Кремний алқабының ең ықпалды инвесторы Питер Тильдің инновациялық көзқарастары мен әлемді өзгертетін бизнес-стратегиялары туралы терең талдау.
Стагнация дәуірі және жаңа көкжиектер
Біз технологиялық кереметтер заманында өмір сүріп жатырмыз деп ойлаймыз, бірақ Питер Тильдің пікірінше, біз стагнация (тоқырау) кезеңіндеміз. Оның пайымдауынша, соңғы онжылдықтарда тек ақпараттық технологиялар саласында ғана елеулі ілгерілеу болды, ал физикалық әлемдегі прогресс баяулап қалған.
Тиль өзінің әйгілі «Нөлден Бірге дейін» еңбегінде: [!QUOTE] «Әрбір сәт бизнесте бір-ақ рет болады. Келесі Билл Гейтс операциялық жүйе жасамайды. Келесі Ларри Пейдж немесе Сергей Брин іздеу жүйесін құрмайды. Ал келесі Марк Цукерберг әлеуметтік желі ашпайды», – деп жазады. Бұл дегеніміз – шынайы прогресс бұрын болғанды қайталау емес, мүлдем жаңа нәрсе жасау.
PayPal мафиясының тууы
1990 жылдардың соңында Кремний алқабында Питер Тиль мен оның серіктестері PayPal-ды құрғанда, олар жай ғана төлем жүйесін емес, жаңа экономикалық элитаны қалыптастырып жатқандарын білмеген еді. Кейіннен бұл топ «PayPal мафиясы» деп аталып кетті. Олардың арасынан Илон Маск (Tesla, SpaceX), Рид Хоффман (LinkedIn) және Стив Чен (YouTube) сияқты алпауыттар шықты.
Бұл топтың жетістігінің құпиясы – Тильдің ұстанған құндылықтарында. Ол тек білікті мамандарды емес, бір-біріне деген сенімі жоғары, ортақ мүддесі бар достарды жинады. Бұл – стартап мәдениетінің іргетасына айналған басты қағидалардың бірі.
Көлденең және тік прогресс: 1-ден N-ге қарсы 0-ден 1-ге
Тиль прогресті екі түрге бөледі: көлденең (глобализация) және тік (технология). Көлденең прогресс – бұл жұмыс істейтін нәрсені алып, оны кез келген жерде қайталау (1-ден N-ге). Мысалы, Қытайдағы зауыттардың көбеюі – бұл глобализация.
Ал тік прогресс – бұл мүлдем жаңа нәрсе жасау (0-ден 1-ге). Бұл – технологияның нақты анықтамасы. [!IMPORTANT] Егер сіз бір теру машинасын алып, одан тағы жүзін жасасаңыз, бұл көлденең прогресс. Ал егер сіз теру машинасынан кейін мәтіндік процессор жасасаңыз, бұл – тік прогресс.
Өзіңіздің «құпия шындығыңызды» іздеу
Питер Тиль кез келген жұмысқа қабылдау сұхбатында бір ғана сұрақ қояды: «Көпшілік келіспейтін, бірақ сіз сенетін маңызды шындық қандай?». Бұл сұрақ адамның өздігінен ойлау қабілетін тексереді.
Бұл сұраққа жауап табу үшін сізге келесі қадамдар қажет:
[!LIST_STEPS]
- Қалыптасқан догмаларға күмәнмен қараңыз.
- Нарықтағы бос орындарды емес, адамдар байқамайтын мүмкіндіктерді іздеңіз.
- Танымал трендтердің соңынан ермеңіз, өйткені трендтер бәсекелестікке апарады.
Бәсекелестік – бұл жеңілгендердің еншісі
Біз мектеп қабырғасынан бастап бәсекелесуге үйренеміз. Алайда, бизнес әлемінде бәсекелестік пайданы жояды. Тильдің айтуынша, егер сіз басқалармен бәсекелессеңіз, сіз оларға ұқсап кетесіз.
«Бәсекелестік – бұл идеология, ол біздің қоғамды тұншықтырады және біздің ойлау жүйемізді бұзады. Біз неғұрлым көп бәсекелессек, соғұрлым аз нәтижеге қол жеткіземіз». Сондықтан, табысты компанияның мақсаты – бәсекелестіктен қашып, өз саласында монополист болу.
Gawker ісі: Ұзақ мерзімді стратегияның күші
Тильдің мінезі мен стратегиялық ойлауы Gawker медиа-холдингімен болған текетіресте айқын көрінді. 2007 жылы бұл басылым Тильдің жеке өміріне қатысты ақпаратты рұқсатсыз жариялаған болатын. Тиль бірден жауап берген жоқ. Ол он жыл бойы шыдамдылық танытып, стратегия құрды.
Нәтижесінде ол балуан Халк Хоганның Gawker-ге қарсы сотын жасырын қаржыландырып, басылымды банкроттыққа ұшыратты. Бұл кейс Тильдің «кек алу – суық күйінде ұсынылатын тағам» деген қағиданы ғана емес, кез келген істе ұзақ мерзімді жоспарлаудың маңыздылығын көрсетеді.
Шығармашылық монополияны қалай құруға болады?
Нағыз монополия – бұл басқаларды езіп-жаншу емес, ешкім ұсына алмайтын бірегей құндылық жасау. Тиль монополияның төрт сипатын атайды:
[!LIST_DOT]
- **Меншікті технология:** Басты бәсекелесіңізден кем дегенде 10 есе артық болуы тиіс.
- **Желілік эффектілер:** Пайдаланушы көбейген сайын өнім құндылығы артады (мысалы, Facebook).
- **Ауқым үнемділігі:** Өндіріс көлемі артқан сайын бір бірлік өнімнің өзіндік құны төмендейді.
- **Бренд:** Өнімнің эмоционалдық және мәртебелік құндылығы.
Егер сіз осы төртеуін біріктіре алсаңыз, нарықта сізге тең келер ешкім болмайды.
Демократиядан демалыс алу: Саяси көзқарастар трансформациясы
Соңғы жылдары Тильдің демократиялық институттарға деген көзқарасы өзгерді. Ол либертариандық идеяларды қолдай отырып, қазіргі саяси жүйенің технологиялық прогреске кедергі келтіретінін ашық айтып жүр. Оның «еркін нарық пен демократия енді үйлесімді емес» деген пікірі қоғамда үлкен пікірталас тудырды.
Ол тіпті мұхиттағы еркін мемлекеттер құру (seasteading) немесе мемлекет бақылауынан тыс технологиялық анклавтар жасау идеяларын қаржыландыруда. Бұл оның қалыптасқан жүйеден тыс шығуға деген ұмтылысын білдіреді.
Palantir және деректер патшалығы
Тиль негізін қалаған Palantir компаниясы – әлемдегі ең құпия ұйымдардың бірі. Ол үлкен деректерді (Big Data) талдау арқылы лаңкестікпен күресуден бастап, қаржылық алаяқтықты анықтауға дейінгі күрделі мәселелерді шешеді. Компанияның атауы «Жүзіктер әміршісіндегі» барлығын көретін сиқырлы тастардан алынған.
Palantir-дің жетістігі – Тильдің «адам мен машинаның серіктестігі» туралы идеясының жемісі. Машиналар деректерді өңдейді, ал адамдар шешім қабылдайды. Бұл серіктестік екі жақтың да әлеуетін шексіз арттырады.
Адам мен машина: Бірін-бірі толықтыру
Көптеген футурологтар жасанды интеллект (ЖИ) адамдарды жұмыссыз қалдырады деп қорқады. Бірақ Тиль бұған қарсы. Оның ойынша, адамдар мен компьютерлер бір-біріне ұқсамайды, сондықтан олар бәсекелес емес, серіктес болуы керек.
Компьютерлер үлкен көлемдегі деректерді жылдам өңдей алады, бірақ оларда түйсік (интуиция) пен стратегиялық пайым жоқ. [!IMPORTANT] Болашақтың ең табысты компаниялары ЖИ-ді адамды алмастыру үшін емес, оның мүмкіндіктерін кеңейту үшін қолданатындар болмақ.
Мега-байлардың сенімді өкілі: Инвестициялық жаңа бағыт
Соңғы жаңалықтарға сүйенсек, Питер Тильдің активтерін басқаратын менеджерлер әлемнің ең бай адамдарының капиталын АҚШ-қа тарту бойынша белсенді жұмыс істеп жатыр. Бұл – геосаяси тұрақсыздық кезіндегі жаңа стратегия.
Жас инвесторларға Тильден үйренетін басты сабақ: [!TIP] Капиталды сақтау үшін емес, оны әлемді өзгертетін идеяларға салу үшін жинаңыз. Ол «камикадзе-дрондар» шығаратын стартаптарға инвестиция сала отырып, қорғаныс технологияларының маңыздылығын паш етуде.
Өлместікке ұмтылыс: Радикалды ұзақ өмір сүру этикасы
Питер Тиль үшін өлім – бұл шешілуі тиіс техникалық мәселе. Ол биотехнологиялық зерттеулерге, атап айтқанда қартаюды тоқтату мен өмірді ұзартуға миллиондаған доллар бөлуде. Ол өзін өлгеннен кейін мұздатып сақтау (крионика) бойынша келісімшартқа да отырған.
Ол былай дейді: [!QUOTE] «Мен өлімге қарсымын. Меніңше, өлім – бұл табиғи құбылыс емес, біз күресуіміз керек қасірет». Бұл көзқарас оның кез келген шектеулерді бұзуға дайын екенін көрсетеді.
Стартаптың негізін қалаушының заңы
Тильдің айтуынша, стартаптағы қателіктердің көбі іргетасы қаланған кезде жіберіледі. Ол мұны «Тиль заңы» деп атайды: «Іргетасы нашар қаланған стартапты түзету мүмкін емес».
Сондықтан ол мынадай кеңестер береді:
[!LIST_NUM]
- Серіктестеріңізді мұқият таңдаңыз, олармен ортақ тарихыңыз болсын.
- Командадағы рөлдерді нақты бөліңіз.
- Директорлар кеңесін шағын ұстаңыз (3-5 адамнан аспасын).
- Бас директорға (CEO) тым жоғары жалақы төлемеңіз, бұл оның мотивациясын төмендетеді.
Антихрист пе, әлде көріпкел ме?
Медиа мен қоғамда Тильге қатысты пікірлер екіге жарылған. Біреулер оны «технологиялық Антихрист» деп атаса, басқалары оны болашақты көре білетін данышпан санайды. Оның Кремний алқабындағы либералдық ортада Дональд Трампты қолдауы оны «өзгеше» (outsider) етіп көрсетті.
Бірақ Тиль үшін бұл – қалыпты жағдай. Ол үшін көпшіліктің пікіріне қарсы шығу – жаңа шындықтарды ашудың жалғыз жолы. [!SPOILER] Ол өзін қандай да бір идеологияның құлы емес, прагматикалық прогрестің қозғаушы күші ретінде көреді.
Сіздің 0-ден 1-ге дейінгі жолыңыз қайда басталады?
Питер Тиль бізге болашақтың алдын ала жазылып қойылмағанын үйретеді. Болашақ – бұл біз бүгін жасаған таңдаулар мен біз ашатын құпиялардың жиынтығы. Оның «Нөлден Бірге дейін» кітабы тек бизнес туралы емес, бұл – өз өміріңіз бен әлемді қайта құруға арналған манифест.
Сонымен, сіз ше? Көпшілік келіспейтін, бірақ сіз сенетін маңызды шындық қандай? Мүмкін, сіздің келесі қадамыңыз әлемді 0-ден 1-ге дейін өзгертетін шығар?
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру