Мазасыз ақылдың тұтқынынан шығу жолын іздеген жас буынға арналған навигация: Экхарт Толле ілімі мен Кендрик Ламардың ізденістері арасындағы байланыс және «Осы сәттің» практикалық құндылығы.
Тылсым тыныштықтың жаршысы: У-шулы әлемдегі жалғыз дауыс
2026 жылдың ақпараттық тасқынында, нейрожелілер мен цифрлық хаос адам санасын жаулап алған заманда, Экхарт Толле есімі бұрынғыдан да жиі естіле бастады. Ол — ешқандай діни ұйымға жатпайтын, бірақ миллиондаған адамның ішкі әлеміне төңкеріс жасаған заманауи философ. «The New York Times» оны «Америкадағы ең танымал рухани автор» деп атаса, оқырмандар оны тыныштыққа бастайтын жолбасшы деп біледі.
Бүгінде адамзат Michael Pollan-ның сана трансформациясы туралы зерттеулері мен Haruki Murakami-дің қараңғылықтан қорықпайтын кейіпкерлеріне ұқсап, өз «менін» іздеу үстінде. Толле дәл осы ізденістің нүктесін қойып, бақыттың сыртында емес, ішінде екенін дәлелдеген тұлға.
Түн ортасындағы трансформация: Өлім мен қайта өрлеу шегінде
1977 жылдың бір түнінде, 29 жастағы Экхарт (сол кездегі есімі Ульрих) Лондонның суық пәтерінде шексіз қорқыныш пен депрессияның құрсауында оянды. Ол өзінің өмір сүруге деген құлшынысының мүлдем таусылғанын сезді. Оның санасында бір ғана ой шарқ ұрды: «Мен енді өзіммен бірге өмір сүре алмаймын».
«Мен енді өзіммен (myself) бірге өмір сүре алмаймын. Осы сәтте мынадай сұрақ туындады: «Мен» біреу болса, «өзім» (myself) кім? Сонда мен екі адаммын ба?» — деп еске алады автор «Осы сәттің күші» еңбегінде. Бұл сұрақ оның ақыл-ойын кілт тоқтатып, ішкі кеңістіктің ашылуына себеп болды. Келесі күні таңертең ол әлемді мүлдем басқа қырынан көрді: құстардың шықылығы, терезеден түскен күн сәулесі оған бұрын-соңды болмаған ғажайып болып көрінді.
Неліктен Экхарт Толле есімі бүгін өзекті?
Forbes журналының жақындағы деректеріне сүйенсек, жұмыс орнындағы ішкі тыныштық пен эмоционалдық интеллект (EQ) деңгейі Толле ілімімен тікелей байланысты. Қазіргі жас буын anxiety (мазасыздық) дертіне жиі шалдығады. Олар ертеңгі күннің белгісіздігі мен өткеннің өкініші арасында сенделіп жүр.
Толле ұсынған концепция өте қарапайым: мазасыздық — бұл болашақта өмір сүру, ал күйзеліс — өткенде қалу. Осы екі полюстен құтылудың жалғыз жолы — «Осы сәт» (Now). Бұл тек теория емес, 2020-жылдардың басындағы пандемия мен геосаяси дағдарыстар кезінде адамдардың психикалық саулығын сақтауға көмектескен негізгі құралға айналды.
Мазасыз ақылдың тұтқыны: Ішкі диалогты қалай тоқтатуға болады?
Ақыл-ой — бұл керемет құрал, бірақ ол сізді басқара бастаса, қауіпті қожайынға айналады. Толле оқырманға мынадай жаттығу ұсынады: басыңыздағы дауысты сырттан бақылаңыз.
Сіз кезекте тұрғанда немесе көлік кептелісінде отырғанда іштей кейи бастайсыз ба? Сол кезде «Мен қазір ашуланып тұрмын» деп өзіңізге есеп беріңіз. Осылайша сіз «ойлаушы» (thinker) емес, «бақылаушы» (observer) рөліне көшесіз. Автор айтқандай: «Сананың оянуы — ой мен сананың арасындағы алшақтықты сезінуден басталады».
Кендрик Ламар және ақиқатты іздеу: Рэп мәдениетіндегі Толле ізі
2022 жылы жарық көрген Кендрик Ламардың «Mr. Morale & The Big Steppers» альбомы Экхарт Толле-нің қатысуымен және оның идеяларымен толық сусындаған. Rapzilla порталы атап өткендей, Ламар бұл туындысы арқылы өзінің эгосымен, атақ-даңқпен және ішкі жарақаттарымен күресін көрсетеді.
Толле альбомда диктор ретінде қатысып, Ламарды және тыңдарманды өз ішіне үңілуге шақырады. Бұл — поп-мәдениет пен терең рухани философияның түйіскен жері. Егер әлемдегі ең ықпалды рэперлердің бірі Толледен кеңес алса, демек бұл ілімнің тек қарттарға емес, көше мәдениеті мен жастарға да айтар сөзі бар дегенді білдіреді.
Саябақ орындығындағы екі жыл: Ештеңе істемеудің мағынасы
Трансформациядан кейін Толле бірнеше жыл бойы тұрақты жұмыссыз, үйсіз-күйсіз дерлік күй кешті. Ол күні бойы Лондондағы Рассел-сквер саябағында орындықта отырып, әлемді бақылайтын. Достары одан «Саған не болды?» деп сұрағанда, ол тек «Мен бақыттымын» деп жауап беретін.
