Қазақ әдебиетінің көрнекті тұлғасы · Проза · Поэзия · Мемуар және деректі проза

Сапарғали Бегалин

Сапарғали Бегалин — қазақ әдебиеті мен рухани мәдениетінің дамуына өзіндік қолтаңбасымен үлес қосқан көрнекті қаламгер. Автордың әдеби мұрасы ұлттық сөз өнерінің дәстүрлі арналарын жаңа заманның көркемдік ізденістерімен ұштастыра білуімен ерекшеленеді.

Проза Поэзия Мемуар және деректі проза

10 Кітаптары

29 Әңгіме мен мақала

6 Зерттеу мен эссе

Шығармалары

Сапарғали Бегалин қаламынан туған кітаптар, повестер мен әңгімелер

39 туынды

Құс қуған бала

Сапарғали Бегалин

Проза

Оқу → Жүктеу

Тасарал

Сапарғали Бегалин

Проза

Оқу → Жүктеу

Замана белестер

Сапарғали Бегалин

Проза

Оқу → Жүктеу

Қарқаралы

Сапарғали Бегалин

Поэзия

Оқу → Жүктеу

Сахара сандуғаштары

Сапарғали Бегалин

Мемуар және деректі проза

Оқу → Жүктеу

Тау сыры

Сапарғали Бегалин

Проза

Оқу → Жүктеу

Жамбыл

Сапарғали Бегалин

Проза

Оқу → Жүктеу

Өрісті өмір

Сапарғали Бегалин

Проза

Оқу → Жүктеу

Өлеңдер жинағы

Сапарғали Бегалин

Поэзия

Оқу → Жүктеу

Бала Шоқан

Сапарғали Бегалин

Мемуар және деректі проза

Оқу → Жүктеу

Әңгімелері мен шағын туындылары

29 материал

Әңгіме / Туынды

Құлмамбетпен айтысы

Сапарғали Бегалин — «Құлмамбетпен айтысы» (Көркем әңгіме). Жамбылдың Құлмамбетпен айтысы — Жамбыл өміріндегі үлкен белеске шыққан аса үлкен өзгеріс. Жамбылдың ақын атын аспандатқан осы айтыс болады. Өйткені Құлмамбет Жетісу еліне аты ерте жайылған, айтысқан...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Жамбыл ақындығының бір көтерілген белесі

Сапарғали Бегалин — «Жамбыл ақындығының бір көтерілген белесі» (Көркем әңгіме). Жамбылдың бұдан кейін атын көтеріп кеткен Сарыбай асындағы жыр болды. Сарыбайға ас бергенде Жамбыл отыздың ішіне кіріп қалған кезі екен (Өмірзақ айтуынан). Жамбыл әрі ағайын, әрі көтермеші жыршы...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Жамбылдың ең алғашқы бір айтысы

Сапарғали Бегалин — «Жамбылдың ең алғашқы бір айтысы» (Көркем әңгіме). Жамбылдың ұсақ-түйек өлеңдерінен бөлек алғашқы ауызға ілінген жері — Сайқал деген қызбен айтысқаны. Бұл қызбен Жамбыл Талас бойында кездеседі.Сайқалдың атын естіп, Жамбыл бір тойда әдейі іздеп...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Жамбылдың ұстазы сүйінбай аронұлы

Сапарғали Бегалин — «Жамбылдың ұстазы сүйінбай аронұлы» (Көркем әңгіме). «Менің пірім Сүйінбай, Сөз сөйлемен сиынбай. Сырлы сұлу сөздері, Маған тартқан сыйыңды.

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Жамбылдың балалық шағы

Сапарғали Бегалин — «Жамбылдың балалық шағы» (Көркем әңгіме). Жамбылдың қай жылы, қай ай, қай жерде туғанын біз жоғарыда айттық. Сөйтсе де Жамбылдың туғаннан бастап бала шағынан өзіміз тапқан қысқаша мәліметтерді айта кетеміз. Жамбылдың 1946 жылғы 100 жылдық...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Екейдің қайта құралуы

Сапарғали Бегалин — «Екейдің қайта құралуы» (Көркем әңгіме). Екей бытырағанда, көбірек барған жері Іле бойындағы Жалайыр, Үйсін елінің іші болады. Ол жөнінде Екей ішіндегі Бұйдалы деген атаның тұқымы тұтасымен Іле бойында болғаны оған дәлел. Сол Бұйдалы руын...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Екейдің бытырауы

Сапарғали Бегалин — «Екейдің бытырауы» (Көркем әңгіме). Біз жоғарыда Жамбылдың өз атасы Шапырашты ішінде Екей атанады дедік. Екей жөнінде толып жатқан сөз бар. Бірақ олардың әрқайсысы айтылған орнына қарай әңгіменің әр жерінен кездесіп, мүмкін болғанда...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Ән асқары әміре

Сапарғали Бегалин — «Ән асқары әміре» (Деректі әңгіме). Әміренің туған елі Тарақты бұрынғы Қарқаралы уезі Дегелең болысының «Атан» ауылына қарасты «Алакөз Шәку» деген атаның ұрпағынан болады. Ол кездегі қоныстары осы күнгі «Қайнар» селенінен жиырма...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Көңіл қоңырауы майра

Сапарғали Бегалин — «Көңіл қоңырауы майра» (Деректі әңгіме). Қызы едім Уәлидің атым Майра, Отыз тіс көмекейде тілім сайра. Қолыма гармонь алып жөнелгенде Ілесер сонда маған жігіт қайда.

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Жүрек пернесі күй күмбезі тәттімбет

Сапарғали Бегалин — «Жүрек пернесі күй күмбезі тәттімбет» (Деректі әңгіме). Тәтті күйдің атасы Тәттімбет болса керек. Олай дейтініміз, әсем сазды, ырғақты, жүрек қылын шертетін әуен Тәттімбет күйлерінде жатыр ғой. Тәттімбет туралы әлденеше қанатты сөздер, қызық аңыздар елге...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Желдіртіп өткен иса ақын

Сапарғали Бегалин — «Желдіртіп өткен иса ақын» (Деректі әңгіме). Иса Байзақұлы бүкіл Қазақстан жұртшылығына өнерімен, өлеңімен өзін танытқан әрі ақын, әрі артист еді. Мен Исаның ең алғашқы рет 1925 жылдың июнь айының ішінде Қоянды жәрмеңкесінде көрдім. Жаздың өте...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Естай естен кетпес

Сапарғали Бегалин — «Естай естен кетпес» (Деректі әңгіме). Бұл 1921 жыл еді. Мен бұрынғы Қарқаралы уезіне қараған «Ақбота» болыстық атқару комитетінің хатшысы болып қызмет істейтінмін. Бір күні болыстық көшпелі кеңсесі қонақтап жатқан ауылға Қарқаралыдан бір...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Өнер шалқары шашубай

Сапарғали Бегалин — «Өнер шалқары шашубай» (Деректі әңгіме). — Мен енді сіздерге осы жолы жәрмеңкеден үйреніп келген жаңа әнімді айтып берейін, — деп домбырасының құлақ күйін өзгертіп, «Ақ қайың» әнін шырқады. Әсіресе қайырмасын әсемдей келтіріп:

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Есею жылдары

Сапарғали Бегалин — «Есею жылдары» (Деректі әңгіме). Шоқан осы қыста ата достар тауып, арналы білім жолына түсіп есейіп алған. Жылдағы мерзімінде ауылдан Тақырбас та пар жегілген екі қарагерді ауыздығымен алыстырып, Васил ағайдың үйінен күтіп алды....

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Аға достар арасында

Сапарғали Бегалин — «Аға достар арасында» (Деректі әңгіме). Қыс ортасынан былай Шоқан орыс тіліндегі әдебиет кітаптарын құныға оқитын болып алды. Бірақ, ондай кітаптар Шоқан қолына көп түсе бермейді. Әсіресе корпус кітапханасында әдебиет кітаптары жоқтың...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Аңсаған ауылға оралғанда

Сапарғали Бегалин — «Аңсаған ауылға оралғанда» (Деректі әңгіме). Оқу аяқталған кезде ауылдан ат алып келген Бейсенді Шоқан Васил ағайдың үйінде жолықтырды. Қыстай қала ішінде іші пысып ерігіп қалған бала, далаға қарай қанат сермеген түз құсындай ынтықты. Корпус...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Жаңа достар арасында

Сапарғали Бегалин — «Жаңа достар арасында» (Деректі әңгіме). Шоқанның ауылдағы әдетімен таңертеңгі ұйқыға маужырап жатқанын көріп, Уәсіл ағай оятуға қимай сәл бөгеліп қалды.

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Дала сұңқары қиырға қарайды

Сапарғали Бегалин — «Дала сұңқары қиырға қарайды» (Деректі әңгіме). Жазғы салымғы Сібір өлкесінің ұзақ жылмық күндері басталды. Сабақ ерте бітеді. Балалар далаға шығып, корпус қасындағы үлкен алаңда доп ұрып ойнайды. Тапқыр, ықшамды Шоқан балалардың ішіндегі ең...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Ұядан ұлы жолға

Сапарғали Бегалин — «Ұядан ұлы жолға» (Деректі әңгіме). Төре ауылы жайлаудан қайтқалы, Шоқанның ойында Омбы қаласына деген жүріс жолы елестеп, асығу да бар. Әсіресе Сергей ағайдың қала жайынан қызықтырып айтқан әңгімелері есіне түседі. Ал қалаға жүрсе...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Нағашы аулына саяхат

Сапарғали Бегалин — «Нағашы аулына саяхат» (Деректі әңгіме). Хан ауылы қыстаудан көтеріліп, жайлауға бет алды. Сергей аттанғаннан бері Шоқан сонан көрген жобасымен сурет салуға құлықтанып алған-ды. Әсіресе Сергейдің Жүкеннің асау күрең байталды ұстаған суретін...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Өрісті өнердің белгісі

Сапарғали Бегалин — «Өрісті өнердің белгісі» (Деректі әңгіме). Омбы қаласынан Шыңғыс бір айдай жатып оралды.

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Сонаршылар тобында

Сапарғали Бегалин — «Сонаршылар тобында» (Деректі әңгіме). Қысқы үйге кіргелі Шоқандардың оқуы құнтты жүрді. Әубәкір молда да, бұрынғыдай ауыл арасының шақыруынан босап, Шоқанға парсы тіліндегі кітаптардан уақиғалы хикаяларды оқытып, білім өрісін кеңейте...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Тұңғыш естелік

Сапарғали Бегалин — «Тұңғыш естелік» (Деректі әңгіме). Әубәкір молдадан түркіше оқып хат тани бастаған кезінде-ақ Шоқан әкесінің қойын дәптерлеріндегі жазуларды оқып үйренді. Бірде ол сыртында «Орынбай айтуынан «Ер Көкше» жыры» деген жазу бар дастанды...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Ақын алдында

Сапарғали Бегалин — «Ақын алдында» (Деректі әңгіме). Мысықты шығарып салып үйге келгенде, Шыңғыс киімін шешініп жеңілденіп, ат үстінен түскен шаң-тозаңнан жуынып, дастарқан басына келген-ді. Қанипа жайған торғын дастарқанға Сыздық әкеліп күміс құлақты...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Мүсінші мысық

Сапарғали Бегалин — «Мүсінші мысық» (Деректі әңгіме). Қосқималы атанған Құсмұрын адырының солтүстігіндегі төре аулының күзеу құдығы күзгі малға шөбі шүйгін құйқалы қоныс. Бір жағы Құсмұрын саласына жалғасатын бетегелі кең тепсең: екінші жағы жағалай...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Тау сыры

Сапарғали Бегалин — «Тау сыры» (Көркем әңгіме). Поэма

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Тасарал

Сапарғали Бегалин — «Тасарал» (Көркем әңгіме). поэма С.Бегалиннің қолжазбалары мен кітаптары "Отырар кітапханасы" ғылыми орталығындағы сирек кітаптар қорында сақтаулы. "Тасарал" поэмасын ақынның бұрын баспа бетін көрмеген қолжазбаларының ішінен...

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Өрісті өмір

Сапарғали Бегалин — «Өрісті өмір» (Көркем әңгіме). поэма

24.10.2026 · 1 рет оқылды

Әңгіме / Туынды

Құс қуған бала

Сапарғали Бегалин — «Құс қуған бала» (Көркем әңгіме). Бүгін, 24 қараша – балалар әдебиетінің негізін салушылардың бірі, көрнекті қаламгер

09.10.2026

Өмірбаяны және шығармашылық жолы

Энциклопедиялық деректер, өмір кезеңдері мен әдеби мұрасы

Сапарғали Бегалин туындыларындағы ұлттық болмыс пен рухани құндылықтар жүйесі

Telegei энциклопедиясы

Көркем әдебиеттегі ұлттық болмыс пен рухани құндылықтар мәселесін сөз еткенде, Сапарғали Бегалин шығармашылығы ерекше назар аудартады. Қаламгер туындыларында халықтың дүниетанымы, этикалық ұстанымдары мен тарихи тәжірибесі терең көркемдік жинақтаудан өтеді.

Сапарғали Бегалин шығармашылық жолы мен әдеби тұлғасы: ғылыми-зерттеу шолуы

Telegei энциклопедиясы

Сапарғали Бегалин — отандық сөз өнері мен рухани мәдениет кеңістігінде өзіндік қолтаңбасымен танылған көрнекті қаламгер. Автордың әдеби мұрасы мен шығармашылық ізденістері ұлттық әдебиеттану ғылымында маңызды зерттеу нысаны болып табылады.

Сапарғали Бегалин әңгімешілдік шеберлігі: «Құс қуған бала» туындысының талдауы

Telegei энциклопедиясы

Қазақ прозасындағы шағын жанрдың дамуына елеулі үлес қосқан қаламгер Сапарғали Бегалин шығармашылығында «Құс қуған бала» әңгімесі ерекше орын алады. Бұл туындыда автор өмірлік детальдар арқылы кейіпкердің ішкі жан дүниесі мен заман шындығын шебер ашады.