай, жердің түрі кілемнің түріндей жайқалып түрленіп тұрған уақытта, өзендердің сулары орта түспей, Жайсаңның көлі мұхит...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Құламерген

Ертегілер — «Құламерген» (Балалар әңгімесі). Құламерген Баяғыда бір Құламерген деген батыр, өзі аңшы жігіт болыпты. Батырлығы елге жайылған адам болады, оның өзіне лайықты сұлу әйелі болады. Сол елдегі хан әр жерден сұлу әйел іздеп сұрау салады...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Бұлбұл

Ханс Кристиан Андерсен — «Бұлбұл» (Әлем прозасы). (ертегілер) Бұлбұл. Аударған Ғ.Жұмабаев

Ханс Кристиан Андерсен · 24.10.2026

Эссе / Талдау

Ит неліктен ырылдайды?

Ертегілер — «Ит неліктен ырылдайды?» (Балалар әңгімесі). Бұрынғы заманда бір байдың бір ит, бір мысығы бар екен. Иті кәрі, мысығы жас екен. Күндердің бірінде әлгі бай ит пен мысыққа жұмыс тапсырыпты. Ол:

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Жыландар неге бақаларға өш?

Abai.kz — «Жыландар неге бақаларға өш?» (Балалар әңгімесі). Бірінші бөлім: Әлем халықтарының ертегілері

Abai.kz · 24.10.2026

Әдеби материал

Қырық қасқыр, екі ешкі

Ертегілер — «Қырық қасқыр, екі ешкі» (Балалар әңгімесі). Қырық қасқыр, екі ешкі Жартыбай дейтін кісінің мал дегеннен екі ешкісі ғана болған екен. Ол екі ешкісі елдің малына қосылмай, өз алдына бөлек жайылып өскен екен. Бір күні Жартыбай үйде ауырып қалса,...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Қарахан ертегісі

Ертегілер — «Қарахан ертегісі» (Балалар әңгімесі). Қарахан ертегісі Қарахан қырык уәзірімен бір жерге сейілге шығыпты. Сейілге шыққанда қырық уәзірдің қасында қырық кісі бар екен. Көп кісі сейілге шығып жолда келе жатқанда Қараханның қамшысы қолынан...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Асан қайғы туралы аңыз

Ертегілер — «Асан қайғы туралы аңыз» (Балалар әңгімесі). Асан қайғы туралы аңыз Ертеде бір ханның қартайғанша баласы болмаған соң бала үшін тоғыз әйел алыпты. Ақырында ең артқы әйелінен бір ұл бала болып, атын Асан қойыпты. Бала балиғатқа толмай тұрған...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Тау, қаңбақ және бүркіт

Ертегілер — «Тау, қаңбақ және бүркіт» (Балалар әңгімесі). Тау, қаңбақ және бүркіт Бір қаңбақты жел айдап, үлкен таудың етегіне әкеп тастап кетті. Мұны биіктен көріп тұрған тау:

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Домбырашы теке

Ертегілер — «Домбырашы теке» (Балалар әңгімесі). Домбырашы теке Күндер де бір күн қошқар, теке, бұзау үшеуі жолдас болып, алыс сапарға шығыпты. Үшеуі жолда келе жатып, екі қос уыстай сұлы тауып алыпты. Енді мұны үшеуіміз қалай тең бөлісіп жесек...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Хан мен уәзір

Ертегілер — «Хан мен уәзір» (Балалар әңгімесі). Хан мен уәзір Ертеде бір хан және онын ақылды уәзірі болыпты. Хан мен уәзір үнемі ел аралауға шығып тұрады екен. Бір күні уәзірімен ел аралауға шығыпты. Шыққанда, жаман киім киіп: «Елде кім ханды...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Екі еріншек

Ертегілер — «Екі еріншек» (Балалар әңгімесі). Екі еріншек Бір уақытта Итаяқ деген кәрі шал болған екен һәм мұның Шүйке деген кемпірі болыпты. Бұлардың бір жалғыз сиыры бар екен. Бұл сиырдың кәрілігі иелерінің кәрілігіндей екен.

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Әділ қазы

Abai.kz — «Әділ қазы» (Балалар әңгімесі). Бірінші бөлім: Әлем халықтарының ертегілері

Abai.kz · 24.10.2026

Әдеби материал

Ұлы сілкініс пен алапат су

Abai.kz — «Ұлы сілкініс пен алапат су» (Балалар әңгімесі). Бірінші бөлім: Әлем халықтарының ертегілері

Abai.kz · 24.10.2026

Әдеби материал

Түйе, арыстан, қасқыр және түлкі

Ертегілер — «Түйе, арыстан, қасқыр және түлкі» (Балалар әңгімесі). Түйе, арыстан, қасқыр және түлкі Бір түлкі жортып келе жатып, лағып бара жатқан бір түйеге кездеседі.

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Қисса-и Алпамыс батыр

Ертегілер — «Қисса-и Алпамыс батыр» (Көркем әңгіме). «БАБАЛАР СӨЗІ» СЕРИЯСЫНАН

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Екі жетім

Ертегілер — «Екі жетім» (Балалар әңгімесі). Екі жетім Бұрынғы заманда бір бай болған екен, ол байдың бәйбішесі және тоқалы болыпты. Бәйбішесінің бір қызы, тоқалының бір ұлы, бір қызы болыпты. Күндерде бір күн тоқалы ауырып өледі. Бәйбіше...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Бекболат

Ертегілер — «Бекболат» (Балалар әңгімесі). Бекболат Ертеде бір кедей болыпты, оның төрт баласы болыпты. Кішісінің аты Бекболат екен. Бір күні ол кедей «тілімді алмайсың» деп Бекболатты үйден қуып жібереді. Бекболат қаңғырып келе жатып, көлдің...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Аяз би

Ертегілер — «Аяз би» (Балалар әңгімесі). Аяз би ертегісі Ертеде Мадан деген хан болыпты. Хан болған соң, оның қырық уәзірі болады ғой. Бір күні хан уәзірлерімен мәжілістес болып отырып:

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Жаңылтпаштар

Ертегілер — «Жаңылтпаштар» (Балалар әңгімесі). Жаңылтпаштар Хакім хат ашып отыр. Хат ашып, шатасып отыр. Атам томағаламаған бүркітті

Ертегілер · 24.10.2026

Эссе / Талдау

Сұмырай хан

Ертегілер — «Сұмырай хан» (Балалар әңгімесі). Сұмырай хан Ертеде бір хан болыпты. Ханның аты Сұмырай екен. Ол: «Елде жоқ зат өзімде бар болса екен, менде бар зат ешбір адамда болмаса екен», деп ойлапты. Осы мақсатын іс жүзіне асыру үшін Сұмырай...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Түлкі гиенаны қалай алдады?

Abai.kz — «Түлкі гиенаны қалай алдады?» (Балалар әңгімесі). Бірінші бөлім: Әлем халықтарының ертегілері

Abai.kz · 24.10.2026

Әдеби материал

Алпысқа келгеннен ақыл сұра

Ертегілер — «Алпысқа келгеннен ақыл сұра» (Балалар әңгімесі). Алпысқа келгеннен ақыл сұра Бұрынғы өткен заманда бір хан өзінің қол астындағы халқына жар салады. 	Бүкіл халық жиналған соң, хан:

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Күлсе, аузынан будақ-будақ гүл өсетін құс

Ертегілер — «Күлсе, аузынан будақ-будақ гүл өсетін құс» (Балалар әңгімесі). Ерте заманда бір патша болыпты. Патшаның үш баласы бар екен. Ең үлкенінің аты Асан, ортаншысының аты Үсен, ал ең кенже баласының аты Хасан екен. Хасан өте сұлу, ақылды, әрі батыр, ақкөңіл бала болып...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Мысық неліктен тышқан жейді?

Ертегілер — «Мысық неліктен тышқан жейді?» (Балалар әңгімесі). Ерте, ерте, ертеде мысық пен тышқан өте тату өтетін дос екен. Олар тапқандарын бөліп жеп, ойнап–күліп жүріпті. Сол кезде адамзат жыл мүшелдерін белгілеу үшін бір жылы хайуанаттарды жинап сайлам...

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Қасқыр мен лақтар

Ертегілер — «Қасқыр мен лақтар» (Балалар әңгімесі). Жеті лақтар Ертеде бір Ешкі жеті лағымен орманда тіршілік етіпті. Бірде Ешкі орманға жиналыпты.

Ертегілер · 24.10.2026

Әдеби материал

Ботаның кешірмесі

Ертегілер — «Ботаның кешірмесі» (Балалар әңгімесі). Ботаның кешірмесі Бір байдың қызы бір төренің ұлына ұзатылып, оның жасауына бай жүз ақ түйе беретін болыпты. Енесін еміп жүрген бір жас ботаны да енесінен мезгілсіз айырып сан толтыру үшін, сол...

Ертегілер · 24.10.2026

Өмірбаян

Ағайынды Гриммдер: өмірбаяны мен шығармашылық мұрасы

Неміс фольклористикасына қосқан үлесімен есімдері танымал тұлғалар – Ағайынды Гриммдер. Олар 1816-1818 жылдары Берлинде екі томдық «Неміс аңыздары» жинағын басып шығарды. Ағайынды Гриммдер жазған ертегілер фольклор саласын заманауи зерттеудің негізін қалап берді.

Ағайынды Гриммдер · 24.10.2026

Әдеби материал

Батыр тігінші

Ағайынды Гриммдер өз есімдерін ертегілерімен қалыптастырды. Балаларға арналған ертегілері неміс фольклористикасына қосылған ең үлкен олжа болды. Ертегінің өмір сүруінде уақыт пен шекара болмайды. Себебі, ертегіде барлық халықты сиқырлы тіл, адами құндылықтар байланыстырып тұрады.

Ағайынды Гриммдер · 24.10.2026

Әдеби материал

Құйыршық

Халық прозасының ең көне жанры жан-жануарлар туралы ертегілердің түп-төркіні тотемизмге, анимизмге және магияға сенген кезеңнен бастау алады. Бұл ертегілерде кейіпкерлердің арғы жағында адам бейнесі тұспалданып, оның ақылдылық, ақымақтық, қулық-сұмдық сияқты қасиеттері қарапайым аллегориялық формамен ашылып беріледі. С

Балғабек Қыдырбекұлы · 24.10.2026

Әдеби материал

Бұрқасын ханым

Ағайынды Гриммдер өз есімдерін ертегілерімен қалыптастырды. Балаларға арналған ертегілері неміс фольклористикасына қосылған ең үлкен олжа болды. Ертегінің өмір сүруінде уақыт пен шекара болмайды. Себебі, ертегіде барлық халықты сиқырлы тіл, адами құндылықтар байланыстырып тұрады.

Ағайынды Гриммдер · 24.10.2026

Әдеби материал

Жас алып

Ағайынды Гриммдер өз есімдерін ертегілерімен қалыптастырды. Балаларға арналған ертегілері неміс фольклористикасына қосылған ең үлкен олжа болды. Ертегінің өмір сүруінде уақыт пен шекара болмайды. Себебі, ертегіде барлық халықты сиқырлы тіл, адами құндылықтар байланыстырып тұрады.

Ағайынды Гриммдер · 24.10.2026

Әдеби материал

Кішкентай кісілер

Ағайынды Гриммдер өз есімдерін ертегілерімен қалыптастырды. Балаларға арналған ертегілері неміс фольклористикасына қосылған ең үлкен олжа болды. Ертегінің өмір сүруінде уақыт пен шекара болмайды. Себебі, ертегіде барлық халықты сиқырлы тіл, адами құндылықтар байланыстырып тұрады.

Ағайынды Гриммдер · 24.10.2026

Әдеби материал

Бремен әншілері

Ағайынды Гриммдер өз есімдерін ертегілерімен қалыптастырды. Балаларға арналған ертегілері неміс фольклористикасына қосылған ең үлкен олжа болды. Ертегінің өмір сүруінде уақыт пен шекара болмайды. Себебі, ертегіде барлық халықты сиқырлы тіл, адами құндылықтар байланыстырып тұрады.

Ағайынды Гриммдер · 24.10.2026

Әдеби материал

Жолы болғыш үшеу

Ағайынды Гриммдер өз есімдерін ертегілерімен қалыптастырды. Балаларға арналған ертегілері неміс фольклористикасына қосылған ең үлкен олжа болды. Ертегінің өмір сүруінде уақыт пен шекара болмайды. Себебі, ертегіде барлық халықты сиқырлы тіл, адами құндылықтар байланыстырып тұрады.

Ағайынды Гриммдер · 24.10.2026

Әдеби материал

Жеті батыр

Ағайынды Гриммдер өз есімдерін ертегілерімен қалыптастырды. Балаларға арналған ертегілері неміс фольклористикасына қосылған ең үлкен олжа болды. Ертегінің өмір сүруінде уақыт пен шекара болмайды. Себебі, ертегіде барлық халықты сиқырлы тіл, адами құндылықтар байланыстырып тұрады.

Ағайынды Гриммдер · 24.10.2026

Әдеби материал

Заманауи ертегілер» әңгімесіндегі ұлттық болмыс пен кейіпкер психологиясы (Айым Алтайқызы)

Көрнекті қазақ қаламгері Айым Алтайқызы жазған «Заманауи ертегілер» туындысы — адам жанының нәзік иірімдері мен өмірлік құндылықтарды көркем тілмен өрнектеген мазмұнды шығарма. Автор өз кейіпкерлерінің іс-әрекеті мен ой-толғаныстары арқылы дәуірдің рухани келбетін сомдайды.

Айым Алтайқызы · 11.10.2026