Ол ешқандай діни мәтіндерді оқымаса да, кейінірек өзінің бұл күйінің буддизмдегі немесе суфизмдегі «ояну» күйімен ұқсас екенін түсінді. Бұл кезең оның болашақ «Осы сәттің күші» кітабының іргетасы болды. Ол әлемге ештеңе бермесе де, әлемнің өзінен ләззат алуды үйренді.
«Қалай?» емес, «Неге?»: Өзін-өзі дамыту кітаптарының жаңа деңгейі
Literary Hub порталы қазіргі қоғамның тек «Қалай табысқа жету керек?» (How-to) деген нұсқаулықтардан шаршағанын жазады. Адамдарға «Неге мен бақытсызбын?» (How-come) деген экзистенциалды сұраққа жауап керек.
Экхарт Толле дәл осы сұраққа жауап береді. Ол сізге бай болуды немесе мансап құруды үйретпейді. Ол сіздің ішкі болмысыңыздың неліктен мазасыз екенін түсіндіреді. Оның айтуынша, біздің барлық проблемамыз — ақыл-ойдың өткен мен болашаққа тәуелділігінде. Бұл — өзін-өзі дамыту емес, өзін-өзі танудың жаңа деңгейі.
Эго – бұл сіз емес: Ішкі паразитпен танысу
Толле іліміндегі ең маңызды ұғым — Эго. Бұл сіздің аты-жөніңіз, лауазымыңыз, мақтауларыңыз немесе реніштеріңіз емес. Эго — бұл сіздің ақыл-ойыңыз жасап алған жалған бейне.
Ол үнемі «көбірек» нәрсені талап етеді: көбірек ақша, көбірек назар, көбірек билік. Эго ренжігенді жақсы көреді, өйткені реніш арқылы ол өзінің бар екенін сезінеді. Толле оқырманға: «Сіз өзіңізді ойларыңызбен теңестіруді тоқтатқан кезде, Эго өз күшін жояды», — дегенді ұғындырады.
Смартфон мен сана: Экран алдында «осы сәтте» қалай қалуға болады?
2026 жылдың басты мәселесі — цифрлық тәуелділік. Толле бұл туралы былай дейді: «Технология сіздің назарыңызды сыртқа аударады, ал саналылық оны ішке бағыттайды».
Келесі жолы телефонға қол созғанда, бір сәт тоқтап, тыныс алуыңызды сезініңіз. Денеңіздің ішкі энергиясын (inner body) сезінуге тырысыңыз. Егер сіз телефонда отырып, сонымен бірге денеңізді сезіне алсаңыз, демек сіз «Осы сәттесіз». Бұл — цифрлық хаос ішіндегі медитация.
Қорқынышпен бетпе-бет: Өз сезімдеріңізді бақылаушының көзімен көру
NPR-дың «Help Me!» құжаттамасында айтылғандай, адамдар қорқыныштан қашу арқылы оны күшейте түседі. Толле болса қорқыныштың көзіне тік қарауды ұсынады.
Егер бойыңызды үрей билесе, оған қарсы тұрмаңыз. Оны тек бақылаңыз. «Менің ішімде қорқыныш бар» деп айтыңыз, бірақ «Мен қорқынышпын» демеңіз. Осы кішкентай тілдік және танымдық айырмашылық сізді сезімдердің құлы болудан босатады. Сіз — аспансыз, ал сезімдер мен ойлар — тек өтіп бара жатқан бұлттар.
Уақыт иллюзиясы: Өткеннің өкініші мен болашақтың үрейінен арылу
Психологиялық уақыт — бұл біздің бақытсыздығымыздың қайнар көзі. Толле уақыттың тек санада ғана бар екенін, ал шындығында тек «Осы сәт» қана мәңгілік екенін айтады.
Біз үнемі «бір нәрсе болса, бақытты боламын» деп күтеміз. Бірақ ол «бір нәрсе» орындалғанда, біздің ақылымыз келесі мақсатты тауып үлгереді. Осылайша өмір «күту залына» айналады. Толле-нің ең ықпалды ойы: «Осы сәтте қандай проблемаңыз бар? Ертең емес, бес минуттан кейін емес, дәл қазір?». Көбіне жауап — «ешқандай».
Күнделікті медитация: Ыдыс жуудан электронды хат жазуға дейін
Рухани даму үшін Таулы Алтайға немесе Гималайға барудың қажеті жоқ. Экхарт Толле қарапайым рутинді медитацияға айналдыруды ұсынады.
Ыдыс жуып жатқанда, судың жылылығын, сабынның иісін, қолдың қимылын сезініңіз. Электронды хат жазғанда, пернетақтаның дыбысына, саусақтардың жанасуына назар аударыңыз. Бұл — ақыл-ойдың «автопилотын» өшіру. Опра Уинфри (Oprah Winfrey) Толле-нің осы кеңестерін өз өмірінің ең үлкен жетістігі деп атаған болатын.
Егер ертең болмаса, сіз кімсіз?
Экхарт Толле-нің «Осы сәттің күші» кітабы — бұл жай ғана оқулық емес, бұл — есік. Ол есіктен кіру немесе кірмеу әркімнің өз еркінде. Бірақ бір нәрсе анық: біздің базамыздағы бұл туынды — қазіргі мазасыз дәуірде жаныңызға тыныштық сыйлайтын санаулы құралдардың бірі.
Егер сіздің барлық жетістіктеріңізді, аты-жөніңізді, өткеніңізді тартып алса, не қалады? Осы сұрақ туралы ойланып көрдіңіз бе? Бәлкім, сол қалған «тыныштық» — сіздің нағыз болмысыңыз шығар? Осы сәтте сіз кімсіз? Жауапты өзіңізден іздеңіз.
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру